Chương trình Lễ hội Đền Quang Trung Xuân Bính Ngọ năm 2026 được phường Tĩnh Gia tổ chức với các nghi thức gồm: rước kiệu truyền thống; khai mạc lễ hội; dâng hương; đọc tiểu sử thân thế, sự nghiệp Vua Quang Trung; nghi thức tế lễ, đọc chúc văn để cầu mong thần linh, Vua Quang Trung phù hộ, che chở một mùa đánh bắt bội thu, thuyền bè ra khơi, về lộng an toàn, đánh bắt được nhiều tôm cá, kinh doanh phát đạt, cầu cho quốc thái, dân an.
Sau phần lễ là phần hội với các hoạt động như: trò chơi đánh cờ người; tổ chức diễn xuất trò chơi, trò diễn dân gian “nấu cơm thi”; kéo co nữ; giao lưu văn nghệ.
Lễ hội Đền Quang Trung Xuân Bính Ngọ diễn ra đến hết ngày mùng 6 tháng Giêng.
Theo sử sách ghi lại, vào cuối năm 1788, khi nhận được sự cầu viện của Lê Chiêu Thống, nhà Thanh đem 29 vạn quân ồ ạt tiến vào nước ta nhằm tiêu diệt phong trào Tây Sơn. Trước tình hình đó, tướng Ngô Văn Sở ở Thăng Long đã chủ trương tạm rút lui vào đóng giữ phòng tuyến Tam Điệp (Ba Dội - Ninh Bình) - Biện Sơn (Tĩnh Gia - Thanh Hóa) để cho quân Thanh vào Thăng Long, rồi cho người cấp báo với Nguyễn Huệ đem quân ra tiêu diệt.
Nguyễn Huệ ở Kinh đô Phú Xuân nhận được cấp báo, ngày 25/11/1788 đã cho người lập đàn tế trời, lên ngôi Hoàng đế lấy hiệu Quang Trung, rồi lập tức hành quân ra Bắc. Đến ngày 30 tháng Chạp năm Mậu Thân 1788 (sau 35 ngày), quân bộ của Nguyễn Huệ tập trung ở Tam Điệp và thủy quân tập kết ở Biện Sơn (nay là phường Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa) và tại khu vực cửa Lạch Bạng, làng Do Xuyên, xã Hải Thanh (nay là phường Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa).
Cuộc đại phá quân Thanh được thực hiện trong 5 ngày, mở đầu là đêm Giao thừa Tết Kỷ Dậu năm 1789, sáng mùng 5 tết Nguyễn Huệ tiến vào Thăng Long trong niềm hân hoan chào đón của Nhân dân. Để ghi nhớ công ơn của Vua Quang Trung - Nguyễn Huệ, Nhân dân xã đảo Nghi Sơn (nay là phường Nghi Sơn) và Nhân dân làng Do Xuyên, xã Hải Thanh (nay là phường Tĩnh Gia) đã lập đền thờ, gần căn cứ thủy quân Biện Sơn thời bấy giờ.
Khánh An
