Nguồn vốn mở rộng nhưng “cửa vào” vẫn hẹp
Điểm đáng chú ý nhất của dòng tiền tuần qua không nằm ở quy mô các gói tín dụng, mà ở khoảng cách giữa nguồn cung vốn và khả năng tiếp cận vốn của khu vực doanh nghiệp.
Theo báo cáo của FiinGroup công bố trong tháng 8/2026, Việt Nam có khoảng 914.000 doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa, chiếm khoảng 94% tổng số doanh nghiệp. Thế nhưng, chỉ khoảng 20,5% trong nhóm này đang tiếp cận vốn vay.
Đáng chú ý hơn, tỷ lệ tiếp cận vốn của doanh nghiệp siêu nhỏ chỉ khoảng 8,8%, thấp hơn nhiều so với mức 30,9% ở cả doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa.
Những con số này cho thấy việc mở rộng hạn mức tín dụng chưa đồng nghĩa với việc dòng tiền có thể nhanh chóng đến được khu vực doanh nghiệp đang cần vốn nhất.
Trong khi đó, quy mô các chương trình tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đang được mở rộng. Tính đến ngày 24/8, 12 ngân hàng thương mại đã đăng ký, thông báo hoặc triển khai các chương trình với tổng quy mô khoảng 408.000 tỷ đồng.
Agribank đăng ký 70.000 tỷ đồng; BIDV, Vietcombank và VietinBank mỗi ngân hàng 50.000 tỷ đồng. Nhóm tám ngân hàng thương mại cổ phần gồm SHB, MSB, Sacombank, BVBank, Nam A Bank, NCB, Saigonbank và TPBank cũng tham gia với tổng quy mô khoảng 188.000 tỷ đồng.
Vấn đề vì vậy không còn đơn giản là “có vốn hay không”. Thách thức lớn hơn là doanh nghiệp có đáp ứng được điều kiện để biến nguồn vốn cam kết thành vốn thực tế hay không.
Một chi tiết trong báo cáo FiinGroup đặc biệt đáng chú ý: trong số 162.000 doanh nghiệp hoạt động trên 5 năm nhưng chưa ghi nhận nợ vay, gần một nửa có dòng tiền kinh doanh dương và 58% có tăng trưởng doanh thu. Khoảng 51.000 doanh nghiệp đồng thời đáp ứng cả hai tiêu chí.
Điều này cho thấy không phải toàn bộ doanh nghiệp chưa vay vốn đều là những đơn vị yếu kém hoặc không có nhu cầu. Một phần trong số đó có hoạt động kinh doanh và dòng tiền tương đối tích cực nhưng vẫn chưa bước qua được “cửa” tín dụng.
Bởi vậy, câu chuyện vốn đang chuyển dần từ bơm thêm tiền sang nâng khả năng hấp thụ vốn.
Đây cũng là lý do các kênh huy động khác như vốn cổ phần, quỹ đầu tư, trái phiếu, thị trường chứng khoán hay M&A được nhắc đến nhiều hơn. Nhưng những kênh này lại đòi hỏi mức độ minh bạch cao hơn.
Doanh nghiệp muốn tiếp cận nhà đầu tư phải chuẩn hóa báo cáo tài chính, minh bạch dòng tiền, xử lý công nợ, tách bạch tài sản cá nhân và doanh nghiệp, đồng thời chứng minh được kế hoạch sử dụng vốn.
Nói cách khác, thiếu vốn chỉ là một nửa bài toán; nửa còn lại là khả năng chứng minh doanh nghiệp xứng đáng nhận vốn.
Dòng vốn ngoại và thị trường tiền tệ cùng phát tín hiệu mới
Trong khi khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa đối mặt với bài toán tiếp cận vốn, dòng vốn quốc tế và thị trường tài chính trong nước lại xuất hiện nhiều diễn biến đáng chú ý.
Thông tin Reuters dẫn nguồn tin về khả năng BNP Paribas và KB Kookmin Bank quan tâm tới việc mua ít nhất 15% cổ phần Techcombank đã thu hút sự chú ý lớn. Giá trị thương vụ, nếu được thực hiện ở mức định giá khoảng hai lần giá trị sổ sách, có thể lên tới khoảng 2 tỷ USD.
Tuy nhiên, đây vẫn chỉ là khả năng đang được trao đổi. BNP Paribas sau đó cho biết không có kế hoạch mua cổ phần Techcombank, trong khi KB Kookmin không bình luận về thông tin này. Vì vậy, chưa thể xem đây là một thương vụ đã được xác lập.
Dù vậy, câu chuyện này cho thấy sức hút của các ngân hàng Việt Nam đối với dòng vốn chiến lược nước ngoài vẫn rất đáng chú ý. Với một ngân hàng lớn, nguồn vốn ngoại không chỉ mang ý nghĩa bổ sung vốn mà còn có thể mở rộng năng lực quản trị, công nghệ và mạng lưới quốc tế.
Ở một diễn biến khác, thị trường tài chính cũng đang chuẩn bị bước vào giai đoạn quản lý chặt hơn đối với tài sản mã hóa. Từ ngày 1/12/2026, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa thuộc nhóm đối tượng báo cáo theo pháp luật về phòng, chống rửa tiền.
Các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ cũng được bổ sung, trong đó có việc chia nhỏ giao dịch để né ngưỡng báo cáo, chuyển đổi nhiều loại tài sản mã hóa không có mục đích kinh tế rõ ràng, sử dụng công nghệ nhằm tăng tính ẩn danh hoặc giao dịch với các địa chỉ liên quan tới hoạt động bất hợp pháp.
Trên thị trường tiền tệ, thanh khoản ngắn hạn trong tuần 24-28/8 cải thiện đáng kể. Ngân hàng Nhà nước bơm ròng gần 54.900 tỷ đồng qua thị trường mở, đưa lãi suất liên ngân hàng qua đêm ngày 27/8 xuống 1,19%/năm.
Tuy nhiên, sự hạ nhiệt ở kỳ hạn qua đêm chưa đồng nghĩa mặt bằng lãi suất đã giảm trên diện rộng. Lãi suất các kỳ hạn dài vẫn ở mức tương đối cao, trong khi cạnh tranh huy động vốn trong dân cư tiếp tục diễn ra.
Tỷ giá USD/VND nhìn chung ổn định hơn, còn giá vàng trong nước tiếp tục duy trì ở vùng cao. Cuối tuần, vàng miếng SJC phổ biến ở mức 145,7-148,7 triệu đồng/lượng, trong khi giá vàng thế giới giảm mạnh về quanh 4.454 USD/ounce.
Những diễn biến trái chiều này cho thấy thị trường tiền tệ và tài sản đang vận động theo nhiều hướng khác nhau. Thanh khoản ngắn hạn có dấu hiệu dễ chịu hơn, nhưng chi phí vốn dài hạn vẫn cần được theo dõi; dòng vốn ngoại tiếp tục tìm kiếm cơ hội, trong khi các kênh tài sản mới được đưa vào khuôn khổ quản lý rõ hơn.
Trong bức tranh đó, điểm nghẽn lớn nhất của doanh nghiệp nhỏ và vừa có lẽ không nằm ở việc nền kinh tế thiếu tiền. Nguồn vốn đang được mở rộng qua nhiều kênh, nhưng để dòng tiền thực sự đi vào sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp cần nâng khả năng minh bạch, quản trị và chứng minh hiệu quả sử dụng vốn.
Nếu nút thắt này được tháo gỡ, những chương trình tín dụng hàng trăm nghìn tỷ đồng mới có thể chuyển từ những con số trên giấy thành động lực tăng trưởng thực tế cho khu vực doanh nghiệp chiếm phần lớn số lượng doanh nghiệp của nền kinh tế.
Minh Thành (t/h)
