Khi Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) bắt đầu triển khai mua nợ xấu, nhiều ngân hàng (NH) e ngại, nhưng hiện nay tình hình đã hoàn toàn khác. VAMC đã tiếp nhận nhiều hồ sơ đăng ký bán lại nợ xấu của các NH. Những khoản nợ lớn cũng hé lộ. Nhiều NH có tỷ lệ nợ xấu dưới 3% cũng muốn bán nợ cho VAMC.

Nợ xấu ở mức cao

Theo NH Phát triển châu Á (ADB), tỷ lệ nợ xấu trong hệ thống NH thực tế đang rất cao và các nhà phân tích độc lập cho rằng, số nợ xấu sẽ tăng gấp 3 - 4 lần so với con số NHNN tuyên bố nếu áp dụng các chuẩn mực kế toán và trích lập dự phòng quốc tế. Điều này có nghĩa, nếu áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, thì nợ xấu của Việt Nam có thể lên tới 400.000 - 500.000 tỷ đồng - một con số khổng lồ.

Thực tế, nợ xấu của các NH cũng cao hơn báo cáo và các báo cáo gửi tới các đối tượng khác nhau thì có kết quả khác nhau. Chẳng hạn, theo báo cáo tài chính bán niên 2013 của các NH thì nợ xấu hầu hết là dưới 3%, chỉ một số nhà băng “mạnh dạn” đưa ra số liệu nợ xấu cao như PGBank, SHB, SCB... nhưng số liệu do chính các tổ chức tín dụng (TCTD) báo cáo về NHNN thì lại lên tới gần 5%! Khi VAMC mua lại nợ xấu của Agribank, người ta mới giật mình bởi nợ xấu của Agribank là hơn 33.500 tỷ đồng, trong khi vốn điều lệ của nhà băng này chỉ 29.605 tỷ đồng.

PGBank cũng công bố số liệu nợ xấu của NH này trước khi bán cho VAMC là 8%. Lãnh đạo PGBank cho biết, dự kiến vào cuối năm, NH sẽ đưa nợ xấu về mức 3% theo yêu cầu của NHNN thông qua việc xử lý tài sản đảm bảo, cơ cấu nợ và bán thêm nợ cho VAMC. Theo đó, hiện PGBank đã bán được cho VAMC khoản nợ xấu 170 tỷ đồng.

Với NH TMCP Sài Gòn (SCB), hợp đồng mua bán nợ xấu đợt 2 ký với VAMC ngày 11/10 trị giá 1.300 tỷ đồng. Như vậy, cho đến nay, SCB đã bán cho VAMC 1.800 tỷ đồng nợ xấu. Theo đó, SCB đã đưa tổng nợ xấu của toàn hệ thống xuống dưới 3%.

Với việc mua nợ xấu đợt 2 của SCB, VAMC đã mua được khoảng 3.850 tỷ đồng nợ xấu từ 4 NH là Agribank, SCB, SHB, PGBank. Trong tháng 10 này, VAMC dự kiến sẽ mua nợ từ các TCTD với giá trị khoảng 10.000 tỷ đồng bằng trái phiếu đặc biệt và từ nay tới cuối năm, VAMC đặt mục tiêu xử lý 30.000 – 35.000 tỷ đồng nợ xấu của các TCTD.

Cơ chế mua nợ đã cởi mở hơn

Trái với những lo ngại, không chỉ những NH có tỷ lệ nợ xấu cao buộc phải bán cho VAMC, mà ngay cả những NH có tỷ lệ nợ xấu công bố dưới 3% hiện cũng có ý định bán nợ. Các chuyên gia cho rằng, ngoài lý do các NH đang trong áp lực giảm nợ xấu và tăng vốn cho hoạt động kinh doanh, cơ chế mua nợ của VAMC đã cởi mở hơn cũng là một động lực. Bên cạnh đó, việc các NH muốn bán nợ cho VAMC còn xuất phát từ lý do tới tháng 6/2014, Thông tư 02 được áp dụng, tỷ lệ nợ xấu của các NH sẽ có thể tăng đột biến.

Để xử lý hiệu quả các khoản nợ xấu, theo PGS. TS. Phan Thị Thu Hà, Viện Ngân hàng tài chính (ĐH Kinh tế Quốc dân), việc xử lý nợ qua VAMC phải thật đơn giản về nghiệp vụ, thu hẹp quy mô, phạm vi và chỉ áp dụng với nợ nhóm 4 và nợ nhóm 5. VAMC không mua nợ của 5 NHTM nhà nước vì tỷ lệ nợ xấu của nhóm này vẫn thấp.

Còn với các NHTM khác, VAMC ưu tiên mua đứt nợ của DNNN nếu các DN này bị phá sản, giải thể hay ngừng hoạt động theo tỷ lệ chiết khấu thỏa thuận giữa NH với VAMC. Toàn bộ quyền và nghĩa vụ đối với nợ sẽ thuộc VAMC và VAMC cần ưu tiên mua cổ phần của các NH yếu kém để tham gia giám sát, thực hiện khẩn trương yêu cầu tái cơ cấu.

Bích Hà