Mỗi chuyến hàng là một lần kiểm soát
Thay đổi đáng chú ý nhất trong chính sách Halal của Indonesia không nằm ở bản thân yêu cầu chứng nhận, mà ở cách thức kiểm soát. Theo Quyết định số 4/2026 của Cơ quan Tổ chức đảm bảo Sản phẩm Halal Indonesia (BPJPH), được công bố ngày 10/8/2026 và có hiệu lực sau 30 ngày, hàng nhập khẩu thuộc diện phải thẩm định sẽ được kiểm tra ngay tại kho xếp hàng ở nước xuất xứ.
Điều này khiến doanh nghiệp xuất khẩu không còn có thể xem khâu Halal là một thủ tục được xử lý sau khi hàng rời nhà máy. Hàng hóa, chứng từ và thông tin đăng ký phải sẵn sàng để đối chiếu trước khi container được đóng và vận chuyển sang Indonesia.
Đáng chú ý, Báo cáo Đảm bảo Chất lượng Sản phẩm Halal (LPPH) chỉ có giá trị cho một lô hàng và một lần nhập khẩu. Như vậy, doanh nghiệp không thể mặc nhiên sử dụng kết quả của chuyến hàng trước cho những chuyến tiếp theo. Mỗi lần xuất khẩu sẽ kéo theo một quy trình thẩm định riêng, đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải tính thêm thời gian và chi phí tuân thủ vào kế hoạch giao hàng.
Theo quy định, nhà nhập khẩu Indonesia là bên đăng ký thẩm định trên hệ thống điện tử tích hợp của BPJPH và lựa chọn cơ quan kiểm định được chỉ định. Sau khi hoàn tất nghĩa vụ phí, nhà nhập khẩu và nhà xuất khẩu có tối đa 30 ngày để cung cấp lịch trình kiểm tra. Cơ quan kiểm định sau đó có tối đa 15 ngày để hoàn tất việc thẩm định và có thể gia hạn thêm tối đa 15 ngày.
Với những doanh nghiệp có lịch giao hàng dày hoặc phụ thuộc chặt vào thời gian vận chuyển, các mốc thời gian này đòi hỏi phải được tính ngay từ khâu lập kế hoạch sản xuất và logistics, thay vì xử lý như một thủ tục phát sinh.
Sai một chi tiết, cả lô hàng có thể gặp rủi ro
Một điểm khác khiến quy định mới đáng chú ý là nội dung kiểm tra đi sâu vào sự thống nhất giữa hồ sơ và hàng hóa thực tế. Cơ quan kiểm định sẽ đối chiếu số chứng nhận Halal hoặc số đăng ký, mã HS, số lượng, mã sản phẩm, ngày sản xuất và thông tin trên nhãn bao bì.
Vì vậy, rủi ro không chỉ đến từ việc sản phẩm có chứng nhận hay không. Một sai lệch về mã hàng, số lô, ngày sản xuất hoặc thông tin trên chứng từ cũng có thể khiến doanh nghiệp phải giải trình, điều chỉnh hoặc đối mặt với việc kéo dài quá trình kiểm tra.
Theo Thương vụ Việt Nam tại Indonesia, yêu cầu đồng bộ dữ liệu giữa doanh nghiệp xuất khẩu, nhà nhập khẩu, cơ quan kiểm định, tổ chức chứng nhận Halal nước ngoài và hệ thống hải quan một cửa quốc gia Indonesia (SINSW) là vấn đề cần đặc biệt lưu ý.
Đối với các nhóm hàng Việt Nam đang xuất khẩu sang Indonesia như bánh kẹo, sản phẩm ngũ cốc, rau quả chế biến và thủy sản chế biến, yêu cầu này càng quan trọng do sản phẩm thường trải qua nhiều công đoạn và sử dụng nhiều loại nguyên liệu. Chỉ cần thông tin giữa các khâu không thống nhất, doanh nghiệp có thể phát sinh thêm thời gian xử lý và chi phí.
Trong khi đó, Indonesia quy định chế tài khá nghiêm khắc. Tùy mức độ vi phạm, hàng hóa có thể bị thu hồi chứng nhận Halal, thu hồi số đăng ký, rút khỏi lưu thông và trong trường hợp nghiêm trọng có thể bị tiêu hủy.
Do đó, thay vì chỉ kiểm tra chứng nhận trước khi xuất hàng, doanh nghiệp Việt cần xây dựng quy trình kiểm soát xuyên suốt từ nguyên liệu, sản xuất, đóng gói đến hồ sơ xuất khẩu. Việc phối hợp sớm với nhà nhập khẩu để đăng ký trên hệ thống BPJPH, lựa chọn cơ quan kiểm định phù hợp và thống nhất lịch kiểm tra cũng cần được đưa vào kế hoạch giao hàng.
Trong bối cảnh yêu cầu Halal ngày càng gắn với quản trị chuỗi cung ứng, khả năng đáp ứng nhanh và chính xác các thủ tục sẽ trở thành một yếu tố cạnh tranh của doanh nghiệp. Với thị trường Indonesia, một lô hàng được chuẩn bị đầy đủ ngay từ nước xuất khẩu không chỉ giúp giảm nguy cơ bị ách tắc mà còn hạn chế những chi phí phát sinh khi hàng đã lên đường.
Minh Thành (t/h)
