Vấn đề trên xuất phát từ câu hỏi của một người lao động vừa nghỉ hưu sớm từ tháng 7/2025 khi mới 51 tuổi. Sau một thời gian ngắn nhận lương hưu hằng tháng, bà không may nhận chẩn đoán mắc bệnh ung thư tuyến giáp.
Trước áp lực về chi phí điều trị y tế, bà Hạnh bày tỏ nguyện vọng muốn rút một lần toàn bộ phần lương hưu còn lại trong hệ thống tích lũy để phục vụ chữa bệnh và băn khoăn về quy trình, thủ tục liên quan.
Trả lời về trường hợp này, Bảo hiểm xã hội Việt Nam khẳng định: Cơ cấu pháp luật hiện hành hoàn toàn không có quy định cho phép người đang hưởng lương hưu hằng tháng được chuyển sang nhận chế độ lương hưu một lần đối với phần còn lại.
Mặc dù rất chia sẻ với hoàn cảnh và nhu cầu tài chính cấp bách của người bệnh trong quá trình điều trị ung thư, song cơ quan quản lý bảo hiểm phải thực thi nghiêm túc theo các khung khổ pháp lý đã được ban hành.
Để làm rõ lý do tại sao nguyện vọng của người lao động không được chấp thuận, cơ quan chức năng viện dẫn quy định cụ thể tại Điểm c Khoản 1 Điều 70 Luật Bảo hiểm xã hội:
Về quyền lợi đối với bệnh hiểm nghèo: Luật pháp hiện hành có tính chất nhân văn khi cho phép người lao động được rút bảo hiểm xã hội một lần nếu không may mắc phải một trong các căn bệnh nguy hiểm đến tính mạng như: ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, hoặc AIDS.
Điều kiện tiên quyết bị thắt chặt: Tuy nhiên, quyền lợi rút một lần nêu trên chỉ được áp dụng đối với người lao động chưa đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí (nghĩa là chưa chốt sổ hưu, chưa có quyết định hưởng lương hưu hằng tháng).
Hệ quả pháp lý: Một khi người lao động đã được giải quyết chế độ hưu trí và đã phát sinh việc nhận lương hưu hằng tháng (như trường hợp của bà Hạnh), tài khoản bảo hiểm xã hội đã chuyển trạng thái sang quỹ hưu trí tử tuất định kỳ. Do đó, dòng tiền này không thể đảo ngược hoặc tất toán một lần dưới bất kỳ hình thức nào.
Quy định này nhằm đảm bảo tính bền vững của quỹ an sinh xã hội cũng như nguyên tắc đóng – hưởng, bảo đảm cuộc sống lâu dài cho người lao động khi về già, đồng thời phân định rõ ràng giữa hai giai đoạn tích lũy và thụ hưởng của hệ thống bảo hiểm.
Tâm An (t/h)
