Chi phí huy động vốn ngày càng đắt
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục có hoạt động phát hành, nhưng sự khác biệt về chi phí vốn giữa các nhóm tổ chức phát hành đang ngày càng rõ.
Theo dữ liệu từ Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội và Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam, từ đầu tháng 8 đến ngày 25/8, có 28 lô trái phiếu được phát hành với tổng giá trị khoảng 28.700 tỷ đồng. Trong đó, ngân hàng chiếm tới 23 lô, tương đương khoảng 23.900 tỷ đồng.
Mặt bằng lãi suất của nhóm ngân hàng quốc doanh vẫn tương đối thấp. Các lô trái phiếu do Vietcombank và BIDV phát hành trong tháng 8 chủ yếu có lãi suất khoảng 7,87-8,2%/năm. Một số ngân hàng thương mại cổ phần phải trả mức cao hơn, như Sacombank khoảng 10%/năm, PVcomBank 9,6-9,8%/năm và TPBank khoảng 9,1%/năm.
Trong khi đó, bất động sản đang phải huy động vốn với chi phí cao hơn đáng kể.
Vinhomes phát hành lô trái phiếu trị giá 2.000 tỷ đồng, kỳ hạn 3 năm, với lãi suất 12,5%/năm trong hai kỳ đầu. Tandoland cũng huy động 258 tỷ đồng, kỳ hạn 5 năm, với lãi suất 13%/năm trong hai kỳ đầu.
Mức lãi suất cao phản ánh phần nào sự khác biệt về rủi ro tín dụng và nhu cầu vốn của doanh nghiệp. Với bất động sản, khi dòng tiền từ dự án phụ thuộc vào tiến độ pháp lý, mở bán và khả năng tiêu thụ sản phẩm, việc huy động vốn bằng trái phiếu với chi phí cao đồng nghĩa áp lực tài chính trong tương lai cũng lớn hơn.
Theo MBS Research, lãi suất bình quân gia quyền trái phiếu doanh nghiệp trong 7 tháng đầu năm đạt khoảng 9,5%/năm, tăng 2,7 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2025. Riêng các lô trái phiếu bất động sản phát hành trong tháng 7 đều có lãi suất 12,5%/năm.
Điều đáng chú ý là chi phí vốn tăng diễn ra trong khi quy mô phát hành chưa thực sự tăng tương ứng. Tháng 7, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành khoảng 41.000 tỷ đồng, giảm 69% so với tháng trước.
Tính chung 7 tháng, thị trường đạt khoảng 322.300 tỷ đồng, tăng 2,7% so với cùng kỳ. Ngân hàng đóng góp khoảng 156.000 tỷ đồng, chiếm 48,5%; bất động sản đạt khoảng 141.100 tỷ đồng, tương đương 43,8% và tăng tới 224% so với cùng kỳ năm trước.
Điều này cho thấy nhu cầu huy động vốn của doanh nghiệp địa ốc vẫn rất lớn, nhưng việc tiếp cận nguồn vốn đang đi kèm một mức giá cao hơn.
Điểm rơi đáo hạn đặt áp lực lên doanh nghiệp
Nếu phát hành mới là một phần của câu chuyện, nghĩa vụ thanh toán các khoản trái phiếu cũ mới là áp lực đáng chú ý hơn trong những tháng cuối năm.
Theo FiinGroup, trong tháng 8, các doanh nghiệp ngoài ngân hàng dự kiến phải thanh toán khoảng 12.900 tỷ đồng tiền gốc trái phiếu đến hạn, tăng 40% so với tháng trước. Riêng bất động sản chiếm khoảng 6.400 tỷ đồng, tăng tới 144%.
Một số doanh nghiệp có giá trị trái phiếu đến hạn lớn gồm Công ty Đầu tư Xây dựng Thái Sơn khoảng 1.900 tỷ đồng, Hưng Thịnh Land khoảng 1.800 tỷ đồng và Tổng công ty Đô thị Kinh Bắc khoảng 1.000 tỷ đồng.
Đáng chú ý hơn, áp lực sẽ không dừng lại trong tháng 8. Từ tháng 8 đến hết tháng 12/2026, các doanh nghiệp ngoài ngân hàng dự kiến có gần 89.000 tỷ đồng trái phiếu đến hạn, tăng 31,2% so với cùng kỳ năm 2025.
Bất động sản tiếp tục là nhóm chịu áp lực lớn nhất với gần 59.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 66% tổng giá trị trái phiếu đáo hạn của khối phi ngân hàng trong giai đoạn này.
Tính cả ngân hàng và các doanh nghiệp phi ngân hàng, tổng lượng trái phiếu dự kiến phải thanh toán trong 5 tháng cuối năm lên gần 175.000 tỷ đồng, tăng khoảng 20% so với cùng kỳ.
Trong đó, ngân hàng dự kiến thanh toán khoảng 81.000 tỷ đồng, có xu hướng giảm nhẹ. Ngược lại, các doanh nghiệp bất động sản phải trả khoảng 79.000 tỷ đồng, tăng gần 42% so với cùng kỳ năm 2025.
Điểm đáng chú ý là áp lực không chỉ nằm ở khả năng trả nợ mà còn ở khả năng tái huy động vốn. Khi lãi suất phát hành mới cao, doanh nghiệp có thể phải cân nhắc giữa việc phát hành để đảo nợ, sử dụng dòng tiền kinh doanh hoặc tái cơ cấu nghĩa vụ tài chính.
Đặc biệt, tháng 12 được dự báo là một trong những thời điểm áp lực đáo hạn lớn nhất. Đây sẽ là phép thử đối với những doanh nghiệp bất động sản có lượng trái phiếu lớn nhưng dòng tiền từ hoạt động kinh doanh chưa phục hồi tương ứng.
Trong bối cảnh đó, thị trường trái phiếu có thể tiếp tục vận động theo hướng phân hóa. Doanh nghiệp có dự án pháp lý rõ ràng, khả năng bán hàng tốt và dòng tiền ổn định sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn. Ngược lại, những doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào việc đảo nợ hoặc chờ thị trường phục hồi có thể chịu áp lực lớn hơn.
Vì vậy, mức lãi suất 13%/năm của một số lô trái phiếu bất động sản không đơn thuần là câu chuyện “lãi suất cao”. Đằng sau con số này là giá của nguồn vốn trong một thị trường mà doanh nghiệp vừa cần tiền mới, vừa phải chuẩn bị lượng tiền lớn để trả các khoản nợ cũ.
Những tháng cuối năm 2026 vì thế sẽ là giai đoạn quan trọng để kiểm chứng sức khỏe dòng tiền của doanh nghiệp địa ốc cũng như khả năng hấp thụ vốn của thị trường trái phiếu. Nếu thanh khoản bất động sản cải thiện, áp lực đáo hạn có thể được giảm bớt. Nhưng nếu tốc độ phục hồi chậm hơn kỳ vọng, chi phí vốn cao và lượng trái phiếu đến hạn lớn sẽ tiếp tục là bài toán cần được theo dõi sát.
Minh Thành (t/h)
