Khảo sát thực tế tại xã Lục Yên cho thấy, hệ thống cơ sở kinh doanh trên địa bàn khá phong phú, bao gồm các cửa hàng điện tử – điện lạnh, điện thoại, máy móc cơ khí, quầy thuốc, cơ sở kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, cùng nhiều cửa hàng buôn bán hàng tiêu dùng, thực phẩm, quần áo, giày dép, túi xách, vàng bạc – đá quý.
Trong đó, phần lớn các hộ kinh doanh đã chú trọng hơn đến việc tuân thủ quy định pháp luật trong hoạt động thương mại. Hàng hóa được bày bán cơ bản có nguồn gốc rõ ràng, điều kiện bảo quản đáp ứng yêu cầu, thực phẩm được sắp xếp tương đối gọn gàng, bảo đảm vệ sinh. Những chuyển biến tích cực này cho thấy nhận thức của tiểu thương về trách nhiệm đối với người tiêu dùng và uy tín kinh doanh đang từng bước được nâng lên.
Tuy nhiên, bên cạnh những cơ sở kinh doanh chấp hành tốt các quy định của pháp luật, thực tế vẫn còn ghi nhận một số cơ sở kinh doanh trên địa bàn xã Lục Yên bày bán hàng hóa có nhãn mác in bằng tiếng nước ngoài nhưng chưa thực hiện đầy đủ việc gắn nhãn phụ bằng tiếng Việt theo quy định, không gắn hợp quy (CR) hoặc mã QR hợp quy có dấu hiệu hàng hóa không có nguồn gốc xuất xứ.
Cụ thể, theo ghi nhận của PV tại Cửa hàng thời trang Hồng Chắc (cơ sở 2), hầu hết các mặt hàng được bày bán tại đây là quần áo, giày dép, túi xách. Điểm chung là các sản phẩm này đều không gắn dấu hợp quy (dấu CR) trên nhãn mác sản phẩm. Không chỉ không có dấu hợp quy được gắn trên sản phẩm, tại đây nhãn mác các sản phẩm được in rất sơ sài, thiếu nhiều thông tin về nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm. Thậm chí, nhiều sản phẩm cũng không có nhãn phụ bằng tiếng Việt, chỉ đơn thuần ghi vài dòng chữ tiếng nước ngoài.
Đối với các sản phẩm dệt may, theo Thông tư số 07/2018/TT-BCT về việc sửa đổi Thông tư số 21/2017/TT-BCT do Bộ Công Thương ban hành, từ ngày 1/1/2019, các sản phẩm dệt may, hàng may mặc trước khi đưa ra thị trường bắt buộc phải được chứng nhận phù hợp quy chuẩn QCVN 01:2017/BCT về mức giới hạn hàm lượng formaldehyt và các amin thơm chuyển hóa từ thuốc nhuộm Azo trong sản phẩm dệt may.
Theo Quy chuẩn này, từ ngày 1/1/2019, danh mục sản phẩm dệt may chịu sự điều chỉnh gồm: Quần, áo, váy, các loại vải may mặc, các loại thảm trải sàn, hàng phụ kiện may mặc như tất, khăn, mũ, găng tay, cà vạt, chăn, ga, gối, đệm, rèm cửa, giày, dép thể thao, giày tennis, giày bóng rổ, giày thể dục, giày luyện tập và các loại tương tự… chỉ được lưu thông trên thị trường sau khi đã được chứng nhận hợp quy, gắn dấu hợp quy và đăng ký hồ sơ chứng nhận hợp quy theo quy định.
Trong đó, dấu hợp quy CR do doanh nghiệp được chứng nhận hợp quy tự gắn lên sản phẩm hàng hóa của mình, đồng thời chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý. Cơ quan quản lý sẽ kiểm tra dấu hợp quy trên sản phẩm, bao bì sản phẩm. Sau đó kiểm tra hồ sơ liên quan đến chứng nhận hợp quy, công bố hợp quy; sản phẩm hàng hóa được gắn dấu hợp quy CR mà không chứng minh đã được chứng nhận hợp quy, công bố hợp quy thì bị coi là vi phạm pháp luật.
Còn tại Cửa hàng tự chọn Lục Yên, các mặt hàng được bày bán tại đây chủ yếu là đồ chơi trẻ em, hóa mỹ phẩm và một số hàng tiêu dùng. Tại đây, tình trạng hàng hóa không gắn dấu hợp quy (dấu CR) và không có nhãn phụ tiếng Việt cũng được bày bán công khai.
Theo các quy định pháp luật hiện hành, nhãn hàng hóa được xem là “cầu nối thông tin” giữa nhà sản xuất, đơn vị phân phối và người tiêu dùng. Việc thiếu nhãn phụ tiếng Việt hay sản phẩm không gắn dấu hợp quy (dấu CR) trên nhãn mác sản phẩm không chỉ làm giảm tính minh bạch của thị trường, mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến quyền lợi người mua, đồng thời tạo ra những tác động không mong muốn đối với các thương hiệu, cơ sở kinh doanh tuân thủ nghiêm túc quy định của pháp luật.
Trong bối cảnh thị trường có sự đan xen giữa hàng hóa sản xuất trong nước, hàng nhập khẩu chính ngạch và các loại hàng hóa trôi nổi, việc không thực hiện đầy đủ quy định về nhãn mác có thể dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh, làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng đối với thị trường địa phương.
Đối với khu vực nông thôn, miền núi như xã Lục Yên, nơi người tiêu dùng còn gặp nhiều hạn chế trong việc kiểm chứng thông tin sản phẩm, yêu cầu minh bạch về nhãn hàng hóa càng có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe, quyền lợi của người dân.
Từ thực tiễn trên, việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về nhãn hàng hóa, kết hợp với hoạt động kiểm tra, hướng dẫn và chấn chỉnh kịp thời là giải pháp cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực thương mại tại địa phương.
Liên quan đến vấn đề này, phóng viên Thương hiệu và Công luận đã chuyển thông tin phản ánh tới UBND xã Lục Yên và Chi Cục quản lý thị trường tỉnh Lào Cai để phối hợp tuyên truyền, xác minh làm rõ các vi phạm (nếu có) nhằm đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.
Đề nghị các cơ quan chức năng như UBND xã Lục Yên, lực lượng Quản lý thị trường, ngành Công Thương cần tiếp tục đồng hành cùng các hộ kinh doanh, hỗ trợ tiểu thương hiểu rõ và thực hiện đúng quy định pháp luật. Qua đó, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh văn minh, lành mạnh, bảo vệ thương hiệu Việt và quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.
Đức Diện - Trần Tuấn
