Với nền tảng là những kết quả đã được ghi nhận trong việc triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Đề án số 06 của Chính phủ, nhờ ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, với phương châm "Dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống", BHXH Việt Nam tin tưởng rằng bước sang năm 2026 - năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, tiến vào kỷ nguyên mới của dân tộc, toàn Hệ thống sẽ tiếp tục thực hiện chuyển đổi số mạnh mẽ và hiệu quả trong mọi hoạt động nghiệp vụ, góp phần xây dựng một nền an sinh xã hội hiện đại, thân thiện với mọi người dân, người lao động.
Làm sạch dữ liệu quốc gia: Nền móng của chuyển đổi số
Năm 1995, khi BHXH Việt Nam được thành lập, ít ai hình dung được viễn cảnh quản lý hàng chục triệu người tham gia chỉ bằng những cú nhấp chuột. Nhưng hôm nay, ở tuổi 31, ngành BHXH đã sở hữu một tài sản vô giá: Cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia về Bảo hiểm - một trong sáu CSDL quốc gia quan trọng nhất của Chính phủ.
Một trong những thành tựu lớn nhất và là tiền đề cho mọi ứng dụng công nghệ của BHXH Việt Nam trong năm 2025 chính là công tác chuẩn hóa dữ liệu. Không thể có một nền hành chính số thông minh nếu dữ liệu đầu vào thiếu chính xác. Nhận thức rõ điều này, ngành BHXH đã dồn toàn lực phối hợp với Bộ Công an để rà soát và xác thực thông tin.
Theo báo cáo tổng kết, tính đến cuối năm 2025, hệ thống của BHXH Việt Nam đã xác thực thành công hơn 100,2 triệu thông tin công dân với Cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia về dân cư. Trong số đó, khoảng 91,3 triệu người đang tham gia và thụ hưởng các chế độ BHXH, BHYT, BHTN đã được định danh và xác thực, đạt tỷ lệ 99,63% tổng số người tham gia (không bao gồm lực lượng vũ trang).
Việc đồng bộ này có ý nghĩa lịch sử, đánh dấu sự chuyển dịch từ việc quản lý theo mã số BHXH riêng biệt sang sử dụng số định danh cá nhân (CCCD). Đây là bước đi chiến lược giúp loại bỏ tình trạng trùng lặp hồ sơ, gian lận tuổi tác hay danh tính để trục lợi quỹ bảo hiểm, đồng thời tạo thuận lợi tối đa cho người dân khi thực hiện các thủ tục hành chính liên thông. Đây cũng là món quà ý nghĩa mà hệ thống BHXH dành tặng người dân nhân dịp kỷ niệm 31 năm: Một mã số duy nhất, trọn đời, kết nối mọi thủ tục hành chính.
Người dân được thụ hưởng lợi ích trực tiếp từ đề án 06
Kết quả của công cuộc làm sạch dữ liệu đã mang lại những tiện ích thiết thực ngay lập tức cho người dân thông qua việc triển khai Đề án 06.
Nổi bật nhất là trong lĩnh vực y tế, 100% cơ sở khám chữa bệnh (KCB) BHYT trên toàn quốc đã triển khai KCB bằng CCCD gắn chip. Tính đến nay đã có hơn 344 triệu lượt tra cứu thông tin thẻ BHYT bằng số định danh cá nhân thành công. Con số khổng lồ này đồng nghĩa với việc hàng trăm triệu lượt người dân đi khám bệnh không cần mang theo thẻ giấy, giảm bớt thủ tục hành chính rườm rà cho cả bệnh viện và bệnh nhân.
Bên cạnh đó, việc liên thông dữ liệu đã giúp giải quyết thủ tục hành chính "không giấy tờ" trở thành hiện thực. Ngành đã tiếp nhận và xử lý hơn 2,5 triệu hồ sơ cấp thẻ BHYT cho trẻ em dưới 6 tuổi thông qua liên thông đăng ký khai sinh; hơn 22.000 hồ sơ giải quyết mai táng phí và hàng trăm hồ sơ tử tuất thông qua liên thông đăng ký khai tử.
Đặc biệt, sự tích hợp sâu rộng với ứng dụng định danh điện tử VNeID đã tạo ra một kênh giao tiếp số hiệu quả. Đã có hơn 49,4 triệu lượt truy vấn thông tin sổ BHXH thành công để hiển thị lên VNeID, và hơn 22,1 triệu lượt người dân sử dụng tài khoản VNeID để đăng nhập vào ứng dụng VssID và Cổng Dịch vụ công của Hệ thống BHXH Việt Nam.
Những kết quả này khẳng định: Ở tuổi 31, BHXH Việt Nam đã thực sự trở thành một BHXH số, nơi người dân, doanh nghiệp là trung tâm phục vụ.
Trí tuệ nhân tạo (AI): Bước đột phá mới
Nếu như dữ liệu là nhiên liệu, thì Trí tuệ nhân tạo (AI) chính là động cơ mới thúc đẩy sự minh bạch và hiệu quả của ngành BHXH trong năm 2025. Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về đổi mới sáng tạo, BHXH Việt Nam xác định AI là công cụ đột phá để nâng cao năng lực quản lý.
Năm 2025, BHXH Việt Nam đã ứng dụng AI vào nhiều khâu nghiệp vụ để phát hiện sai sót, ngăn chặn gian lận và làm những việc mà nếu làm thủ công sẽ rất tốn công sức.
Thứ nhất, trong kiểm soát chi phí khám chữa bệnh và trợ cấp ngắn hạn: Hệ thống đã thực hiện đối soát dữ liệu hưởng trợ cấp ốm đau, thai sản với dữ liệu khám chữa bệnh trên Cổng tiếp nhận Hệ thống Giám định BHYT. Kết quả chỉ riêng trong tháng 11/2025 cho thấy sức mạnh của công nghệ: Hệ thống đã rà soát 736.300 hồ sơ, qua đó AI phát hiện 8.178 hồ sơ (chiếm khoảng 1,1%) không có dữ liệu KCB tương ứng và 742 hồ sơ dữ liệu chưa đầy đủ. Nhờ đó, cơ quan BHXH kịp thời từ chối chi trả hoặc yêu cầu giải trình với các trường hợp có dấu hiệu làm giả giấy nghỉ ốm để trục lợi.
Thứ hai, trong quản lý người hưởng chế độ dài hạn: Trước đây, một vấn đề khó xử lý là có người đã qua đời nhưng gia đình không báo, vẫn tiếp tục nhận trợ cấp hàng tháng. Với sự hỗ trợ của AI và kết nối dữ liệu dân cư, trong tháng 10/2025, ngành đã phát hiện 88 trường hợp đã chết nhưng vẫn phát sinh chi trả trợ cấp BHXH hàng tháng (số tiền thu hồi hơn 5 tỷ đồng) và 117 trường hợp hưởng sai trợ cấp Tuất (thu hồi hơn 1,3 tỷ đồng). Đây là minh chứng rõ nét nhất cho thấy công nghệ số đã giúp bảo vệ ngân sách nhà nước và quỹ bảo hiểm hiệu quả như thế nào.
Không chỉ đầu tư công nghệ, BHXH Việt Nam còn đầu tư vào con người. Chào mừng kỷ niệm 31 năm thành lập, phong trào "Bình dân học vụ số" và "Cả nước thi đua đổi mới sáng tạo" đã lan tỏa mạnh mẽ. Điển hình là Hội nghị trực tuyến về ứng dụng AI tổ chức ngày 5/11/2025 đã thu hút hơn 3.500 viên chức tham gia. Bên cạnh đó, các Diễn đàn Telegram chuyên về AI được duy trì thường xuyên, trở thành nơi cán bộ từ Trung ương đến địa phương chia sẻ kinh nghiệm, thuật toán và cách làm hay.
Năm 2026: Hoàn thiện hệ sinh thái số
Bước sang tuổi 31, BHXH Việt Nam cũng đối mặt với những thách thức về hạ tầng kỹ thuật. Hệ thống máy chủ, lưu trữ tại Trung tâm dữ liệu hiện hữu sau nhiều năm vận hành liên tục đã bắt đầu xuống cấp, với nhiều thiết bị hết hạn bảo hành và phát sinh lỗi phần cứng. Cùng với đó, nguy cơ tấn công mạng ngày càng tinh vi với hơn 179.000 cuộc dò quét và hàng triệu thư rác tấn công vào hệ thống trong năm qua.
Vì thế, BHXH Việt Nam đã quyết định chuyển toàn bộ hệ thống lên Trung tâm dữ liệu quốc gia do Bộ Công an quản lý. Theo lộ trình đã làm việc với C12 (Bộ Công an), dự kiến vào tháng 02/2026, toàn bộ hệ thống thông tin của ngành sẽ được dịch chuyển sang hạ tầng điện toán đám mây của Trung tâm dữ liệu quốc gia. Đây là bước đi phù hợp với xu thế chung, giúp tận dụng hạ tầng hiện đại, bảo mật cao của Chính phủ, đồng thời giải quyết bài toán khó khăn về đầu tư nâng cấp thiết bị riêng lẻ.
BHXH Việt Nam sẽ tiếp tục duy trì và mở rộng các dịch vụ công trên nền tảng VNeID, biến ứng dụng này thành ví an sinh của mỗi công dân.
Không chỉ dừng lại ở thí điểm, AI sẽ được ứng dụng sâu rộng để nâng cấp các phần mềm nghiệp vụ cốt lõi (Thu, Sổ thẻ, Giám định BHYT), hướng tới việc cảnh báo rủi ro tức thời. Các phong trào thi đua chuyển đổi số sẽ tiếp tục được đẩy mạnh để thay đổi tư duy làm việc của đội ngũ cán bộ. Từ chỗ xử lý hồ sơ giấy, cán bộ BHXH đang dần trở thành những người làm chủ công nghệ, sử dụng công nghệ để phục vụ người dân tốt hơn.
Từ những ngày đầu gian khó, BHXH Việt Nam hôm nay đã khoác lên mình "tấm áo số" hiện đại. Với dữ liệu là tài sản, công nghệ là công cụ và sự tận tâm là tôn chỉ, ngành BHXH Việt Nam tuổi 31 sẽ tiếp tục vững bước, xây dựng hệ thống an sinh xã hội chuyên nghiệp, hiện đại, vì sự hài lòng người dân, doanh nghiệp.
Nguyễn Duy
