Tại hội nghị, đại diện Ban Nghiệp vụ Thuế Hải quan đã trình bày những điểm sửa đổi, bổ sung quan trọng của luật mới tới cán bộ, công chức hải quan và cộng đồng doanh nghiệp. Sau hơn 5 năm thực hiện Luật Quản lý thuế năm 2019, bối cảnh kinh tế số, thương mại điện tử, tài sản số và các mô hình kinh doanh mới phát triển nhanh đã đặt ra yêu cầu phải sửa đổi toàn diện khung pháp lý về quản lý thuế.
Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 được Quốc hội thông qua năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026; riêng quy định về khai, tính thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh cùng quy định về hóa đơn điện tử có hiệu lực sớm từ ngày 1/1/2026. Luật hướng tới hiện đại hóa toàn diện công tác quản lý thuế, cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và tăng cường chia sẻ dữ liệu, phối hợp liên ngành.
Một thay đổi đáng chú ý là chuyển từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”, lấy người nộp thuế làm trung tâm; đồng thời chuyển mô hình quản lý từ theo chức năng sang theo đối tượng người nộp thuế kết hợp chức năng. Thủ tục thuế được định hướng thực hiện trực tuyến toàn trình, không phụ thuộc địa giới hành chính, tiến tới mô hình “một cửa số” thống nhất.
Đối với lĩnh vực hải quan, luật bổ sung và hoàn thiện nhiều quy định như nộp tiền phạt với hàng xuất nhập khẩu; xử lý nộp thừa thuế giá trị gia tăng khâu nhập khẩu; tính tiền chậm nộp khi có bảo lãnh của tổ chức tín dụng; cơ chế kiểm tra lại của cơ quan thuế và hải quan; các trường hợp ấn định thuế; cũng như nguyên tắc và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về quản lý thuế.
Để triển khai luật, Cục Hải quan phối hợp Cục Thuế xây dựng Nghị định mới thay thế Nghị định 126/2020/NĐ-CP và chủ trì soạn thảo Thông tư thay thế Thông tư 06/2021/TT-BTC về quản lý thuế với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
Tại hội nghị, nhiều nội dung trọng tâm của dự thảo được đưa ra xin ý kiến như khai bổ sung hồ sơ thuế; các trường hợp cơ quan hải quan tính và thông báo thuế; khai, nộp thuế thay; thời hạn nộp thuế; miễn, giảm, hoàn và không hoàn thuế; các trường hợp không tính tiền chậm nộp; ấn định thuế; quyền và nghĩa vụ của tổ chức tín dụng bảo lãnh thuế.
Dự thảo Thông tư gồm 3 chương, 40 điều, tập trung vào ba hướng chính: tạo thuận lợi gắn với chuyển đổi số và cải cách thủ tục; tăng cường yêu cầu quản lý để hạn chế rủi ro, gian lận; đồng thời kế thừa quy định còn phù hợp và điều chỉnh những điểm dễ phát sinh vướng mắc trong thực tiễn.
Đại diện các đơn vị hải quan và hiệp hội doanh nghiệp đã đóng góp nhiều ý kiến mang tính thực tiễn nhằm hoàn thiện các quy định trước khi ban hành chính thức.
Kết luận hội nghị, Cục Hải quan cho biết sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến để hoàn thiện dự thảo, phối hợp Cục Thuế báo cáo Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành Nghị định và ban hành Thông tư theo thẩm quyền. Đồng thời yêu cầu các chi cục hải quan khu vực tiếp tục tổ chức tập huấn sâu rộng, bảo đảm triển khai đồng bộ Luật Quản lý thuế mới từ ngày 1/7/2026.
Việc sớm hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn được kỳ vọng vừa tăng hiệu lực quản lý nhà nước, vừa tạo môi trường minh bạch, thuận lợi cho doanh nghiệp, thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong lĩnh vực thuế và hải quan.
Hậu Thạch (t/h)
