“Xanh hóa” chuỗi giá trị
Lâm Đồng sở hữu nhiều lợi thế trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao, là vùng nguyên liệu quan trọng phục vụ chế biến nông sản, thực phẩm chất lượng cao. Tuy nhiên, trước áp lực từ biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên và yêu cầu hội nhập, việc chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh, ít phát thải đang trở thành yêu cầu tất yếu.
Những năm gần đây, tại Đà Lạt và các vùng phụ cận, nhiều nông hộ, hợp tác xã đã chủ động chuyển đổi sang sản xuất sạch, hữu cơ hoặc bán hữu cơ. Đây không chỉ là xu thế thị trường mà còn là giải pháp nâng cao giá trị nông sản trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khắt khe.
Thực tế cho thấy, dù chi phí đầu tư ban đầu tăng từ 15–20%, nhưng sản phẩm sản xuất theo quy trình VietGAP, sử dụng phân hữu cơ và thuốc sinh học có đầu ra ổn định hơn, giá bán cao hơn từ 10–30%. Đồng thời, mô hình này còn giúp cải tạo đất, giảm phụ thuộc vào vật tư nông nghiệp và hạn chế rủi ro môi trường.
Không dừng lại ở sản xuất, nhiều đơn vị ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, minh bạch hóa toàn bộ quy trình từ gieo trồng đến thu hoạch. Đây đang trở thành tiêu chuẩn quan trọng nhằm tạo niềm tin với người tiêu dùng.
Ở khâu phân phối, hệ thống bán lẻ cũng có sự chuyển dịch rõ rệt. Các cửa hàng nông sản sạch, thực phẩm hữu cơ ngày càng phổ biến; nhiều siêu thị dành riêng khu vực cho sản phẩm “xanh”. Đặc biệt, thương mại điện tử góp phần rút ngắn khoảng cách giữa người sản xuất và người tiêu dùng, đồng thời hỗ trợ xây dựng thương hiệu.
Song song đó, mô hình kết hợp nông nghiệp với du lịch trải nghiệm đang mở ra hướng đi mới. Du khách không chỉ tiêu dùng sản phẩm mà còn trực tiếp tham gia, tìm hiểu quy trình sản xuất, qua đó gia tăng giá trị và niềm tin đối với nông sản địa phương.
Người tiêu dùng “bỏ phiếu” cho tương lai
Sự thay đổi của thị trường có sự đóng góp quan trọng từ phía người tiêu dùng. Tại Lâm Đồng, ngày càng nhiều người sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm an toàn, có nguồn gốc rõ ràng và thân thiện với môi trường.
Theo khảo sát, khoảng 70% người tiêu dùng Việt Nam sẵn sàng trả thêm chi phí cho sản phẩm “xanh”. Xu hướng này đặc biệt rõ nét ở nhóm người trẻ và tầng lớp trung lưu.
Đáng chú ý, người tiêu dùng hiện không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm mà còn theo dõi toàn bộ “hành trình sản phẩm” – từ nguyên liệu, sản xuất đến đóng gói và vận chuyển. Điều này buộc doanh nghiệp phải minh bạch hơn và có trách nhiệm trong toàn bộ chuỗi giá trị.
Từ một lựa chọn cá nhân, tiêu dùng xanh đang trở thành áp lực thị trường. Doanh nghiệp nếu không thích ứng sẽ khó duy trì lợi thế cạnh tranh, nhất là trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường ngày càng nghiêm ngặt.
Hoàn thiện hệ sinh thái tiêu dùng bền vững
Để xu hướng tiêu dùng xanh trở thành động lực phát triển, cần sự phối hợp đồng bộ giữa các bên. Nhà nước tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật; doanh nghiệp đầu tư bài bản, tránh tình trạng “tẩy xanh”; người tiêu dùng duy trì thói quen tiêu dùng có trách nhiệm.
Đồng thời, địa phương cần đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế, đặc biệt là thị trường EU, liên quan đến kinh tế tuần hoàn, thiết kế sinh thái, quản lý hóa chất, chất thải và tỷ lệ tái chế.
Các giải pháp như áp dụng sản xuất sạch hơn, sử dụng năng lượng tiết kiệm, phát triển vật liệu tái chế, kiểm kê phát thải khí nhà kính, dán nhãn sinh thái… cần được triển khai đồng bộ. Bên cạnh đó là thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường xúc tiến thương mại các sản phẩm bền vững.
Việc phân loại rác tại nguồn, tăng cường tái sử dụng – tái chế, hạn chế phát sinh chất thải cũng là những yếu tố quan trọng góp phần xây dựng nền kinh tế xanh.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, mỗi hành vi tiêu dùng không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là sự lựa chọn cho tương lai. Tại Lâm Đồng, những “lá phiếu xanh” đang ngày càng lan tỏa, góp phần định hình một hệ sinh thái phát triển bền vững, hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường.
Hoàng Phương
