Tại Ấn Độ, dự án kinh tế tuần hoàn do Tiến sĩ Venkat Chintala tại Đại học Gati Shakti Vishwavidyalaya (GSV) dẫn dắt đã biến rác nhựa hỗn hợp thành dòng nhiên liệu có đặc tính tương đương xăng và dầu diesel. Thay vì tồn lưu hàng trăm năm dưới lòng đất, rác thải được đưa trở lại chu trình vận hành của các phương tiện giao thông. Điểm đột phá của công nghệ này nằm ở khả năng xử lý trực tiếp nguồn rác nhựa lẫn tạp chất mà không đòi hỏi quy trình phân loại khắt khe hay làm sạch tốn kém như các phương pháp tái chế cơ học truyền thống.
Tại cơ sở thử nghiệm gần ga đường sắt Vadodara, dây chuyền tiếp nhận và xử lý bình quân 1,8 tấn rác nhựa mỗi ngày từ các bãi rác đô thị và hệ thống đường sắt. Cứ mỗi 100 kg rác nhựa đưa vào hệ thống, quy trình sẽ thu hồi được khoảng 50 kg nhiên liệu sử dụng được. Về hiệu quả kinh tế, dầu nhiên liệu thô được sản xuất với mức giá khoảng 24 rupee mỗi lít và sau khi hoàn thiện tinh chế đạt 32 rupee mỗi lít, chỉ bằng khoảng một phần ba chi phí mua nhiên liệu thông thường. Thử nghiệm trên các dòng xe máy dung tích 100cc cho thấy mức tiêu hao đạt 60 km mỗi lít, tiệm cận mức 62 km mỗi lít của xăng thương mại, đồng thời vượt qua các tiêu chuẩn kiểm định khí thải độc lập.
Tiềm năng thương mại của loại nhiên liệu từ nhựa này nhanh chóng thu hút sự quan tâm của nhiều tập đoàn quốc tế, điển hình như thỏa thuận hợp tác giữa tập đoàn hàng không Airbus và GSV nhằm nghiên cứu nhiên liệu bay bền vững từ rác thải sinh hoạt, hướng tới mục tiêu giảm phát thải carbon trong chuỗi cung ứng. Song song đó, GSV đang lên kế hoạch triển khai các cơ sở sản xuất tại trạm đường sắt Jhansi, một căn cứ quân sự tại Kolkata cùng các địa bàn hẻo lánh gặp khó khăn về logistics xăng dầu như Leh-Ladakh, Kedarnath và Badrinath. Việc tận dụng nguồn rác tại chỗ biến thành nhiên liệu phục vụ chính phương tiện địa phương giúp cắt giảm tối đa chi phí vận chuyển đường dài và khép kín vòng đời của nhựa ngay tại điểm phát sinh.
Ở quy mô nghiên cứu sâu hơn, Phòng thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge (ORNL) thuộc Bộ Năng lượng Mỹ cũng vừa công bố giải pháp tối ưu chi phí tái chế đối với nhựa polyethylene, loại vật liệu phổ biến làm túi nilon và đồ gia dụng. Nhóm nghiên cứu đã ứng dụng muối nóng chảy gốc nhôm có sẵn trên thị trường làm môi trường phản ứng ở mức nhiệt dưới 200 độ C, đạt tỷ lệ thu hồi nhiên liệu tương đương xăng lên tới khoảng 60%. Theo bà Zhenzhen Yang, chuyên gia tại ORNL, ưu thế nổi bật của quy trình này là không cần đến các chất xúc tác kim loại quý đắt tiền, không sử dụng dung môi hữu cơ hay bổ sung hydro từ bên ngoài, giúp tiết kiệm đáng kể chi phí vận hành cho các nhà máy tái chế tương lai.
Sự phát triển của các công nghệ chuyển hóa hóa học từ phòng thí nghiệm ra thực tế đang thay đổi hoàn toàn cách nhìn nhận về rác thải nhựa, biến gánh nặng xử lý môi trường thành nguồn tài nguyên đầu vào có giá trị kinh tế cao, góp phần củng cố an ninh năng lượng cho xã hội.
Tâm An
