Ông Trần Hữu Huỳnh, Chủ tịch Trung tâm trọng tài Quốc tế Việt Nam VIACC:

Cần quan tâm công tác phối hợp giữa cơ quan chính sách và cơ quan báo chí

Nhân dịp kỷ niệm 89 năm ngày báo chí cách mạng Việt Nam, phóng viên Báo Thương hiệu & Công luận đã có cuộc trao đổi với ông Trần Hữu Huỳnh, Chủ tịch Trung tâm trọng tài quốc tế, nguyên trưởng phòng pháp chế VCCI về vai trò của báo chí trong công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và mối quan hệ giữa báo chí với cơ quan chính sách….

Ông nhận xét như thế nào về công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục Pháp luật của Báo chí hiện nay? Có ý kiến cho rằng hình thức tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật của Báo chí còn nhiều hạn chế, ông nghĩ sao về vấn đề này?

Hiện nay, công tác thi hành pháp luật đang được chú ý, công tác xây dựng pháp luật đang được cải tiến. Công tác thi hành pháp luật còn nhiều yếu kém và đang được chú ý để cải thiện dần. Trong công tác thi hành pháp luật, 1 trong những nội dung chủ yếu là tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật. Đây là một nội dung lớn mà nhà nước đang triển khai. Theo tôi hiểu, Luật báo chí cũng nói về vai trò của Báo chí trong công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật. Đây là nhiệm vụ của báo chí nói chung.

Việc thực hiện nó như thế nào? Theo tôi, các báo (báo viết, báo nói và báo hình) đều có ý thức rất rõ về nhiệm vụ tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật và thực hiện một cách có kế hoạch; đầu tư một cách thỏa đáng cho nhiệm vụ này; có phương pháp phong phú, hình thức hấp dẫn, hợp lý.

Các báo đã chủ động  phổ biến, tuyên truyền giáo dục pháp luật một cách toàn diện, không chỉ một mảng nào đó của vấn đề, đời sống đất nước mà chú ý một cách toàn diện, bao gồm các vấn đề lớn của quốc gia đến những vấn đề đời thường của người dân. Thời gian qua, các báo đã dành 1 thời lượng thích đáng để viết về sự phát triển kinh tế, trong đó chú ý đến pháp luật về kinh tế. Các báo cũng bám sát vào quy định của pháp luật để tuyên truyền, phổ biến về những quy định liên quan trực tiếp đến quyền của người dân trong việc tự do kinh doanh, quyền của Doanh nghiệp trong việc tự do kinh doanh của DN. Đồng thời, có những đóng góp nhất định trong việc phê phán những biểu hiện lệch lạc, vi phạm pháp luật của các cá nhân và tổ chức kinh doanh. Thông qua nhiều hình thức như biểu dương doanh nghiệp tốt, các cá nhân làm kinh tế tốt và phê phán kịp thời những DN vi phạm pháp luật trong các lĩnh vực như ATVSTP, chất lượng sản phẩm, quan hệ với người tiêu dùng, vấn đề bảo vệ môi trường, thực hiện nghĩa vụ thuế, các vấn đề lao động,…

Nhiều báo đã tìm ra các hình thức thích hợp, tìm mọi cách thu hút các độc giả. Ngoài việc bám sát vào nội dung thời sự nóng hổi của đời sống pháp luật nói chung và pháp luật về kinh tế nói riêng, các nhà báo cố gắng bám sát, đi sâu tìm hiểu tâm tư nguyện vọng của người dân, DN trong việc họ cần tìm hiểu những vấn đề của pháp luật. Đặc biệt, trong điều kiện pháp luật càng ngày càng nhiều, đa dạng và phức tạp, báo chí đã vượt qua mọi khó khăn để thu hút bạn đọc. Nhiều nhà báo đa bám sát vấn đề và trở thành các chuyên gia trong các lĩnh vực pháp luật, chuyên ngành.

Báo chí thời gian quan đã đạt được nhiều thành tựu khả quan, không chỉ là diễn đàn của cơ quan nhà nước, là tiếng nói của người dân, tiếng nói của DN, Báo chí còn là người bạn đáng tin cậy trong lúc người dân và DN gặp khó khăn, để truyền tải những kiến nghị, băn khoăn của họ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ khi bị vi phạm và trở thành người bạn đồng hành đáng tin cậy của người dân và DN.

Phương pháp phong phú, đa dạng nhưng chưa đặc sắc. Mỗi phương tiện báo chí (báo nói, báo viết, báo hình) là những phương tiện truyền tải khác nhau. Mỗi báo lại là 1 lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên, việc đi sâu vào khai thác thế mạnh mỗi tờ báo thì làm chưa tốt. Phương pháp có thể phong phú nhưng để có phong cách riêng, có cách để thu hút bạn đọc riêng thì chưa đa dạng, cảm giác mọi tờ báo đều giống nhau. Cảm giác này khiến người đọc rất khó lựa chọn. Bởi vậy cần phải đi sâu vào chất lượng, các tờ báo cần có màu sặc riêng, cần tìm bản sắc riêng cho mình; kể cả trong vấn đề phổ biến tuyên truyền giáo dục pháp luật.

Hiện nay, chính sách đối với Doanh nghiệp được báo chí quan tâm và luôn đưa tin kịp thời, tuy nhiên để chính sách đi vào cuộc sống thì không chỉ có báo chí tuyên truyền mà còn cần có sự quan tâm của những người làm chính sách. Ông nhận xét như thế nào về vấn đề này?

Cần phải nhận thức nhiệm vụ chung: Thi hành pháp luật, thực hiện những chính sách lớn của nhà nước không chỉ là nhiệm vụ của báo chí mà là trách nhiệm chính của Bộ máy nhà nước và các tổ chức khác như tổ chức chính trị, chính trị - xã hội, xã hội nghề nghiệp.

Phát huy mọi điều kiện để báo chí tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật cũng là trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong bộ máy nhà nước.

Bản thân họ phải tự làm được nhiệm vụ tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật; thông qua báo chí, tạo điều kiện cho báo chí làm được nhiệm vụ tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật bằng các phương thức hoạt động của báo chí, bằng tính chuyên nghiệp của báo chí, thông qua lực lượng bạn đọc của báo chí để truyền tải thông tin, không những là trách nhiệm mà còn là phương tiện có hiệu quả. Đây là trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, là công cụ là phương tiện có hiệu quả để các cơ quan quản lý nhà nước thực hiện nhiệm vụ của mình, thông qua báo chí nâng cao hiệu quả hoạt động của chính cơ quan quản lý nhà nước đó. Vì thực hiện pháp luật thông qua tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật tốt thì đó là nhiệm vụ chính của những người làm chính sách và pháp luật. Việc thông qua báo chí để cơ quan quản lý nhà nước nâng cao được hiệu quả hoạt động của mình.

Thông qua báo chí thì những cơ quan làm chính sách biết được phản hồi của người dân, DN, biết được những tâm tư nguyện vọng của họ trong quá trình áp dụng pháp luật như thế nào. Từ đó phát hiện ra những vướng mắc để kịp thời có những bổ sung, sửa đổi trong pháp luật. Biết được những vấn đề mà pháp luật có đi vào cuộc sống hay không, từ đó có những kiến nghị sửa đổi các chính sách pháp luật đã ban hành. Thông qua đó kiểm tra được hệ thống thi hành pháp luật nội bộ, việc thực thi của người dân, DN ra sao. Đây là kênh nếu biết khai thác sẽ rất hiệu quả.

Theo ông, để phát huy vai trò của báo chí trong công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật thì cần phải khắc phục những hạn chế nào?

Theo dõi cả quá trình, tôi thấy vai trò của Báo chí càng ngày càng được nâng cao. Sự quan tâm hợp tác có xu hướng càng ngày càng chặt chẽ hơn, những nghi ngờ, nghi kị thiếu sự hợp tác càng ngày càng giảm đi.

Nhà nước luôn giao cho các tổ chức, cơ quan có người phát ngôn, có trách nhiệm cung cấp thông tin cho báo chí. Khi nhà báo đến tìm hiểu, tác nghiệp thì phải tạo mọi điều kiện. Tuy nhiên không phải mọi lúc, mọi nơi đều nhận được sự hợp tác như vậy. Thái độ, quan niệm, phương pháp không phải ở mọi nơi đều tốt, có thể bộ này tốt bộ kia chưa tốt, ở địa phương này tốt, địa phương kia chưa tốt. Do nhận thức chưa đúng về vai trò của Báo chí.

Không có hợp tác với báo chí thì tính minh bạch của tổ chức nào đó, chính quyền địa phương, bộ ngành nào đó… sẽ không cao. Mà không cao thì người dân, doanh nghiệp không tin tưởng dẫn đến họ không thực thi pháp luật có hiệu quả.

Trân trọng cảm ơn ông!

Nam Bình (thực hiện)