Tính đến đầu năm 2026, Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) đã cấp chứng nhận nhãn hiệu cho 8 doanh nghiệp với tổng diện tích canh tác hơn 18.000 ha, cung ứng ra thị trường trên 71.400 tấn gạo đạt chuẩn. Một dấu mốc quan trọng khẳng định hướng đi đúng đắn này là việc xuất khẩu thành công 500 tấn gạo phát thải thấp sang Nhật Bản vào giữa năm 2025. Trong bối cảnh một thị trường khắt khe như Nhật Bản, con số này mang ý nghĩa biểu tượng lớn, minh chứng cho năng lực tổ chức sản xuất nông nghiệp bền vững ở quy mô lớn của Việt Nam.
Tại sự kiện Gặp gỡ VIETRISA 2026 diễn ra ngày 31/12/2025, các chuyên gia và lãnh đạo ngành đều thống nhất rằng, giá trị cốt lõi của đề án nằm ở sự thay đổi hành vi sản xuất. Tư duy từ "làm nhiều" sang "làm đúng" đã giúp nông dân không còn đơn độc trên đồng ruộng. Sự gắn kết giữa hợp tác xã, doanh nghiệp và nhà khoa học đã tạo nên một hệ sinh thái lúa gạo có trách nhiệm với môi trường và tương lai. Việc áp dụng gói kỹ thuật giám sát phát thải đầu tiên được ban hành chính thức giúp Việt Nam tiến tới mục tiêu đạt giá thành sản xuất thấp nhất trong nhóm các nước trồng lúa tại châu Á, tối ưu hóa lợi nhuận cho người nông dân.
Năm 2025 là một năm đầy thách thức khi thị trường gạo thế giới đối mặt với tình trạng dư cung và các chính sách bảo hộ từ các thị trường nhập khẩu lớn. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn duy trì sản lượng xuất khẩu ấn tượng từ 7,9 đến 8,3 triệu tấn, giữ vững vị trí quốc gia xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới. Trong đó, Philippines tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm 42,6% tổng kim ngạch.
Chiến lược "xanh hóa" sản xuất thông qua nhãn hiệu "Gạo Việt xanh phát thải thấp" chính là chìa khóa giúp gạo Việt xoay trục từ bán nhiều sang bán giá trị. Theo ông Lê Thanh Tùng, Tổng Thư ký VIETRISA, các sản phẩm mang nhãn hiệu này phải tuân thủ quy trình kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt từ khâu xuống giống đến khi ra thành phẩm. Toàn bộ dữ liệu sản xuất được tính toán theo phương pháp của Ngân hàng Thế giới nhằm chứng minh sự cải thiện rõ rệt trong thực hành canh tác bền vững.
Bước sang giai đoạn 2026, ngành lúa gạo Việt Nam đặt mục tiêu tạo thêm những đột phá mới về tài chính và tín dụng, đặc biệt là khai thông các nguồn vốn quốc tế cho nông nghiệp xanh. Việc hoàn thiện cơ chế phối hợp và mở cửa thêm các thị trường cao cấp sẽ giúp nhãn hiệu Gạo Việt xanh không chỉ là lời cam kết về môi trường mà còn trở thành đòn bẩy thực sự nâng cao lợi thế cạnh tranh toàn cầu. Với 4 triệu nông dân làm trung tâm, hệ sinh thái lúa gạo chất lượng cao đang từng bước biến mục tiêu tăng trưởng xanh thành lợi ích kinh tế cụ thể, góp phần đảm bảo an ninh lương thực và bảo vệ môi trường bền vững.
Tâm An (t/h)
