Một trong những chuyển biến rõ nét nhất là việc kiểm soát môi trường tại các ngành công nghiệp có nguy cơ tác động lớn đến môi trường như than, xi măng, nhiệt điện, vật liệu xây dựng. Trong đó, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đang triển khai mạnh mục tiêu “Xanh hóa môi trường khai thác mỏ”, từng bước thay đổi diện mạo các vùng khai thác than truyền thống tại địa bàn Quảng Ninh. Tập đoàn duy trì vận hành 45 trạm xử lý nước thải mỏ, mỗi năm xử lý khoảng 150-160 triệu m³ nước thải đạt quy chuẩn trước khi xả ra môi trường; đồng thời tăng cường tái sử dụng nước cho sản xuất theo hướng kinh tế tuần hoàn.
Cùng với đó, hàng loạt giải pháp chống bụi, cải tạo cảnh quan môi trường được triển khai như đầu tư hệ thống phun sương cao áp, xe tưới đường chuyên dụng, băng tải kín vận chuyển than thay thế dần phương tiện vận tải truyền thống.
TKV hiện duy trì hàng trăm thiết bị phun sương, xe tưới nước dập bụi tại các tuyến vận chuyển than, bãi thải và khu vực gần dân cư. Đồng thời, trồng và phục hồi hàng nghìn hecta cây xanh trên các bãi thải, khai trường kết thúc khai thác và khu vực giáp dân cư. Nhiều bãi thải sau cải tạo đã từng bước thay đổi diện mạo, giảm phát tán bụi và hạn chế nguy cơ sạt lở trong mùa mưa bão.
Không riêng ngành Than, công tác kiểm soát môi trường tại các KCN trên địa bàn tỉnh cũng được siết chặt. 8/8 KCN đang hoạt động trên địa bàn của tỉnh đã đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung; 7 KCN có hoạt động xả thải đã lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường tự động kết nối trực tiếp với cơ quan quản lý để giám sát liên tục; 100% hệ thống thoát nước mưa được tách riêng với nước thải; các doanh nghiệp trong KCN thực hiện thu gom, xử lý chất thải rắn, chất thải nguy hại và kiểm soát khí thải theo quy định.
Định hướng phát triển công nghiệp của Quảng Ninh đang chuyển mạnh sang công nghiệp sạch, công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn. Nhiều KCN mới như: Sông Khoai, Bắc Tiền Phong, Nam Tiền Phong được quy hoạch theo mô hình KCN hiện đại, ưu tiên các ngành điện tử, công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao, hạn chế dự án tiêu hao năng lượng và nguy cơ ô nhiễm lớn.
Song song với đầu tư hạ tầng xử lý môi trường, tỉnh cũng tăng cường giám sát nguồn thải bằng công nghệ số. Dữ liệu quan trắc tự động từ các KCN được truyền trực tiếp về cơ quan quản lý môi trường để theo dõi liên tục, thay vì chỉ kiểm tra định kỳ như trước. Hiện tỉnh duy trì hệ thống 171 trạm quan trắc môi trường tự động cùng mạng lưới 390 điểm quan trắc trên toàn tỉnh để kiểm soát chất lượng môi trường tại các khu vực nhạy cảm như vịnh Hạ Long, vịnh Cửa Lục, vịnh Bái Tử Long, các KCN và đô thị lớn. Việc ứng dụng công nghệ số trong giám sát môi trường giúp cơ quan chức năng phát hiện sớm nguy cơ vi phạm, nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tăng ý thức tuân thủ của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động.
Quảng Ninh còn triển khai nhiều mô hình bảo vệ môi trường gắn với phát triển bền vững, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch biển đảo. Những năm gần đây, các phong trào giảm thiểu rác thải nhựa, xây dựng môi trường du lịch xanh được triển khai sâu rộng tại vịnh Hạ Long, đặc khu Cô Tô và nhiều khu du lịch trên địa bàn tỉnh, điển hình như mô hình “Vịnh Hạ Long - Không rác thải nhựa”, “Cô Tô - Không có rác thải nhựa” đang tạo chuyển biến rõ rệt trong nhận thức của cộng đồng, doanh nghiệp và du khách.
Việc hạn chế đồ nhựa dùng một lần trên tàu du lịch, tăng cường thu gom rác trên vịnh, giữ gìn cảnh quan môi trường tại các điểm du lịch dần trở thành thói quen thường xuyên. Đến nay, tỉnh đã cấp 36 chứng nhận “Cánh buồm xanh” cho các tàu du lịch trên vịnh Hạ Long nhằm khuyến khích hoạt động du lịch thân thiện với môi trường.
Trần Trang (t/h)
