Theo khung nghị quyết vừa được ban hành, hệ thống nhân sự hoạt động không chuyên trách ở thôn và tổ dân phố của Thủ đô sẽ cấu thành từ 4 nhóm chức danh chính, bao gồm: Bí thư Chi bộ; Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố; Trưởng ban Công tác Mặt trận; Phó trưởng thôn hoặc Phó tổ trưởng tổ dân phố. Tổng số lượng nhân sự hoạt động không chuyên trách định biên tại mỗi thôn, tổ dân phố được khống chế trần không vượt quá 5 người.
Giải trình cụ thể trước Ban Pháp chế Hội đồng nhân dân thành phố, Ủy ban nhân dân kiêm cơ quan soạn thảo cho biết, việc đưa vị trí cấp phó vào danh mục chức danh không chuyên trách chính thức là giải pháp cấp thiết nhằm đáp ứng quy mô dân cư lớn, khối lượng công việc bùng nổ và các yêu cầu phối hợp quản lý địa bàn trong giai đoạn mới.
Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã chịu trách nhiệm quản lý trực tiếp địa bàn rộng hơn trước rất nhiều. Trong bối cảnh đó, thôn và tổ dân phố vẫn giữ vai trò là thiết chế tự quản gần dân nhất, đảm nhiệm toàn bộ công tác tuyên truyền, vận động quần chúng, tổng hợp ý kiến, phản ánh tâm tư nguyện vọng của cơ sở và trực tiếp phối hợp triển khai các nhiệm vụ do chính quyền cấp trên giao phó.
Đáng chú ý, bên cạnh các đầu việc truyền thống, đội ngũ cán bộ cơ sở hiện nay còn phải gánh vác thêm hàng loạt nhiệm vụ phát sinh của thời kỳ công nghệ như: hỗ trợ quản lý hành chính, bảo đảm an ninh trật tự tại địa bàn, trực tiếp đi từng ngõ gõ từng nhà để triển khai đề án chuyển đổi số quốc gia, hỗ trợ công dân tiếp cận và thực hiện các dịch vụ công trực tuyến. Do đó, việc bổ sung nhân sự cấp phó sẽ chia sẻ áp lực, giúp các trưởng thôn và tổ trưởng tổ dân phố hoàn thành tốt hơn các nhiệm vụ được giao, đặc biệt tại các khu vực đông dân hoặc có tình chất quản lý phức tạp.
Cơ quan quản lý nhấn mạnh, việc bổ sung thêm chức danh cấp phó không đồng nghĩa với việc phân bổ đồng loạt, tràn lan trên toàn địa bàn thành phố mà sẽ áp dụng căn cứ theo quy mô dân cư và đặc điểm đặc thù của từng địa phương.
Đối với địa bàn trọng điểm hoặc quy mô lớn: Các thôn sở hữu từ 800 hộ gia đình trở lên, các tổ dân phố sở hữu từ 1.000 hộ gia đình trở lên, hoặc các địa bàn trọng điểm về quốc phòng, an ninh, trật tự, thôn đặc biệt khó khăn sẽ được phép bố trí tối đa không quá 2 phó trưởng thôn hoặc phó tổ trưởng tổ dân phố.
Đối với các địa bàn còn lại: Thành phố ấn định quy mô phân bổ cố định là 1 nhân sự cấp phó.
Nghị quyết quy định rõ phương án bố trí nhân sự phải dựa trên việc cân đối kỹ lưỡng các yếu tố về quy mô dân số, đặc điểm địa lý, tính chất công việc thực tế cùng khả năng chi trả của ngân sách địa phương, tuyệt đối không thực hiện cào bằng giữa các khu dân cư.
Làm rõ các băn khoăn về nguy cơ phình to bộ máy và gánh nặng ngân sách, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội đưa ra các số liệu chứng minh việc bổ sung chức danh cấp phó không làm tăng cơ học tổng số lượng người hoạt động ở cơ sở.
Dữ liệu thống kê trước khi sắp xếp cho thấy, toàn thành phố hiện có 13.440 người hoạt động không chuyên trách tại thôn, tổ dân phố cùng với 4.256 nhân sự giữ vị trí phó trưởng thôn, tổ phó tổ dân phố. Tổng số người thực tế đang tham gia hoạt động tại hệ thống tự quản này là 17.696 người.
Theo phương án tái cấu trúc và sáp nhập mới, tổng số người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố trên toàn địa bàn Thủ đô dự kiến sẽ giảm xuống còn 12.909 người. Như vậy, khi đặt lên bàn cân đối chiếu với tổng số nhân sự đang hoạt động thực tế, mô hình quản lý mới của thành phố sẽ giảm ròng được 4.787 người.
Bản chất của chính sách mới là thực hiện việc sắp xếp lại các đầu mối quản lý, chuẩn hóa vị trí pháp lý để định biên rõ ràng quyền lợi, trách nhiệm của lực lượng phó trưởng thôn, phó tổ trưởng tổ dân phố, bảo đảm nhân sự phân bổ tương thích với khối lượng công việc thực tế. Việc bổ sung chức danh cấp phó lần này được xem là một trong những cơ chế đặc thù của Hà Nội nhằm cụ thể hóa các điều khoản quy định của Luật Thủ đô và mô hình chính quyền địa phương hai cấp, giải quyết bài toán quản lý hành chính tại địa phương có quy mô dân cư lớn nhất cả nước.
Tâm An
