Diễn biến căng thẳng tại khu vực Trung Đông đã khiến các tuyến vận tải huyết mạch bị gián đoạn. Việc Eo biển Hormuz – tuyến trung chuyển năng lượng quan trọng của thế giới – bị siết chặt kiểm soát đã đẩy giá dầu tăng cao, kéo theo chi phí vận tải và sản xuất leo thang. Cùng lúc, tình hình bất ổn tại Biển Đỏ và khu vực Vịnh Aden buộc nhiều hãng tàu phải thay đổi hành trình, chuyển sang đi vòng qua Mũi Hảo Vọng thay vì qua Kênh đào Suez.
Sự thay đổi này khiến thời gian vận chuyển kéo dài, chi phí logistics tăng mạnh, đặc biệt với các doanh nghiệp xuất khẩu. Giá cước vận tải biển và phí bảo hiểm rủi ro đều tăng đáng kể, gây áp lực trực tiếp lên biên lợi nhuận. Trong khi đó, vận tải hàng không cũng trở nên đắt đỏ hơn do rủi ro an ninh gia tăng.
Đối với Israel, tình hình hiện tại còn phức tạp hơn khi quốc gia này gần như bị thu hẹp các tuyến vận tải biển và hàng không. Hoạt động thương mại chịu nhiều hạn chế, kéo theo nguy cơ gián đoạn nguồn cung và suy giảm nhu cầu nhập khẩu trong dài hạn.
Dù vậy, theo thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Israel, trong ngắn hạn, hoạt động thương mại giữa hai nước vẫn duy trì được sự ổn định nhất định. Hai tháng đầu năm 2026, xuất khẩu của Việt Nam sang Israel đạt khoảng 178 triệu USD, tăng hơn 21% so với cùng kỳ. Ở chiều ngược lại, nhập khẩu từ Israel giảm, cho thấy sự điều chỉnh trong cán cân thương mại.
Những con số này phản ánh nhu cầu đối với một số mặt hàng thiết yếu vẫn còn duy trì, bất chấp bất ổn địa chính trị. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo đây chỉ là xu hướng tạm thời. Nếu xung đột kéo dài, sức mua tại thị trường này có thể suy giảm, đồng thời rủi ro thanh toán và gián đoạn hợp đồng sẽ gia tăng.
Trước tình hình đó, việc đảm bảo an toàn cho con người và hàng hóa đang được đặt lên hàng đầu. Các cơ quan đại diện của Việt Nam tại Israel đã kích hoạt nhiều phương án ứng phó nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, duy trì kết nối thương mại và giảm thiểu rủi ro.
Ở góc độ dài hạn, Việt Nam đang tích cực chuẩn bị cho giai đoạn hậu xung đột. Một trong những hướng đi đáng chú ý là thúc đẩy kết nối hàng không trực tiếp giữa hai nước. Việc hỗ trợ hãng hàng không Arkia duy trì đường bay từ Tel Aviv đến Hà Nội, cũng như kế hoạch làm việc với EL AL để mở thêm các chuyến bay mới, được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi cho giao thương khi tình hình ổn định.
Bên cạnh đó, việc FPT mở rộng hoạt động tại Israel cho thấy niềm tin của doanh nghiệp Việt vào tiềm năng hợp tác công nghệ giữa hai quốc gia, ngay cả trong bối cảnh khó khăn.
Để thích ứng hiệu quả, các doanh nghiệp được khuyến nghị theo dõi sát diễn biến thị trường, chủ động làm việc với đối tác và đơn vị vận chuyển. Việc rà soát các điều khoản hợp đồng liên quan đến bất khả kháng, bảo hiểm và phương án thay thế là cần thiết nhằm hạn chế rủi ro.
Ngoài ra, chiến lược đa dạng hóa thị trường và nguồn cung cũng cần được đẩy mạnh trong ngắn hạn. Tuy nhiên, việc duy trì quan hệ với các đối tác Israel vẫn đóng vai trò quan trọng, giúp doanh nghiệp có lợi thế khi thị trường phục hồi.
Song song với yếu tố thị trường, các rào cản kỹ thuật cũng cần được chú trọng. Doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt trong lĩnh vực thủy sản, phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về truy xuất nguồn gốc, ghi nhãn và tiêu chuẩn chất lượng theo yêu cầu của phía Israel.
Trong bối cảnh nhiều biến động, việc chủ động “dọn đường” từ sớm không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro trước mắt mà còn tạo nền tảng vững chắc để tận dụng cơ hội khi thị trường Israel bước vào giai đoạn phục hồi.
Nam Sơn (t/h)
