Trong phiên giao dịch ngày 18/3 (giờ Mỹ), thị trường năng lượng thế giới chứng kiến cú tăng mạnh của giá dầu khi lo ngại gián đoạn nguồn cung ngày càng lớn. Dầu Brent – chuẩn toàn cầu – tăng tới 4% lên 111,9 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ cũng nhích 1,3% lên 97,5 USD/thùng. Trên thị trường kỳ hạn, đà tăng còn rõ rệt hơn khi hợp đồng Brent tăng 5% lên 112,7 USD/thùng và WTI tăng 2,67% lên 98,9 USD/thùng.

Đáng chú ý, khoảng cách giá giữa hai loại dầu đang nới rộng lên mức lớn nhất trong 11 năm. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc Mỹ đẩy mạnh xả kho dự trữ chiến lược, trong khi chi phí vận chuyển leo thang khiến dầu WTI bị chiết khấu sâu so với Brent. Trong bối cảnh đó, các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng tại Trung Đông đã trở thành lực đẩy chính giúp giá dầu Brent tăng mạnh.

Tâm điểm của căng thẳng là các cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran nhằm vào nhiều cơ sở năng lượng trọng yếu trong khu vực. Tại Qatar, khu công nghiệp năng lượng Ras Laffan – trung tâm xử lý LNG mang tính sống còn – bị đánh trúng, gây thiệt hại nghiêm trọng. Lực lượng chức năng nước này đã phải khẩn cấp khống chế đám cháy tại hiện trường.

Không chỉ Qatar, UAE cũng buộc phải đóng cửa một phần hoạt động tại các cơ sở khí đốt và dầu mỏ sau khi mảnh vỡ từ các tên lửa bị đánh chặn rơi xuống khu vực Habshan và mỏ Bab. Trong khi đó, Saudi Arabia thông báo đã đánh chặn thành công 4 tên lửa đạn đạo nhắm vào thủ đô Riyadh, đồng thời ngăn chặn một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào cơ sở khí đốt.

Diễn biến này khiến thị trường khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) phản ứng mạnh. Giá LNG giao châu Á tháng 4 tăng gần 4% lên 20,1 USD/MMBtu. Tại châu Âu, hợp đồng tương lai khí đốt chuẩn Hà Lan (TTF) cho năm 2026 cũng tăng vọt 6%, lên 54,6 USD/MMBtu – phản ánh nỗi lo nguồn cung bị gián đoạn kéo dài.

Các cuộc tấn công của Iran được cho là động thái trả đũa sau khi cơ sở năng lượng của nước này tại mỏ khí đốt South Pars và khu vực Asaluyeh bị không kích trước đó. Đây là phần mỏ khí thuộc trữ lượng khí tự nhiên lớn nhất thế giới mà Iran và Qatar cùng khai thác, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với thị trường năng lượng toàn cầu.

Theo giới phân tích, nguy cơ lớn nhất hiện nay là xung đột tiếp tục leo thang và lan rộng, đặc biệt nếu các tuyến vận chuyển chiến lược như Eo biển Hormuz bị ảnh hưởng. Đây là “yết hầu” của nguồn cung dầu mỏ toàn cầu, nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu tiêu thụ trên thế giới.

Chuyên gia Tina Teng từ Moomoo ANZ nhận định, giá dầu nhiều khả năng sẽ duy trì xu hướng tăng trong ngắn hạn khi căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Thị trường đang phản ánh rủi ro địa chính trị ngày càng lớn, trong khi nguồn cung chưa thể phục hồi nhanh chóng.

Ở chiều ngược lại, động thái từ Mỹ cũng làm gia tăng sức nóng của khu vực. Chính quyền Tổng thống Donald Trump được cho là đang cân nhắc triển khai thêm hàng nghìn binh sĩ tới Trung Đông nhằm tăng cường hiện diện quân sự và chuẩn bị cho các bước đi tiếp theo trong chiến lược đối phó Iran.

Trong bối cảnh đó, thị trường năng lượng toàn cầu được dự báo sẽ còn nhiều biến động khó lường, khi bất kỳ diễn biến quân sự nào cũng có thể lập tức đẩy giá dầu và khí đốt tăng vọt, kéo theo áp lực lớn lên lạm phát và tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Phương Thảo(t/h)