Dự thảo Thông tư mới được xây dựng trong bối cảnh một số ngân hàng thương mại kiến nghị xem xét lại lộ trình quy định tại Thông tư 22/2019/TT-NHNN, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 26/2022/TT-NHNN. Một trong những nội dung được quan tâm là đề xuất tiếp tục cho phép tính một phần tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động thay vì loại bỏ hoàn toàn như lộ trình hiện hành.

Điểm thay đổi đáng chú ý nhất là việc thay chỉ tiêu “tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi” (LDR) bằng “tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn” (CDR). Theo cách tính mới, chỉ tiêu này được xác định trên tổng dư nợ cấp tín dụng và tổng nguồn vốn huy động theo quy định, thay vì chỉ giới hạn trong phạm vi cho vay và tiền gửi như trước đây.

Các cấu phần tính toán cơ bản vẫn kế thừa quy định hiện hành, bao gồm cả dư nợ đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, các cam kết ngoại bảng ở phía cấp tín dụng, cùng với các nguồn vốn ngoài tiền gửi ở phía huy động.

Đối với tiền gửi Kho bạc Nhà nước, dự thảo điều chỉnh lại theo hướng tiền gửi không kỳ hạn tiếp tục không được tính vào huy động, còn 80% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào nguồn vốn huy động. Quy định này khác với lộ trình hiện hành khi tỷ lệ tính vào huy động giảm dần qua các năm và dự kiến loại bỏ hoàn toàn từ năm 2026.

Về phần cấp tín dụng, tổng dư nợ được xác định bao gồm dư nợ cấp tín dụng đối với cá nhân, tổ chức (trừ tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài khác tại Việt Nam), các khoản ủy thác cấp tín dụng và dư nợ đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp sau khi trừ phần gốc doanh nghiệp đã thanh toán.

Dự thảo tiếp tục giữ mức trần tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn tối đa 85%, tương tự quy định hiện hành.

Ngoài thay đổi về cách xác định tỷ lệ an toàn, dự thảo lần này còn bổ sung nhóm chỉ tiêu mới theo chuẩn Basel III, gồm tỷ lệ đòn bẩy (LEV), tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR).

Theo Ngân hàng Nhà nước, tỷ lệ đòn bẩy là công cụ bổ sung cho yêu cầu vốn dựa trên rủi ro, nhằm hạn chế tích tụ vay nợ quá mức trong hệ thống ngân hàng. Chỉ tiêu này hiện đã được nhiều quốc gia áp dụng như khu vực đồng euro, Malaysia, Singapore, Hong Kong, Đài Loan và Mỹ.

Với hai tỷ lệ LCR và NSFR, dự thảo quy định từ ngày 1/1/2028, các ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải thực hiện đầy đủ. Trước thời điểm này, các tổ chức tín dụng tiếp tục áp dụng quy định hiện hành theo Thông tư 22/2019/TT-NHNN.

Dự thảo cũng mở cơ chế áp dụng sớm. Theo đó, ngay khi Thông tư có hiệu lực, ngân hàng có thể đăng ký áp dụng trước nếu đáp ứng ngay mức tối thiểu 100% đối với cả LCR và NSFR, kèm xác nhận của kiểm toán độc lập và ý kiến của cơ quan quản trị nội bộ.

Về quản lý rủi ro thanh khoản, các ngân hàng được yêu cầu xây dựng hệ thống kiểm soát phù hợp, bảo đảm đầy đủ các bước nhận diện, đo lường, theo dõi và kiểm soát rủi ro thanh khoản theo từng nhóm áp dụng quy định hiện hành hoặc khung mới.

Phương Thảo(t/h)