Những công trình vắt kiệt sức dân

THCLNăm 2015, dự toán mức thu NSNN là 911,1 nghìn tỷ đồng, trong khi mức chi là 1147,1 nghìn tỷ đồng. Ước tính, thâm hụt có thể vượt các mức mà Quốc hội yêu cầu, trong khi kỷ luật tài khóa từ xưa vẫn là vấn đề nhức đầu kinh niên…

Bài 1: “Sự kiện” 1.400 tỷ…

Bổ sung cho NSNN, Bộ Tài chính đã đưa ra đề xuất vay 30.000 tỷ đồng từ NHNN, tuy nhiên, nó chỉ mang tính tạm thời và là chỉ báo cho thấy, tình hình đã không còn dễ dàng cho Bộ Tài chính để cân đối ngân sách.

Buổi họp báo trả lời về đề án xây dựng tượng đài 1.400 tỷ tại Sơn La

Địa phương còn khó khăn

Câu chuyện có thật về cái gọi là “to nhất, cao nhất, hoành tráng nhất và cũng tốn kém nhất…” đang còn nóng hôi hổi thì giờ đây, dư luận lại tiếp tục giật mình bởi thông tin “xây dựng công trình văn hóa - du lịch 1.400 tỷ tại Sơn La” (tương đương gần 70 triệu USD).

Suốt những tuần qua, trên các trang báo, trang mạng xã hội…, từ các chuyên gia cho đến trí thức, đều phản ảnh bằng những thông tin có thể nói là không đồng tình với quyết định trên; họ phản biện về tính chất bất hợp lý của đề án này, người dân trong cả nước bức xúc, nhất là trong hoàn cảnh kinh tế khó khăn hiện nay.

Nhà toán học, GS. Ngô Bảo Châu đã phải thốt lên, đại ý: "Số tiền này đủ để xây toàn bộ trường, các ký túc xá cho Sơn La và các tỉnh miền núi. Trẻ con ăn không đủ no, áo không đủ ấm, sinh hoạt thiếu thốn mà bỏ ra 1.400 tỷ để xây dựng thì hoặc là… hoặc là..."…

PGS. TS. Trương Thị Thông, Phó giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh tỏ ra khá ngạc nhiên trước dự định này của tỉnh Sơn La. Theo bà Thông, kinh phí 1.400 tỷ là một con số quá lớn cho một công trình văn hóa - du lịch. Các tượng đài liên quan đến Bác đều phải đặt yếu tố tiết kiệm lên hàng đầu. Xây dựng công trình, ngoài việc tiền kinh phí vừa phải thì công trình cần có ý nghĩa, có chất lượng và phù hợp với nguyện vọng của nhân dân.

Nhiều tổ chức, tập thể đã đứng lên kêu gọi ngừng ngay việc xây dựng tượng đài; nhiều người dân lên tiếng bất bình với việc làm này và “cần những hành động thiết thực hơn để chăm lo đời sống cho các em nhỏ, người nghèo khu vực miền núi nói riêng và cả nước nói chung”.

Nguyên Phó trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Đình Hương thẳng thắn: “Bỏ ra 1.400 tỷ để xây là lãng phí. Bởi dân ta còn đang đói, bão lụt liên miên, các tỉnh miền núi còn khổ lắm…!”.

Ông Lê Văn Cuông, nguyên Phó đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa cho rằng, trong điều kiện nguồn vốn NSNN đang hết sức khó khăn, thu không đủ chi như hiện nay, nhất lại là một tỉnh nghèo như Sơn La, nhiều cầu, cống, công trình dân sinh còn hết sức khó khăn…, việc xây dựng công trình tượng đài tốn kém như vậy là không nên.

Nên cân nhắc việc xây dựng...

Kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng, Chánh văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam: “Việc xây dựng tượng đài nếu xuất phát từ nhu cầu thực tế của địa phương thì rất nên tôn trọng. Nhưng điều đầu tiên khi xây dựng tượng đài phải xuất phát từ yêu cầu thực của tỉnh đó, cụ thể hơn là yêu cầu từ chính nhân dân.

Trong hoàn cảnh hầu hết các địa phương đang còn nhiều khó khăn thì theo tôi nên cân nhắc trong việc xây dựng tượng đài, bởi đó là một sự đầu tư lớn, sẽ ảnh hưởng tới ngân sách của tỉnh. Trong khi đó, chúng ta đang còn rất nhiều thứ phải lo, thiên tai, lũ lụt, các công trình xây dựng cơ bản còn rất thiếu. Một lần nữa, tôi muốn nhấn mạnh cần tránh dùng việc xây dựng tượng đài để đầu tư lớn, phòng trường hợp có những kịch bản xấu xảy ra vì có thể là khe hở cho lợi ích nhóm tham nhũng”.

Hằng năm, Nhà nước phải cứu trợ rất nhiều cho Sơn La. Rất nhiều đơn vị, tổ chức, cá nhân đang từng ngày, từng giờ kêu gọi đóng góp làm từ thiện, chia sẻ với đồng bào miền núi nói riêng và người dân nghèo cả nước nói chung. “Nhiều người trong số họ và ngay cả bản thân tôi đã từng dè xẻn chi tiêu, từng lăn lộn ở khắp vùng Tây Bắc để đi làm từ thiện, chúng tôi không thể không phẫn nộ trước sự vô trách nhiệm của lãnh đạo chính quyền tỉnh Sơn La”, một nhà hảo tâm bức xúc…

Đó là những tấm lòng ngày đêm trăn trở với khó khăn mà người dân nghèo đang phải đối mặt.

Sơn La là một trong những tỉnh nghèo nhất cả nước. Báo cáo tình hình kinh tế, xã hội của tỉnh này cho thấy, 6 tháng đầu năm, Sơn La có khoảng 36.000 dân đói ăn. Trường học, cầu cống, bệnh xá, nhiều công trình dân sinh còn thiếu thốn, thậm chí có nơi chưa có. Bao nhiêu đứa trẻ còn phải đu dây qua sông đi học, trường học thì chắp vá tạm bợ, nhìn thấy trời…Nhiều người làm phép tính: 1.400 tỷ đồng sẽ xây được 7 bệnh viện cấp tỉnh, 40 trường học, 70 cây cầu treo, 700 trạm y tế cấp xã, 14.000 căn nhà tình nghĩa…

Ganh đua thành tích: Chính là hành dân!

Hãy làm những việc thiết thực như cải cách kinh tế khỏi lạm phát, xóa đói giảm nghèo, tạo việc làm cho hàng vạn người lao động có phải tốt hơn không?

Bỏ ra 1.400 tỷ đồng, người ta có thể xây dựng đường xá giao thông, bệnh viện, trường học, cầu cống…, cũng chính là tạo điều kiện về công ăn việc làm cho người dân. Kết quả của sự đầu tư đó, nó đem lại lợi ích thiết thực và vô cùng lớn cho cộng đồng, hơn là đầu tư cho một công trình tượng đài. Bởi đối với một tỉnh miền núi Sơn La, công trình tượng đài, có khi năm chỉ sử dụng vài lần, thậm chí 1 - 2 năm mới sử dụng 1 lần vào dịp những ngày lễ lớn, rồi để nắng mưa hủy hoại công trình… gây lãng phí tiền bạc của Nhà nước, nhân dân.

Theo ông Cuông, bây giờ với số tiền đó cần xem xét nơi nào điều kiện đi lại, học hành, ăn ở của các cháu còn khó khăn cần tập trung cải tạo, khi đó người dân mới ghi nhận trách nhiệm của người lãnh đạo trong thời kỳ học tập gương Bác.

Thực tế, người dân còn đang khổ; thiên tai, bão lũ xảy ra khắp nơi; trường học còn thiếu; bệnh viện quá tải, Bộ Y tế còn đang cố gắng làm thế nào để xây thêm bệnh viện thì tại sao lại có dự án này? Sơn La nên tập trung công trình cho các trường học, bệnh viện, những nơi vùng sâu, vùng xa, những nơi cần xóa đói giảm nghèo. Trong điều kiện đất nước ta còn nghèo thì 1.400 tỷ đồng - trước tiên cần tập trung cho các công trình trường học, bệnh viện và các hoạt động khác.

Trong bối cảnh hiện nay, khi NSNN khó khăn, Sơn La lại là một tỉnh nghèo, Trung ương hằng năm vẫn phải cấp ngân sách cho Sơn La hàng nghìn tỷ đồng thì việc dành ra một số tiền lên tới 1.400 tỷ - bằng 1/2 ngânh sách của tỉnh (đây mới là con số dự toán), rõ ràng là bất hợp lý!

Kiến trúc sư Thân Hồng Linh nhìn nhận: “Việc các tỉnh đua nhau làm tượng đài na ná như nhau, tỉnh làm sau to hơn tỉnh làm trước thì phải hiểu đó như là một “vấn nạn”. Hệ lụy của lối tư duy ganh đua thành tích, cái đó thuộc về nhận thức của một số vị lãnh đạo địa phương. Đó là yếu tố con người, chứ không phải là yếu tố kỹ thuật!”.

Đề ra một chủ trương không đúng đắn và không hợp lòng dân, đáng ra, việc đầu tiên của lãnh đạo tỉnh Sơn La là nghiêm túc nhìn nhận, đánh giá lại và nếu sai thì xin lỗi người dân, chứ chưa vội triển khai. Việc làm thể hiện sự cầu thị - chắc chắn sẽ được người dân ghi nhận.

Được biết, Đề án Quy hoạch hệ thống tượng đài Hồ Chí Minh đến hết năm 2030, đang được Cục Mỹ thuật nhiếp ảnh và triển lãm xây dựng xin ý kiến cấp trên. Theo đó, có 14 công trình sẽ được xây dựng tại 14 địa phương, gồm: Bắc Kạn, Sơn La, Điện Biên, Bắc Ninh, Hải Phòng, Hải Dương, Thái Bình, Thái Nguyên, Vĩnh Phúc, Quảng Bình, Quảng Trị, Đã Nẵng, Bình Định, Kiên Giang. Hiện một số đề án đã được đồng ý phê duyệt về mặt chủ trương.

Theo Đề án thì từ nay đến năm 2030, sẽ xây dựng 58 tượng đài Hồ Chí Minh. Như vậy, dự kiến từ nay cho đến hết năm 2030, trên cả nước sẽ có 192 tượng đài Bác Hồ đã và sẽ hoàn thành - được đặt tại nhiều địa phương trong cả nước.

Xuân Phong (Thương hiệu & Công luận)