Dòng tiền đang tìm đến những doanh nghiệp có khả năng trả nợ
Quý II/2026 đánh dấu sự trở lại đáng chú ý của hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Theo báo cáo của Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS), toàn thị trường ghi nhận 163 đợt phát hành mới với tổng giá trị khoảng 240.000 tỷ đồng, tăng mạnh so với quý trước.
Điểm đáng chú ý nằm ở sự thay đổi vai trò giữa các nhóm ngành. Nếu ngân hàng vẫn là khu vực phát hành lớn nhất với khoảng 113.000 tỷ đồng, tương đương 47% tổng giá trị, thì bất động sản đã bám sát với khoảng 107.000 tỷ đồng, chiếm 45%.
Mức lãi suất bình quân khoảng 11%/năm của trái phiếu bất động sản cao hơn đáng kể so với ngân hàng, phản ánh mức độ rủi ro cũng như chi phí vốn mà doanh nghiệp địa ốc phải chấp nhận để tiếp cận nguồn tiền.
Đáng chú ý hơn, dòng vốn không phân bổ đồng đều trong ngành. Riêng Vinhomes phát hành khoảng 36.000 tỷ đồng trong quý II. Nếu tính cả các doanh nghiệp liên quan, tổng giá trị phát hành vượt 57.000 tỷ đồng, tương đương gần 53% tổng lượng trái phiếu mới của nhóm bất động sản.
Sự tập trung này cho thấy thị trường trái phiếu đang dần vận hành theo hướng chọn lọc hơn. Nhà đầu tư không còn đơn thuần nhìn vào tài sản doanh nghiệp đang sở hữu, mà quan tâm đến khả năng biến tài sản thành dòng tiền và trả nợ đúng hạn.
Với doanh nghiệp bất động sản, điều này đặc biệt quan trọng khi chu kỳ triển khai dự án thường kéo dài. Một doanh nghiệp có quỹ đất lớn nhưng dự án chưa hoàn thiện pháp lý hoặc chưa tạo được dòng tiền vẫn có thể gặp khó khăn khi trái phiếu đến hạn.
Ngược lại, những doanh nghiệp có dự án đủ điều kiện triển khai, tốc độ bán hàng tốt và khả năng thu tiền rõ ràng sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc tái huy động vốn.
Thanh khoản tốt hơn nhưng chưa thể xem rủi ro đã qua
Một tín hiệu tích cực khác đến từ thị trường thứ cấp. Tổng giá trị giao dịch trái phiếu trong quý II đạt khoảng 461.700 tỷ đồng, tăng 45% so với quý I và là mức cao nhất kể từ năm 2024.
Giá trị giao dịch bình quân khoảng 6.700 tỷ đồng mỗi ngày, trong đó trái phiếu bất động sản chiếm hơn 45%.
Thanh khoản cải thiện giúp thị trường hình thành mặt bằng giá tốt hơn, đồng thời tạo điều kiện để nhà đầu tư cơ cấu danh mục. Đây cũng là yếu tố quan trọng để trái phiếu doanh nghiệp dần lấy lại vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn.
Tuy nhiên, sự sôi động trên thị trường thứ cấp chưa đồng nghĩa với việc mọi rủi ro đã được giải quyết.
Trong quý II, doanh nghiệp đã mua lại trước hạn khoảng 139.700 tỷ đồng trái phiếu, tăng 43% so với cùng kỳ. Hoạt động này đặc biệt mạnh ở nhóm ngân hàng, chiếm tới 93% tổng giá trị mua lại.
Trong khi đó, số mã trái phiếu chậm thanh toán gốc, lãi giảm xuống còn 7 mã với tổng mệnh giá khoảng 9.800 tỷ đồng. Đây là mức thấp nhất kể từ năm 2024 và cho thấy áp lực thanh toán đã có dấu hiệu hạ nhiệt.
Nhưng phía trước vẫn còn một khối lượng đáo hạn đáng kể.
Trong 12 tháng kể từ tháng 7/2026, khoảng 254.000 tỷ đồng trái phiếu dự kiến đến hạn. Riêng bất động sản chiếm khoảng 147.000 tỷ đồng, tương đương 58%. Áp lực lớn nhất tập trung vào quý II/2027, khi khoảng 61.000 tỷ đồng trái phiếu đến hạn.
Điều này có nghĩa thị trường sẽ tiếp tục trải qua một quá trình phân loại doanh nghiệp. Khả năng tiếp cận vốn mới sẽ phụ thuộc ngày càng nhiều vào sức khỏe tài chính và khả năng trả nợ thay vì chỉ dựa trên quy mô tài sản.
Ở nhóm bất động sản, Vingroup có khoảng 17.736 tỷ đồng trái phiếu đến hạn trong 12 tháng tới; tiếp theo là Hưng Phát Invest Hà Nội, Đầu tư và Xây dựng Vạn Trường Phát, Novaland và TNR Holdings Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, sự phục hồi của thị trường trái phiếu nên được nhìn nhận như một quá trình tái lập niềm tin hơn là sự quay lại đơn thuần của lượng phát hành.
Doanh nghiệp muốn huy động được vốn với chi phí hợp lý sẽ phải chứng minh rõ dòng tiền trả nợ, chất lượng tài sản bảo đảm, tiến độ pháp lý dự án và khả năng công khai thông tin. Về phía thị trường, việc mở rộng nhà đầu tư, thúc đẩy phát hành ra công chúng và cải thiện cơ chế định giá rủi ro sẽ quyết định mức độ bền vững của quá trình phục hồi.
Hơn 107.000 tỷ đồng trái phiếu bất động sản được phát hành trong quý II vì vậy mới chỉ là tín hiệu đầu tiên. Phía sau con số này là một cuộc sàng lọc mới, trong đó khả năng tạo dòng tiền và trả nợ sẽ trở thành “giấy thông hành” quan trọng hơn quy mô tài sản.
Minh Thành (t/h)
