Mới đây, Hội đồng Tư vấn cấp tỉnh về KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vừa tổ chức cuộc họp nghe báo cáo những nội dung trọng tâm của Đề án Khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh, đồng thời cho ý kiến đóng góp để hoàn thiện đề án trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa định hướng phát triển kinh tế số, kinh tế tri thức của tỉnh trong giai đoạn mới.
Đề án khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh do Ban Quản lý khu kinh tế tỉnh phối hợp với Công ty CP Tập đoàn APEC Group xây dựng, với sự tham vấn của các chuyên gia thuộc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia. Đề án hướng tới hình thành một khu kinh tế mới có tính chất đặc thù, nơi hội tụ các hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao và thử nghiệm các mô hình kinh tế số tiên tiến.
Điểm đáng chú ý của đề án là việc đề xuất xây dựng khu kinh tế số và tri thức tự do được hưởng đầy đủ các cơ chế, chính sách ưu đãi theo quy định của pháp luật đối với khu kinh tế, đồng thời được xem xét áp dụng các cơ chế đặc thù, vượt trội để thí điểm những mô hình phát triển mới. Mục tiêu là tạo lập môi trường đầu tư cạnh tranh, hấp dẫn, thu hút các tập đoàn công nghệ lớn, các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, cùng đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước.
Theo định hướng, khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh sẽ trở thành không gian phát triển động lực, dẫn đầu trong ứng dụng công nghệ số và kinh tế tri thức tại khu vực Đông Nam Á. Đây cũng sẽ là nơi thử nghiệm các mô hình quản trị hiện đại, các công nghệ mới chưa từng được triển khai tại Việt Nam, từ đó tạo tiền đề cho việc nhân rộng những mô hình hiệu quả trong tương lai.
Khu kinh tế dự kiến có quy mô diện tích gần 26.400ha, nằm trên địa bàn 10 xã, phường gồm: Hoàng Quế, Yên Tử, Đông Mai, Tuần Châu, Việt Hưng, Bãi Cháy, Hoành Bồ, Thống Nhất, Quảng La và Cao Xanh. Với phạm vi không gian rộng lớn, khu kinh tế được quy hoạch theo hướng liên kết chặt chẽ với các khu đô thị, khu công nghiệp và các trung tâm dịch vụ hiện có của tỉnh, tạo thành mạng lưới phát triển đồng bộ.
Theo đề xuất, không gian khu kinh tế sẽ được cấu trúc thành ba phân khu chức năng chính, có mối liên kết và bổ trợ lẫn nhau, tạo thành hệ sinh thái kinh tế số hoàn chỉnh. Phân khu thứ nhất nằm trên địa bàn các phường Đông Mai, Tuần Châu và Việt Hưng, với diện tích khoảng 5.770ha. Đây sẽ là khu vực tập trung các hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ, với các hạng mục như trung tâm nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), cụm đại học quốc tế đào tạo nhân lực công nghệ số, cùng các khu đô thị thông minh ven biển. Phân khu này được kỳ vọng trở thành trung tâm tri thức, nơi đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho nền kinh tế số.
Phân khu thứ hai có diện tích lớn nhất, khoảng 19.380ha, nằm trên địa bàn các xã, phường Việt Hưng, Bãi Cháy, Hoành Bồ, Thống Nhất, Cao Xanh và Quảng La. Khu vực này được định hướng phát triển các chức năng quản trị thông minh dựa trên mô hình “Digital Twin”, trung tâm hành chính số kiểu mẫu, khu đô thị sinh thái phía Bắc cùng hệ thống trung tâm dữ liệu dự phòng, công nghiệp và dịch vụ logistics hỗ trợ. Đây sẽ là không gian tích hợp các hoạt động quản lý, vận hành và cung cấp dịch vụ cho toàn bộ khu kinh tế.
Phân khu thứ ba nằm trên địa bàn các phường Hoàng Quế và Yên Tử, với diện tích khoảng 1.230ha. Phân khu này tập trung phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao như sản xuất bán dẫn, sản xuất linh kiện phần cứng và các ngành công nghiệp điện tử hiện đại. Việc hình thành khu sản xuất công nghệ cao được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy chuỗi giá trị trong lĩnh vực công nghiệp số và công nghệ cao.
Bên cạnh việc tận dụng các cơ chế, chính sách ưu đãi hiện hành đối với khu kinh tế, công nghiệp công nghệ số và công nghệ cao, đề án cũng đề xuất áp dụng nhiều cơ chế đặc thù, vượt trội để tạo sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư. Những cơ chế này hướng tới xây dựng môi trường đầu tư thông thoáng, thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ và thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới.
Một trong những mục tiêu quan trọng của khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh là thu hút các tập đoàn công nghệ lớn, các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, cũng như đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và nhân tài công nghệ từ nhiều quốc gia đến làm việc và sinh sống. Qua đó từng bước hình thành cộng đồng sáng tạo và hệ sinh thái công nghệ hiện đại tại địa phương.
Việc nghiên cứu xây dựng khu kinh tế số và tri thức tự do được đánh giá là bước đi phù hợp với định hướng phát triển của Quảng Ninh trong thời gian qua. Những năm gần đây, tỉnh đã tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số; đồng thời không ngừng cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thu hút nhiều dự án công nghệ cao, công nghiệp chế biến, chế tạo.
Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt giữa các địa phương và khu vực, việc hình thành một khu kinh tế với mô hình phát triển mới, dựa trên nền tảng công nghệ số và kinh tế tri thức được kỳ vọng sẽ mở ra không gian tăng trưởng mới cho tỉnh. Tại cuộc họp, các thành viên Hội đồng Tư vấn đã tập trung trao đổi, đóng góp ý kiến nhằm hoàn thiện đề án, đặc biệt là các nội dung liên quan đến định hướng phát triển, cơ chế chính sách đặc thù, phương án tổ chức không gian và khả năng thu hút đầu tư. Nhiều ý kiến cho rằng việc xây dựng khu kinh tế số và tri thức tự do cần được nghiên cứu kỹ lưỡng, bảo đảm tính khả thi, phù hợp với định hướng phát triển chung của tỉnh cũng như xu thế phát triển của kinh tế số trên thế giới.
Với những định hướng và giải pháp được đề xuất, khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh được kỳ vọng sẽ trở thành hạt nhân thúc đẩy đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương, đồng thời mở ra động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế của tỉnh trong giai đoạn tới.
Trần Trang (t/h)
