Quy chế áp dụng đối với các sở, ban, ngành thuộc UBND tỉnh; UBND cấp xã, phường, đặc khu; cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh. Phạm vi quản lý bao gồm các di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh đã được xếp hạng các cấp; di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia; di sản văn hóa phi vật thể và di sản tư liệu thuộc các danh mục cấp tỉnh, quốc gia và UNESCO.

Quảng Ninh sở hữu kho tàng di sản phong phú với 609 di tích (Ảnh: Chùa Đồng Yên Tử)
Quảng Ninh sở hữu kho tàng di sản phong phú với 609 di tích (Trong ảnh: Chùa Đồng Yên Tử)

Một trong những điểm nổi bật của quy chế là quy định rõ phân cấp quản lý di sản. Theo đó, UBND cấp xã, phường, đặc khu chịu trách nhiệm quản lý nhà nước đối với phần lớn di tích, di sản văn hóa trên địa bàn; riêng di sản thế giới và các di tích quốc gia đặc biệt thuộc phạm vi quản lý của Ban Quản lý Di sản thế giới Vịnh Hạ Long - Yên Tử.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh là cơ quan tham mưu, hướng dẫn chuyên môn, kiểm tra, giám sát việc thực hiện; đồng thời chủ trì phối hợp với các ngành, địa phương trong công tác kiểm kê, xếp hạng, lập hồ sơ khoa học, bảo quản và tu bổ di tích…

UBND cấp xã, phường, đặc khu chịu trách nhiệm quản lý nhà nước đối với phần lớn di tích, di sản văn hóa trên địa bàn
UBND cấp xã, phường, đặc khu chịu trách nhiệm quản lý nhà nước đối với phần lớn di tích, di sản văn hóa trên địa bàn

Đối với công tác bảo vệ di tích, quy chế yêu cầu việc tu bổ, phục hồi phải bảo đảm giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích; hoạt động xây dựng, khai thác tài nguyên, kinh doanh dịch vụ trong khu vực bảo vệ di tích phải tuân thủ nghiêm quy định của pháp luật. Đồng thời, tăng cường bảo đảm an ninh, phòng cháy chữa cháy, xây dựng hệ thống biển báo, bảng nội quy, bảng giới thiệu tại các điểm di tích.

Với di sản văn hóa phi vật thể, quy chế nhấn mạnh việc bảo tồn thông qua truyền dạy, thực hành, trình diễn, sinh hoạt cộng đồng gắn với giáo dục truyền thống và phát triển du lịch bền vững; ngăn chặn nguy cơ mai một, biến dạng hoặc thương mại hóa không phù hợp. UBND cấp xã được giao quản lý các câu lạc bộ, nhóm thực hành di sản tại địa phương.

Khuyến khích các sinh hoạt cộng đồng gắn với giáo dục truyền thống và phát triển du lịch bền vững
Khuyến khích các sinh hoạt cộng đồng gắn với giáo dục truyền thống và phát triển du lịch bền vững

Đáng chú ý, quy chế cũng thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực di sản, yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu di sản văn hóa, số hóa hồ sơ, phát triển bản đồ số, bảo tàng trực tuyến và các nền tảng thông tin phục vụ công tác quản lý, quảng bá, giáo dục truyền thống.

Quy chế có hiệu lực thi hành từ tháng 5/2026, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị kho tàng di sản văn hóa phong phú của Quảng Ninh. 

Trần Trang (t/h)