Hành lang pháp lý cho đợt tổng rà soát và sắp xếp quy mô lớn này đã được định hình đồng bộ thông qua Chỉ thị số 21/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Nghị định số 185/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Nhằm bảo đảm tiến độ triển khai kịp thời và thống nhất trên phạm vi toàn quốc, Bộ Nội vụ đề nghị Ủy ban nhân dân các địa phương khẩn trương tập trung chỉ đạo xây dựng và ban hành phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại hệ thống thôn, tổ dân phố trên địa bàn. Trong phương án tổng thể này, các tỉnh, thành phố phải xây dựng chi tiết lộ trình kiện toàn đội ngũ người không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố và đưa ra phương án giải quyết các chính sách hỗ trợ theo đúng quy định, hoàn thành phê duyệt trước ngày 10/6.
Để Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ nắm bắt sát sao diễn biến thực tế, Bộ Nội vụ yêu cầu các địa phương thiết lập cơ chế báo cáo định kỳ trước 17 giờ thứ sáu hằng tuần. Nội dung báo cáo tiến độ và kết quả thực hiện từ các tỉnh, thành phố sẽ tập trung vào hai nhóm chỉ tiêu cốt lõi bao gồm công tác sắp xếp địa bàn và công tác nhân sự.
Đối với nhóm chỉ tiêu về sắp xếp thôn và tổ dân phố, các địa phương cần làm rõ tiến độ ban hành phương án tổng thể, quy trình xây dựng đề án, công tác tổ chức lấy ý kiến đồng thuận của nhân dân, việc thông qua Hội đồng nhân dân cấp xã, cùng các số liệu dự kiến về kết quả thực hiện, số lượng đơn vị hành chính cấp cơ sở giảm đi và số lượng còn lại sau khi hoàn thành sáp nhập.
Đối với nhóm chỉ tiêu về bố trí nhân sự và giải quyết chế độ chính sách cho lực lượng không chuyên trách cấp xã, báo cáo tuần cần cập nhật cụ thể số lượng nhân sự được tiếp nhận chuyển sang hàng ngũ công chức, viên chức, số lượng chuyển sang thực hiện chế độ hợp đồng vị trí chuyên môn, số lượng nhân sự điều động bố trí về sinh hoạt tại các thôn, tổ dân phố mới, cùng tình hình chi trả chế độ, chính sách và tổng nguồn kinh phí thực hiện.
Theo số liệu thống kê từ hệ thống quản lý, tính đến hết năm 2025, toàn quốc ghi nhận có tổng cộng 89.574 thôn và tổ dân phố với tỷ lệ phân bổ bình quân khoảng 27 đơn vị trên một xã. Kết quả rà soát hiện trạng cho thấy sự chênh lệch rất lớn về quy mô dân cư giữa các vùng miền. Trong khi tại khu vực miền núi phía Bắc đang tồn tại tới 21.199 thôn có quy mô đặc biệt nhỏ dưới 150 hộ gia đình, thì tại các đô thị lớn như thủ đô Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh lại xuất hiện rất nhiều tổ dân phố sở hữu quy mô siêu lớn, vượt ngưỡng 1.000 hộ gia đình. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp bách phải nhanh chóng ban hành phương án sáp nhập, tổ chức lại để tinh gọn bộ máy và tối ưu hóa năng lực quản trị quốc gia từ cấp cơ sở.
Tâm An
