THCL Nằm trong khuôn khổ Chương trình hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ giai đoạn 2011-2015, Cục sở hữu trí tuệ vừa tổ chức nghiệm thu kết quả thực hiện hai dự án xây dựng chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm thịt dê núi Ninh Bình và thịt cừu Ninh Thuận.

Cần xây dựng hệ thống quản lý CDĐL

Dự án “Xây dựng chỉ dẫn địa lý “Ninh Bình” cho sản phẩm thịt dê núi của tỉnh Ninh Bình” nhằm khẳng định nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm, chỉ rõ được tính chất và chất lượng đặc thù của sản phẩm thịt dê núi Ninh Bình khác với các sản phẩm của các vùng chăn nuôi dê núi khác trong cả nước. Đây là một trong những thuận lợi trong việc tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường, làm tăng giá trị sản phẩm. Đồng thời là cơ hội để đẩy mạnh sự phát triển các ngành kinh tế khác như công nghiệp chế biến, thương mại và du lịch..., giải quyết công ăn việc làm cho người dân địa phương.

Chỉ dẫn địa lý (CDĐL) “Ninh Bình” cho sản phẩm thịt dê núi là căn cứ pháp lý quan trọng và lâu dài, góp phần làm tăng giá trị của sản phẩm chăn nuôi dê núi, xây dựng vùng chăn nuôi dê núi có thương hiệu, khẳng định tính nhất quán của sản phẩm đã nổi tiếng qua nhiều thế hệ.

Dự án tạo điều kiện thuận lợi và khuyến khích nông dân tham gia thành lập các nhóm, các đội sản xuất và Hiệp hội sản xuất, kinh doanh sản phẩm, làm cơ sở ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới vào sản xuất, xây dựng hệ thống kiểm soát chất lượng nội bộ trong giai đoạn quản lý và phát triển CDĐL, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sản xuất và người tiêu dùng.

TS. Trịnh Văn Tuấn - Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển hệ thống nông nghiệp, Viện Cây Lương thực và Thực phẩm, nêu ý kiến: Để thương mại hóa sản phẩm thịt dê núi Ninh Bình trên thị trường, cần kết nối được nhà sản xuất với kinh doanh; cần xây dựng chuỗi kiểm soát thực phẩm từ đầu vào, phải có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng để không làm mất uy tín thương hiệu…

Theo ThS. Nguyễn Văn Ga, Chủ nhiệm Dự án, Dự án xây dựng CDĐL “Ninh Bình” mới chỉ đưa đến kết quả là đăng ký bảo hộ thương hiệu CDĐL “Ninh Bình” cho sản phẩm thịt dê núi trong khuôn khổ vùng địa danh tương ứng, phù hợp với chất lượng sản phẩm đã được bảo hộ. Vấn đề quản lý CDĐL trong điều kiện hiện nay còn gặp rất nhiều khó khăn. Trong khi đó, diện tích chăn nuôi dê núi của tỉnh Ninh Bình phân bố ở nhiều xã, huyện, cả vùng tập trung và không tập trung. Nếu chúng ta phát triển không có quy hoạch, không có chiến lược quản lý, không phù hợp với những điều kiện của địa phương thì việc khai thác lợi thế về CDĐL đến một thời điểm nào đó sẽ rất khó khăn và phức tạp, thậm chí có thể sẽ mất tác dụng. Vì vậy, để đáp ứng nhu cầu quản lý và phát triển CDĐL “Ninh Bình”, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ Ninh Bình cần xúc tiến xây dựng dự án “Quản lý và phát triển CDĐL “Ninh Bình” cho sản phẩm thịt dê núi của tỉnh Ninh Bình để tham mưu cho UBND tỉnh, đề nghị Bộ KH&CN hỗ trợ thực hiện các nội dung chính sau: Xây dựng hệ thống quản lý CDĐL “Ninh Bình” cho sản phẩm dê núi của tỉnh Ninh Bình; Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu, phương pháp quản lý dữ liệu và quản lý lãnh thổ cho sản phẩm dê núi Ninh Bình mang CDĐL; Hỗ trợ xây dựng một số mô hình doanh nghiệp, cộng đồng tham gia bảo tồn nguồn giống phù hợp với địa phương và phát triển nguồn nguyên liệu…

Sẽ lấy tên “cừu Phan Rang” cho CDĐL

Bằng việc sử dụng công cụ sở hữu trí tuệ, Dự án “Xây dựng chỉ dẫn địa lý “Ninh Thuận” cho sản phẩm thịt cừu của tỉnh Ninh Thuận” nhằm nâng cao giá trị kinh tế cho sản phẩm thịt cừu Ninh Thuận, góp phần duy trì danh tiếng sản phẩm và nâng cao đời sống người chăn nuôi và kinh doanh sản phẩm thịt cừu Ninh Thuận.

Cừu là một trong 3 đối tượng (dê, bò, cừu) nuôi chính được tỉnh Ninh Thuận ưu tiên đầu tư phát triển. Trong những năm qua, ngành nông nghiệp tỉnh đã tập trung cải tạo, nâng cao chất lượng đàn cừu thông qua việc nhập 2 giống cừu từ Australia là Dorper và White Suffolk, quy hoạch đồng cỏ chăn nuôi gia súc, tập trung công tác thú y và kỹ thuật nuôi, quy hoạch khu giết mổ tập trung bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm... Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, quảng bá sản phẩm thịt cừu cũng được đẩy mạnh ở nhiều hình thức khác nhau, ngày càng có nhiều người biết đến sản phẩm thịt cừu Ninh Thuận. Tất cả các yếu tố trên đã làm nên danh tiếng “cừu Ninh Thuận”, trở thành một trong những sản phẩm đặc trưng mang đậm dấu ấn của vùng đất này.

TS. Nguyễn Khắc Lâm - Chủ nhiệm dự án cho biết: “Thịt cừu Ninh Thuận nổi tiếng từ xưa nay là ngon và nhiều dinh dưỡng, trong thịt cừu Ninh Thuận có hàm lượng Protein 19,86-20,42% và hàm lượng Lipit là 3,01-3,12%. Có thể nói, các món ăn chế biến từ thịt cừu chính là một thương hiệu ẩm thực của vùng đất Ninh Thuận đầy nắng và gió. Khẳng định thương hiệu thịt cừu Ninh Thuận là việc làm vô cùng quan trọng. Bản đồ CDĐL cho sản phẩm thịt cừu Ninh Thuận được xây dựng trên cơ sở kết hợp bản đồ hiện trạng vùng chăn nuôi cừu tỉnh Ninh Thuận và bản đồ vùng thức ăn của cừu Ninh Thuận. Qua điều tra khảo sát hiện trạng chăn nuôi cừu ở các địa phương về các yếu tố điều kiện tự nhiên, quy mô số lượng đàn cừu, tập quán chăn nuôi, kỹ thuật nuôi, chuồng trại, phương thức tiêu thụ, giết mổ…, chúng tôi xác định 12 xã thuộc 5 huyện sẽ được xây dựng CDĐL. Trên cơ sở đó, chúng tôi xây dựng bản đồ hiện trạng, bản đồ phân vùng thức ăn và bản đồ CDĐL “Ninh Thuận” cho sản phẩm thịt cừu tỉnh Ninh Thuận. Các địa phương được chọn xây dựng CDĐL có các đặc điểm: số lượng cừu nuôi lớn (trên 3.000 con), có bãi chăn thả là các sườn núi, đồi trọc, bãi tự nhiên có phân bố các loại cây thực vật làm thức ăn cho cừu, các cánh đồng lúa sau thu hoạch… Hầu hết, các bãi chăn thả đều nằm xa khu dân cư, không gây ô nhiễm môi trường và nằm trong vùng quy hoạch chăn nuôi gia súc của tỉnh, người dân ở các địa phương trên đều có kinh nghiệm nuôi cừu lâu năm và chủ yếu nuôi theo hình thức chăn thả tự nhiên”.

Được biết, tên “cừu Ninh Thuận” được xác định trong dự án là tên được hình thành trong quá trình khảo sát, điều tra lập dự án của đơn vị tư vấn. Tên gọi này gắn liền với địa danh của tỉnh là “Ninh Thuận”. Tuy nhiên, qua điều tra khảo sát tiếp xúc các hộ chăn nuôi cứu và qua nhiều cuộc hội thảo, nhiều người chăn nuôi đề nghị lấy tên là “cừu Phan Rang”. Bởi đây là tên gọi có từ hàng trăm năm nay, kể từ khi bắt đầu hình thành nghề nuôi cừu ở Ninh Thuận. Mặt khác, qua tham khảo nhiều tài liệu trong và ngoài nước, hầu hết đều dùng “cừu Phan Rang” để chỉ giống cừu hiện nay đang nuôi tại Ninh Thuận. Với những lý do đó, Cục Sở hữu trí tuệ sẽ xem xét đổi cụm từ bảo hộ CDĐL “Ninh Thuận” thành “Phan Rang” cho giống cừu hiện nay đang nuôi tại Ninh Thuận.

Hà Thu (Thương hiệu và Công luận)