Trong 4 tháng đầu năm 2026, hoạt động thương mại quốc tế của Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng cả về quy mô lẫn tốc độ. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa ước đạt 344,17 tỷ USD, tăng 24,2% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là sự mất cân đối giữa xuất khẩu và nhập khẩu đã khiến cán cân thương mại chuyển từ trạng thái xuất siêu sang nhập siêu.
Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa trong 4 tháng đầu năm đạt khoảng 168,53 tỷ USD, tăng 19,7%. Trong khi đó, nhập khẩu đạt 175,64 tỷ USD, tăng tới 28,7%. Sự chênh lệch về tốc độ tăng trưởng này đã khiến Việt Nam nhập siêu khoảng 7,11 tỷ USD, trái ngược với mức xuất siêu 4,3 tỷ USD của cùng kỳ năm 2025.
Xét riêng trong tháng 4, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 94,32 tỷ USD, tăng 0,8% so với tháng trước và tăng 26,7% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu ước đạt 45,52 tỷ USD, giảm 2,0% so với tháng trước; nhập khẩu đạt 48,8 tỷ USD, tăng 3,6%. Kết quả này khiến cán cân thương mại tháng 4 tiếp tục nhập siêu khoảng 3,28 tỷ USD.
Về cơ cấu xuất khẩu, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục đóng vai trò chủ lực với kim ngạch 134,88 tỷ USD, chiếm tới 80% tổng xuất khẩu và tăng 25,8% so với cùng kỳ. Trong khi đó, khu vực kinh tế trong nước chỉ đạt 33,65 tỷ USD, tăng nhẹ 0,4%, cho thấy sự phụ thuộc lớn vào khu vực FDI vẫn chưa được cải thiện đáng kể.
Nhóm hàng công nghiệp chế biến tiếp tục chiếm tỷ trọng áp đảo trong cơ cấu xuất khẩu, với giá trị ước đạt 151,5 tỷ USD, tương đương gần 90% tổng kim ngạch. Các nhóm hàng còn lại như nông, lâm, thủy sản và nhiên liệu khoáng sản chiếm tỷ trọng nhỏ hơn nhưng vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định.
Ở chiều ngược lại, nhập khẩu tăng mạnh chủ yếu do nhu cầu nhập khẩu tư liệu sản xuất phục vụ sản xuất và xuất khẩu. Nhóm hàng này chiếm tới 94,2% tổng kim ngạch nhập khẩu, trong đó máy móc, thiết bị và phụ tùng chiếm hơn một nửa, còn lại là nguyên, nhiên vật liệu đầu vào. Điều này phản ánh xu hướng mở rộng sản xuất, nhưng đồng thời cũng tạo áp lực lớn lên cán cân thương mại.
Xét theo thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là đối tác xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 53,9 tỷ USD, giúp Việt Nam duy trì mức xuất siêu lớn lên tới 46,9 tỷ USD. Bên cạnh đó, xuất siêu sang EU đạt 14,2 tỷ USD.
Ngược lại, Trung Quốc vẫn là thị trường nhập khẩu lớn nhất với kim ngạch 69 tỷ USD, kéo theo mức nhập siêu lên tới 46,4 tỷ USD. Việt Nam cũng ghi nhận nhập siêu lớn từ Hàn Quốc và khu vực ASEAN, cho thấy sự phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu và linh kiện từ các thị trường này.
Đáng chú ý, khu vực kinh tế trong nước tiếp tục nhập siêu lớn với mức 15,61 tỷ USD, trong khi khu vực FDI duy trì xuất siêu khoảng 8,5 tỷ USD. Điều này phản ánh sự chênh lệch về năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu giữa hai khu vực.
Việc cán cân thương mại đảo chiều trong những tháng đầu năm không hoàn toàn tiêu cực, khi phần lớn kim ngạch nhập khẩu tập trung vào phục vụ sản xuất. Tuy nhiên, xu hướng này cũng đặt ra yêu cầu cần nâng cao năng lực sản xuất trong nước, tăng tỷ lệ nội địa hóa và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên liệu.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, việc duy trì cân bằng thương mại bền vững sẽ phụ thuộc vào khả năng nâng cao giá trị gia tăng của hàng xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường và phát triển công nghiệp hỗ trợ trong nước.
Nam Sơn
