Thực tế ghi nhận đầu tháng 3/2026, giá dầu thế giới tăng vọt, với dầu WTI và Brent vượt mốc 100 USD/thùng – mức cao nhất trong hơn hai năm. Nguy cơ gián đoạn nguồn cung tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu khí trọng yếu toàn cầu – đã khiến tâm lý phòng thủ gia tăng, đẩy chỉ số USD lên cao khi nhà đầu tư tìm đến tài sản an toàn.
Trong nước, áp lực tỷ giá bắt đầu hiện rõ. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam niêm yết tỷ giá trung tâm quanh mức 25.059 VND/USD, trong khi giá bán USD tại các ngân hàng thương mại có thời điểm chạm trần biên độ cho phép, giao dịch trên 26.300 VND/USD. Thị trường tự do cũng ghi nhận xu hướng tăng, phản ánh kỳ vọng USD tiếp tục mạnh lên.
Theo các chuyên gia của VIS Rating, căng thẳng địa chính trị tác động đến Việt Nam qua ba kênh chính: giá năng lượng, lạm phát nhập khẩu và tỷ giá. Giá nhiên liệu tăng sẽ làm chi phí vận tải, sản xuất và điện năng leo thang, từ đó gây áp lực lên lạm phát và biên lợi nhuận doanh nghiệp.
Đáng chú ý, Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, với giá trị khoảng 20 tỷ USD mỗi năm. Trong đó, phần đáng kể dầu thô và khí hóa lỏng đến từ Trung Đông. Điều này khiến nền kinh tế nhạy cảm hơn với biến động giá năng lượng toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh xung đột kéo dài.
Bên cạnh đó, theo Công ty Chứng khoán MB, nhu cầu ngoại tệ trong nước vẫn ở mức cao do hoạt động nhập khẩu và mở rộng sản xuất. Dù Việt Nam duy trì thặng dư thương mại, phần lớn lại đến từ khu vực FDI, trong khi doanh nghiệp trong nước vẫn nhập siêu. Điều này khiến cầu USD trong nền kinh tế chưa giảm đáng kể.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng nền tảng vĩ mô vẫn là điểm tựa quan trọng. Thanh khoản hệ thống ngân hàng ổn định, nguồn cung ngoại tệ dồi dào và dự trữ ngoại hối được củng cố trong những năm qua. Đáng chú ý, tỷ giá liên ngân hàng cuối tháng 2/2026 vẫn giảm nhẹ so với cuối năm trước, cho thấy áp lực chưa quá lớn.
Ngân hàng Nhà nước tiếp tục điều hành tỷ giá theo hướng linh hoạt, kết hợp đồng bộ các công cụ chính sách. Việc điều chỉnh tỷ giá trung tâm hằng ngày, cùng với điều tiết thanh khoản qua thị trường mở và phát hành tín phiếu, giúp duy trì chênh lệch lãi suất hợp lý, hạn chế đầu cơ ngoại tệ.
Theo ông Michael Kokalari (VinaCapital), các cú sốc địa chính trị thường chỉ khiến giá dầu tăng mạnh trong ngắn hạn, trước khi hạ nhiệt khi cung – cầu cân bằng trở lại. Điều này đồng nghĩa áp lực lên tỷ giá cũng có thể giảm dần theo thời gian.
Trong kịch bản sắp tới, diễn biến tỷ giá sẽ phụ thuộc lớn vào chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và mức độ kéo dài của xung đột Trung Đông. Nếu giá dầu duy trì trên 110 USD/thùng trong thời gian dài, áp lực lạm phát sẽ gia tăng, buộc chính sách tiền tệ phải cân nhắc giữa hỗ trợ tăng trưởng và ổn định tỷ giá.
Dù vậy, với nền tảng kinh tế ổn định và dư địa điều hành còn tương đối linh hoạt, thị trường ngoại hối Việt Nam được kỳ vọng vẫn giữ được trạng thái cân bằng. Khi xu hướng giảm của USD rõ nét hơn trong nửa cuối năm, áp lực tỷ giá có thể hạ nhiệt, tạo thêm dư địa cho ổn định vĩ mô và phục hồi tăng trưởng.
Nam Sơn (t/h)
