Quản lý tài sản nhà nước: Sai phạm tới đâu, xử lý tới đó

THCL Những sai phạm lớn về quản lý tài sản nhà nước được Kiểm toán Nhà nước liên tiếp chỉ rõ trong báo cáo kiểm toán công bố hằng năm. Trao đổi với phóng viên, ông Trần Đức Thắng, Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) cho rằng, những quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước vẫn còn nhiều kẽ hở khiến sai phạm có nhiều cơ hội nảy sinh.

Khối lượng tài sản nhà nước do nhiều đơn vị đang quản lý hiện là bao nhiêu và theo đánh giá của ông, chính sách quản lý tài sản nhà nước thời gian qua có đạt được hiệu quả như mong muốn?

Hiện nay, có 4 loại tài sản nhà nước có giá trị lớn gồm đất, nhà, ô tô, tài sản có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên thuộc diện được quản lý. Tổng giá trị các tài sản này (chưa gồm tài sản tại các đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân, doanh nghiệp nhà nước) lên tới 999.692,08 tỷ đồng. Trong số khối tài sản nhà nước do các đơn vị sự nghiệp công lập đang quản lý, tài sản nhà là 16.855 căn với tổng nguyên giá 165.610,73 tỷ đồng; tài sản đất là 75.010 khuôn viên với tổng giá trị là 482.158,71 tỷ đồng; tài sản là ô tô có 15.651 xe với tổng nguyên giá là 7.752,34 tỷ đồng và 17.294 tài sản khác với tổng nguyên giá 35.077,57 tỷ đồng.

Thời gian qua, những văn bản quy phạm pháp luật về quản lý tài sản nhà nước đã thể chế hóa chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về cơ chế giao vốn cho đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính và cho phép các đơn vị này được sử dụng tài sản nhà nước vào mục đích kinh doanh. Nhưng các đơn vị phải bảo đảm công khai, minh bạch trong quản lý tài sản nhà nước, khai thác hiệu quả nguồn lực có sẵn từ tài sản nhà nước gắn với việc huy động các nguồn lực xã hội hóa để phát triển dịch vụ công. Quá trình thực hiện chủ trương này đã giúp các đơn vị nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng thu nhập cho người lao động, tăng tự chủ về mặt tài chính và đóng góp một phần vào ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, quá trình thực hiện quản lý tài sản nhà nước cũng bộc lộ không ít hạn chế. Đơn cử, một số tiêu chí xác định đơn vị sự nghiệp công lập đủ điều kiện để được Nhà nước xác định giá trị tài sản và giao cho đơn vị quản lý còn nhiều bất cập như phải có đề án sử dụng tài sản, phải cam kết không bổ sung kinh phí từ NSNN… khiến các đơn vị được giao tài sản dễ nảy sinh tâm lý e ngại. Việc xác định giá trị tài sản để giao vốn, nhất là giá trị quyền sử dụng đất còn phức tạp do phải xác định giá đất cụ thể theo thị trường khiến tốn nhiều thời gian, chi phí… Những tồn tại này dẫn đến kết quả thực hiện việc xác định giá trị tài sản để giao cho đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính chưa cao. Theo báo cáo chưa đầy đủ của các bộ, ngành, địa phương, đến nay mới có 579 đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính được giao vốn theo cơ chế giao vốn cho doanh nghiệp.

Báo cáo kiểm toán năm 2014 do Kiểm toán Nhà nước vừa công bố cho thấy, một số doanh nghiệp nhà nước có sai phạm trong việc quản lý sử dụng nhà, đất công. Sai phạm nhiều và phổ biến liệu có phải do chế tài xử phạt quá nhẹ không?

Trên thực tế, việc xử lý sai phạm trong lĩnh vực quản lý, sử dụng tài sản nhà nước không phải quá nhẹ, bởi đơn vị nào sai đến đâu sẽ xử lý tới đó theo đúng luật định về quản lý tài sản nhà nước đã được Quốc hội thông qua. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những kẽ hở pháp lý trong hoạt động quản lý tài sản nhà nước. Một số đối tượng đã lợi dụng những kẽ hở này để thực hiện những hành vi sai phạm, gây thất thoát, lãng phí một lượng lớn tài sản nhà nước.

Để hạn chế tình trạng này, Bộ Tài chính phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương đã tổ chức rà soát việc quản lý, sử dụng tài sản nhà nước và phát hiện nhiều sai phạm. Sau đợt rà soát, kiểm tra nhà, đất công trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh trong tháng 7 và tháng 8/2015, Bộ sẽ kiểm tra tại Hà Nội. Bên cạnh việc rà soát, kiểm tra công tác quản lý, sử dụng tài sản nhà nước, đoàn kiểm tra sẽ xem xét việc khắc phục sai phạm tại những đơn vị trước đó đã phát sinh vi phạm trong lĩnh vực này.

Bên cạnh những đơn vị quản lý tài sản nhà nước thiếu chặt chẽ gây thất thoát, lãng phí, còn không ít nhà đất công chưa tận dụng hết công năng. Nhưng do "vướng" quy định của nhà nước, điều này tới đây sẽ được tháo gỡ như thế nào?

Để tạo điều kiện cho các đơn vị sự nghiệp công lập đã tự chủ về tài chính được phép cho thuê nhà, đất là tài sản nhà nước theo hướng linh động hơn, tới đây, ngành chức năng sẽ rút ngắn các thủ tục cần thiết, cũng như xem xét theo từng trường hợp cụ thể để đưa ra quyết định cuối cùng. Bởi trên thực tế, nhiều đơn vị hoàn toàn được Nhà nước bao cấp như các trường tiểu học, trung học cơ sở… Nhưng vào buổi tối, các phòng học không sử dụng nên có thể xem xét cho phép các trường học cho thuê để dạy ngoại ngữ và các hoạt động ngoại khóa. Mặc dù quy định hiện tại là cấm, nhưng nhiều trường vẫn cho thuê. Để khắc phục, tới đây sẽ xem xét, cho phép những đơn vị này cho thuê cơ sở, vừa bảo đảm quản lý chặt chẽ tài sản nhà nước, vừa góp phần cải thiện đời sống của CBCNV.

Dư luận đang quan tâm tới việc 1.000 m2 đất tại địa chỉ 33 Nguyễn Chí Thanh (Hà Nội) do Hội Nông dân quản lý lại "biến" thành nhà hàng ăn uống và cửa hàng bán đồ gỗ cao cấp. Vậy điều này có vi phạm quy định về quản lý tài sản nhà nước?

Chúng tôi đã có báo cáo về sự việc này, song đúng, sai như thế nào sẽ phải căn cứ vào kết quả thanh tra. Cục Quản lý công sản sẽ có đoàn thanh tra và đưa khu đất trên vào diện kiểm tra toàn diện cùng với việc sắp xếp lại nhà đất công tại khu vực Hà Nội. Trong đợt thanh tra này, chúng tôi cũng sẽ xem xét những đơn vị đang quản lý tài sản nhà nước và đã từng để xảy ra sai phạm xem công tác khắc phục được thực hiện đã đạt được kết quả như thế nào...

Trân trọng cảm ơn ông!

Cao huyền (Thương hiệu & Công luận)