Theo quy hoạch, đoạn tuyến qua Nghệ An dài 85,5 km, đi qua 18 xã, phường, với ga chính đặt tại xã Hưng Nguyên, cùng hệ thống depot và các trạm bảo dưỡng.
Dự án có quy mô GPMB lớn, với tổng diện tích khoảng 519,2 ha, ảnh hưởng đến hơn 2.150 hộ dân, trong đó gần 1.800 hộ phải bố trí tái định cư. Tỉnh dự kiến xây dựng 41 khu tái định cư, tổng kinh phí khoảng 1.450 tỷ đồng.
Hiện nay, các địa phương đang tập trung triển khai hạ tầng các khu tái định cư và lập, phê duyệt phương án bồi thường. Một số nơi như Quỳnh Lưu, Tân Châu, Lam Thành đã bắt đầu thi công; nhiều địa phương khác đang hoàn tất thủ tục lựa chọn nhà thầu để khởi công trong thời gian tới.
Riêng tại phường Hoàng Mai, tuyến đi qua dài gần 9 km, có 355 hộ dân phải di dời; địa phương đang hoàn thiện hồ sơ để sớm triển khai hai khu tái định cư.
Bên cạnh khối lượng GPMB lớn, việc di dời hạ tầng kỹ thuật cũng đặt ra nhiều thách thức, với hàng trăm điểm giao cắt điện, viễn thông, cấp nước, cùng nhiều trạm biến áp, trạm BTS cần di dời, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành chức năng.
Qua kiểm tra thực tế tại nhiều địa phương từ Hoàng Mai đến Lam Thành, lãnh đạo tỉnh ghi nhận sự chủ động, tích cực của cơ sở trong việc huy động nhân lực, đẩy nhanh tiến độ.
Tuy nhiên, tiến độ chung đang chịu tác động bởi những thay đổi về cơ chế, chính sách khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 98/NQ-CP, cho phép tách công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập và giao địa phương làm chủ đầu tư, đồng thời giãn tiến độ GPMB đến quý IV/2028.
Trước bối cảnh đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các địa phương linh hoạt điều chỉnh phương thức triển khai. Đối với các dự án đã thi công, tiếp tục thực hiện theo quy định cũ nhưng được phép giãn tiến độ phù hợp với hợp đồng, nhằm giảm áp lực chi phí trong điều kiện giá vật liệu tăng cao. Các dự án đang trong quá trình lựa chọn nhà thầu cần tạm dừng để chờ hướng dẫn mới từ tỉnh.
Đồng thời, lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh yêu cầu đảm bảo chất lượng công trình, bảo vệ môi trường trong quá trình thi công; kiểm soát chặt chẽ việc vận chuyển vật liệu, tránh ảnh hưởng đến hạ tầng hiện hữu và đời sống người dân.
Về lâu dài, Sở Xây dựng được giao chủ trì rà soát, thẩm định quy hoạch các khu tái định cư theo hướng đồng bộ, phù hợp thực tế từng địa bàn, tránh dàn trải, lãng phí; đảm bảo nơi ở mới có điều kiện tốt hơn nơi ở cũ. Sở Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm tham mưu đảm bảo nguồn vật liệu phục vụ thi công.
Kết thúc đợt kiểm tra, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết sẽ tổng hợp các khó khăn, vướng mắc để báo cáo Ban Chỉ đạo các công trình, dự án trọng điểm của tỉnh, từ đó ban hành hướng dẫn thống nhất trong tháng 4/2026, tạo cơ sở để các địa phương triển khai hiệu quả công tác GPMB và tái định cư, đáp ứng yêu cầu tiến độ dự án trọng điểm quốc gia.
Lê Quyết
