Bữa ăn bán trú liên quan trực tiếp đến sức khỏe của học sinh và cũng là vấn đề được nhiều phụ huynh đặc biệt quan tâm khi năm học mới bắt đầu. Trước yêu cầu bảo đảm an toàn thực phẩm, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) Hà Nội yêu cầu các địa phương, cơ sở giáo dục kiểm tra lại toàn bộ hoạt động tổ chức bán trú, từ điều kiện bếp ăn đến năng lực thực tế của đơn vị cung cấp.
Theo yêu cầu của Sở GD-ĐT Hà Nội, các trường phải rà soát điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực, bếp ăn, quy trình chế biến, vận chuyển và giao nhận thực phẩm; đồng thời bố trí thời gian ăn, nghỉ phù hợp với từng cấp học.
Việc tổ chức bán trú phải bảo đảm nguyên tắc tự nguyện của học sinh và cha mẹ học sinh. Trường học không được tổ chức khi chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện cần thiết về cơ sở vật chất, an toàn thực phẩm, nguồn gốc nguyên liệu và phương án xử lý khi xảy ra sự cố.
Không chỉ kiểm tra hồ sơ của nhà cung cấp
Đối với những trường sử dụng thực phẩm hoặc suất ăn do đơn vị bên ngoài cung cấp, việc rà soát không dừng ở hồ sơ pháp lý.
Nhà trường phải thẩm định lại năng lực cung ứng thực tế của đối tác, trong đó xem xét số lượng trường mà doanh nghiệp đang phục vụ, khoảng cách vận chuyển, phương tiện giao hàng và khả năng đưa suất ăn tới trường đúng thời gian.
Đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến chất lượng bữa ăn. Một đơn vị có đầy đủ hồ sơ nhưng nhận cung cấp cho quá nhiều trường, quãng đường vận chuyển dài hoặc không đủ phương tiện vẫn có thể phát sinh nguy cơ giao thực phẩm chậm, ảnh hưởng đến thời gian ăn và sinh hoạt của học sinh.
Các nhà cung cấp cũng phải xây dựng phương án dự phòng cụ thể khi xảy ra sự cố liên quan đến thiết bị, nguồn điện, giao thông hoặc nhân lực. Qua đó, trường học phải đánh giá khả năng đáp ứng trong thực tế thay vì chỉ căn cứ vào những cam kết ban đầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, chất lượng phục vụ tiếp tục được theo dõi thường xuyên. Các trường phải đánh giá đối tác dựa trên chất lượng, định lượng suất ăn, thực đơn và thời gian giao nhận.
Với những tồn tại có thể khắc phục, đơn vị cung cấp phải được yêu cầu chấn chỉnh ngay và không để tái diễn. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng, nhà trường căn cứ hợp đồng và mức độ vi phạm để tạm dừng, thay thế hoặc chấm dứt hợp đồng.
Song song với đó, phương án cung cấp thay thế phải được chuẩn bị để không làm gián đoạn việc ăn, nghỉ của học sinh.
Hiệu trưởng chịu trách nhiệm chính về bữa ăn bán trú
Một yêu cầu đáng chú ý là trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục được gắn trực tiếp với việc tổ chức, quản lý, kiểm tra và giám sát bữa ăn bán trú.
Nhà trường phải bố trí nhân sự trực tiếp kiểm tra tại thời điểm giao nhận thực phẩm. Nguồn gốc, định lượng, chất lượng cảm quan và hạn sử dụng phải được kiểm tra trước khi nguyên liệu được đưa vào sử dụng.
Quy trình kiểm thực ba bước và lưu mẫu thức ăn phải được thực hiện đúng quy định. Những nguyên liệu không rõ nguồn gốc hoặc có dấu hiệu bất thường không được tiếp nhận; các yêu cầu về an toàn thực phẩm không được bỏ qua vì áp lực thời gian.
Bên cạnh yếu tố an toàn, thực đơn phải bảo đảm đủ lượng, cân đối dinh dưỡng theo độ tuổi và có sự đa dạng theo mùa. Điều này đặt trách nhiệm của nhà trường không chỉ ở việc bảo đảm học sinh “có bữa ăn” mà còn phải kiểm soát chất lượng của từng suất ăn.
Các trường đồng thời phải khai thác Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc thực phẩm của thành phố - HanoiCheck. Thông tin về hồ sơ nhà cung cấp, nguồn gốc thực phẩm, thực đơn, định lượng, giao nhận và kết quả kiểm tra phải được cập nhật đầy đủ, chính xác.
Để phụ huynh cùng giám sát bữa ăn của con
Một lớp giám sát khác được Hà Nội đặt ra là sự tham gia của cha mẹ học sinh.
Các cơ sở giáo dục phải công khai thực đơn, mức tiền ăn, định lượng và đơn vị cung cấp. Phụ huynh được tạo điều kiện tham gia giám sát việc tổ chức bữa ăn theo điều kiện thực tế của từng trường.
Nhà trường cũng phải thiết lập kênh tiếp nhận và phản hồi ý kiến của cha mẹ học sinh. Khi xuất hiện vấn đề liên quan đến bữa ăn, thông tin cần được cung cấp minh bạch, khách quan và vụ việc phải được xử lý kịp thời, tránh để những thắc mắc kéo dài gây lo lắng cho phụ huynh.
Cùng với trách nhiệm của nhà trường, UBND các xã, phường được yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở giáo dục và những đơn vị cung cấp suất ăn với số lượng lớn trên địa bàn.
Khi xảy ra sự cố hoặc xuất hiện nghi vấn về an toàn thực phẩm, các đơn vị phải lập tức đình chỉ sử dụng thực phẩm liên quan, bảo quản mẫu vật, niêm phong hồ sơ và báo cáo cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định.
Việc tổng rà soát ngay đầu năm học vì vậy không chỉ nhằm kiểm tra điều kiện của các bếp ăn. Yêu cầu của Hà Nội hướng tới kiểm soát cả chuỗi từ nhà cung cấp, vận chuyển, giao nhận đến chế biến và đưa bữa ăn tới học sinh, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu.
Với hàng loạt yêu cầu từ truy xuất nguồn gốc, kiểm soát định lượng đến công khai thực đơn và cho phụ huynh tham gia giám sát, bữa ăn bán trú được đặt dưới nhiều tầng kiểm soát hơn. Mục tiêu cuối cùng là mỗi suất ăn đưa tới học sinh phải bảo đảm an toàn, đủ chất lượng và tương xứng với khoản tiền mà gia đình đóng góp.
Minh Thắm
