Từ vùng đất trước đây chủ yếu canh tác lúa, mô hình trồng nho Hạ Đen tại xã Phú Xuyên đang tạo ra giá trị kinh tế đáng chú ý. Không chỉ đưa giống cây trồng mới vào sản xuất, chủ vườn còn đầu tư hệ thống chăm sóc hiện đại, chú trọng chất lượng sản phẩm và phát triển các kênh bán hàng, từng bước khai thác hiệu quả hơn diện tích đất nông nghiệp.
Chủ nhân mô hình là anh Hoàng Văn Cương, ở thôn Duyên Yết, xã Phú Xuyên. Tốt nghiệp Đại học Nông lâm Bắc Giang và từng có công việc ổn định, anh quyết định trở về quê khởi nghiệp với giống nho Hạ Đen mà mình đã tìm hiểu từ thời sinh viên.
Bắt đầu thử nghiệm từ năm 2019, đến đầu năm 2021, anh Cương thuê hơn 1 ha đất tại thôn Duyên Trang để trồng 900 gốc nho. Tuy nhiên, việc đưa giống cây trồng này vào vùng đất có nguy cơ ngập úng không thuận lợi ngay từ đầu. Những vụ sản xuất đầu tiên gặp khó khăn do điều kiện thoát nước và kỹ thuật chăm sóc chưa phù hợp.
Từ thực tế đó, anh từng bước điều chỉnh phương thức canh tác, đầu tư hệ thống giàn có mái che, tưới nhỏ giọt và bón phân tự động. Quy trình chăm sóc được thực hiện theo hướng VietGAP, kết hợp quản lý độ ẩm và cải thiện điều kiện đất trồng nhằm hạn chế những tác động bất lợi đến sự sinh trưởng của cây.
Đáng chú ý, hệ thống tưới được tích hợp chức năng điều khiển từ xa qua điện thoại thông minh, giúp chủ vườn chủ động điều chỉnh lượng nước theo từng giai đoạn phát triển của cây. Việc ứng dụng thiết bị tự động góp phần giảm thời gian vận hành, đồng thời hỗ trợ kiểm soát các yếu tố kỹ thuật trong quá trình sản xuất.
Theo anh Cương, nho Hạ Đen đòi hỏi quy trình chăm sóc khá nghiêm ngặt, nhất là khâu cắt tỉa, tạo tán, bón phân và điều tiết nước. Khi cây ra quả, người trồng phải tỉa bớt để bảo đảm chất lượng, kích thước và độ đồng đều của từng chùm. Hệ thống mái che và rãnh thoát nước cũng có vai trò quan trọng trong việc hạn chế ảnh hưởng của mưa lớn, ngập úng.
Nhờ tích lũy kinh nghiệm và hoàn thiện kỹ thuật, mô hình từng bước đi vào sản xuất ổn định. Đến nay, diện tích vườn nho cho thu hoạch khoảng 6.000 m², với hai vụ mỗi năm, tổng sản lượng hơn 10 tấn. Theo thông tin từ chủ mô hình, lợi nhuận đạt vài trăm triệu đồng mỗi năm.
Kết quả này cho thấy tiềm năng nâng cao giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích khi lựa chọn cây trồng phù hợp và đầu tư đúng hướng. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế còn phụ thuộc vào điều kiện canh tác, chi phí đầu tư, trình độ kỹ thuật và khả năng tiêu thụ sản phẩm.
Chú trọng chất lượng, mở rộng kênh tiêu thụ
Bên cạnh việc nâng cao năng suất, anh Cương xác định chất lượng và đầu ra là những yếu tố quan trọng để duy trì hiệu quả kinh tế của mô hình.
Theo chủ vườn, sau thu hoạch, mẫu nho được gửi kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trước khi đưa sản phẩm ra thị trường. Việc chủ động kiểm soát chất lượng góp phần tạo niềm tin với khách hàng, nhất là khi nho được cung cấp cho các hệ thống phân phối thực phẩm sạch.
Hiện sản phẩm nho Hạ Đen của gia đình đã có mặt tại một số siêu thị, chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch ở Hà Nội và Hải Phòng. Đây là những kênh tiêu thụ có yêu cầu nhất định về chất lượng, nguồn gốc hàng hóa và khả năng cung ứng.
Cùng với phương thức phân phối truyền thống, chủ vườn còn tận dụng mạng xã hội để quảng bá, giới thiệu sản phẩm, tham gia các phiên livestream bán hàng do chính quyền địa phương tổ chức. Cách làm này giúp sản phẩm tiếp cận thêm khách hàng, đồng thời tăng khả năng kết nối trực tiếp giữa người sản xuất và người tiêu dùng.
Vào mùa nho chín, vườn còn tổ chức hoạt động tham quan, trải nghiệm thu hái tại chỗ. Hình thức này vừa tạo thêm cơ hội tiêu thụ sản phẩm, vừa giúp khách hàng tìm hiểu trực tiếp quy trình canh tác và chất lượng nho tại vườn.
Việc kết hợp sản xuất với giới thiệu, quảng bá và trải nghiệm thực tế cho thấy hướng tiếp cận thị trường linh hoạt của hộ nông dân. Thay vì chỉ phụ thuộc vào thương lái, người sản xuất từng bước chủ động hơn trong việc tìm kiếm khách hàng và xây dựng uy tín cho sản phẩm.
Từ mô hình của anh Hoàng Văn Cương, có thể thấy hiệu quả chuyển đổi cây trồng không chỉ đến từ việc lựa chọn giống mới mà còn phụ thuộc vào khả năng tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng và phát triển thị trường.
Đối với xã Phú Xuyên, kết quả bước đầu của mô hình trồng nho Hạ Đen là một kinh nghiệm thực tế trong khai thác tiềm năng đất nông nghiệp, nhất là tại những khu vực có điều kiện canh tác phù hợp. Việc nghiên cứu, đánh giá khả năng áp dụng những mô hình sản xuất có giá trị kinh tế cao sẽ góp phần mở thêm hướng phát triển cho nông nghiệp địa phương, gắn nâng cao thu nhập với nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường.
Minh Thắm
