Năm 2026 đánh dấu bước hoàn thiện chính sách đãi ngộ quan trọng đối với ngành y tế thông qua việc ban hành Nghị định số 350/2026/NĐ-CP điều chỉnh phụ cấp ưu đãi nghề và Nghị định số 192/2026/NĐ-CP quy định chế độ phụ cấp đặc thù cùng mức hỗ trợ hằng tháng cho nhân viên y tế cơ sở. Hai nhóm chính sách này vận hành độc lập theo phạm vi và nguyên tắc chi trả khác nhau. Phụ cấp ưu đãi nghề được tính trực tiếp theo vị trí việc làm, địa bàn công tác và chi trả đều đặn cùng kỳ lương. Trong khi đó, phụ cấp đặc thù phát sinh căn cứ vào thời gian làm ca trực, tham gia ca phẫu thuật, thủ thuật hay thực tế có mặt nơi tuyến đầu chống dịch.
Về chế độ phụ cấp ưu đãi nghề, Nghị định 350 phân chia thành 6 khung định mức rõ rệt từ 30% đến 80%. Khung cao nhất 80% dành cho viên chức trực tiếp khám, điều trị, xét nghiệm, chăm sóc bệnh nhân tâm thần, công tác pháp y, pháp y tâm thần, hồi sức cấp cứu và giải phẫu bệnh. Viên chức chuyên môn công tác tại các trạm y tế cấp xã, cơ sở y tế dự phòng thuộc địa bàn biên giới, hải đảo, xã khu vực II và III vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cũng thụ hưởng mức trần 80% này.
Mức ưu đãi 70% được áp dụng cho nhân sự trực tiếp chăm sóc, điều trị người khuyết tật đặc biệt nặng, người mắc bệnh phong, lao, bệnh truyền nhiễm nhóm A, HIV/AIDS, khoa nhi sơ sinh, người làm nhiệm vụ bảo quản tử thi hoặc làm việc trong phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp III và IV. Đội ngũ chuyên môn tại các trạm y tế xã và y tế dự phòng ở các khu vực thông thường còn lại cũng nằm trong diện hưởng 70%.
Các mức 60%, 50% và 40% được phân bổ cụ thể theo tính chất phức tạp của từng vị trí công việc, bao gồm kiểm soát bệnh truyền nhiễm, xét nghiệm độc chất, xạ trị, hóa trị, y học hạt nhân, gây mê hồi sức, chẩn đoán hình ảnh, kiểm soát nhiễm khuẩn, dược lâm sàng, điều trị phục hồi chức năng, giám định y khoa, y dược cổ truyền, bảo đảm an toàn thực phẩm và quản lý thiết bị y tế. Mức sàn 30% áp dụng cho nhân viên y tế học đường tại các trường công lập, cán bộ làm công tác truyền thông giáo dục sức khỏe, dân số và những vị trí gián tiếp không làm chuyên môn y tế trong ngành.
Khoản phụ cấp ưu đãi nghề được tính toán dựa trên tổng hệ số lương hiện hưởng cộng với phụ cấp chức vụ lãnh đạo, hệ số chênh lệch bảo lưu và phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có). Khoản tiền này được chi trả hằng tháng cùng kỳ lương nhưng không dùng làm căn cứ trích đóng hay hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội. Dù Nghị định 350 có hiệu lực thi hành từ ngày 9/9, thời điểm bắt đầu tính hưởng các mức ưu đãi nghề được áp dụng thống nhất từ ngày 1/1/2026.
Bên cạnh chế độ ưu đãi nghề, Nghị định 192 mang lại nguồn thu bổ sung đáng kể từ các ca trực và can thiệp chuyên môn. Cụ thể, định mức tiền trực 24/24 giờ vào ngày làm việc thường dao động từ 70.000 đến 325.000 đồng mỗi phiên tùy theo phân hạng bệnh viện. Mức tối đa 325.000 đồng áp dụng cho bệnh viện hạng đặc biệt, hạng I và các viện pháp y tâm thần trung ương; cơ sở hạng II nhận 255.000 đồng; trạm y tế xã, cơ sở cấp cứu ngoại viện và các đơn vị còn lại nhận 185.000 đồng; các cơ sở nuôi dưỡng người có công hưởng mức 70.000 đồng.
Đặc biệt, nếu nhân viên y tế trực tại các khoa, phòng đặc thù thì mức chi trả được nhân hệ số 1,5 lần. Chế độ trực vào ngày nghỉ cuối tuần được tính gấp 1,3 lần, trực vào dịp lễ Tết nhân hệ số 1,8 lần, các ca trực 12 giờ hoặc 16 giờ được quy đổi theo tỷ lệ thời gian tương ứng.
Đối với kíp can thiệp ngoại khoa, người mổ chính, người gây mê hồi sức chính hoặc châm tê chính được nhận thù lao từ 100.000 đến 560.000 đồng mỗi ca tùy độ phức tạp của phân loại phẫu thuật. Vị trí phụ mổ hưởng từ 60.000 đến 400.000 đồng, nhân sự phụ việc nhận từ 40.000 đến 240.000 đồng. Tiền thù lao cho các ca thủ thuật được tính bằng 30% mức của ca phẫu thuật tương đương. Cán bộ trực tiếp tham gia chống dịch truyền nhiễm cũng được cấp phụ cấp theo nhóm nguy cơ, đồng thời áp dụng mức nhân hệ số 1,3 cho ngày nghỉ và 1,8 cho ngày lễ Tết. Chính sách đặc thù này đã đi vào thực tế từ ngày 15/7.
Nghị định 192 cũng chú trọng củng cố mạng lưới y tế thôn bản khi quy định mức phụ cấp hằng tháng cho nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn bản. Mức hỗ trợ tương đương 0,7 lần mức lương cơ sở áp dụng cho các thôn có từ 350 hộ gia đình trở lên, thôn bản vùng khó khăn hoặc cụm dân cư đô thị từ 500 hộ trở lên. Các địa bàn còn lại được bảo đảm mức sàn tối thiểu bằng 0,5 lần lương cơ sở. Căn cứ vào điều kiện kinh tế và nguồn lực ngân sách địa phương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ trình Hội đồng nhân dân cùng cấp phê chuẩn số lượng nhân sự cũng như mức phụ cấp cụ thể nhưng tuyệt đối không được thấp hơn khung sàn của Chính phủ.
Quy định mới cho phép nhân viên y tế khi đủ tiêu chuẩn được hưởng song song cả phụ cấp ưu đãi nghề định kỳ lẫn các khoản bồi dưỡng trực tiếp từ công tác trực, phẫu thuật, thủ thuật hay chống dịch. Trường hợp một cá nhân kiêm nhiệm nhiều vị trí công việc có các mức ưu đãi nghề khác nhau thì sẽ được áp dụng duy nhất một định mức cao nhất.
Tâm An
