1. Luật Trí tuệ nhân tạo có hiệu lực từ ngày 01/3/2026
Theo Điều 3 của Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 (có hiệu lực từ ngày 01/3/2026), trí tuệ nhân tạo (AI) được hiểu là việc thực hiện bằng điện tử các năng lực trí tuệ của con người như học tập, suy luận, nhận thức, phán đoán và hiểu ngôn ngữ tự nhiên.
Luật này bao quát toàn bộ quá trình hình thành, phát triển của AI, từ thiết kế - huấn luyện - kiểm thử đến cung cấp cho thị trường và sử dụng trong các hoạt động nghề nghiệp, thương mại, dịch vụ.
Theo Điều 4 Luật này, AI phải lấy con người làm trung tâm, bảo đảm quyền con người, quyền riêng tư, an ninh quốc gia và tuân thủ pháp luật.
Đồng thời, AI không thay thế thẩm quyền và trách nhiệm của con người. Người vận hành luôn phải giữ quyền kiểm soát và khả năng can thiệp vào mọi quyết định do hệ thống AI tạo ra, đồng thời đảm bảo an toàn hệ thống và an ninh dữ liệu.
Điều 7 của Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 quy định một danh mục nghiêm ngặt các hành vi bị cấm nhằm bảo vệ an ninh, quyền con người và lợi ích chung. Trong đó, đáng chú ý là cấm mọi hành vi lợi dụng hoặc chiếm đoạt hệ thống AI để xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Đặc biệt, nghiêm cấm phát triển hoặc sử dụng AI nhằm lừa dối, thao túng nhận thức, hoặc gây tổn hại nghiêm trọng đến con người và xã hội…
2. Luật Đầu tư 2025 chính thức có hiệu lực
Tại phụ lục IV của Luật Đầu tư 2025, số 143/2025/QH15 đã cắt giảm, sửa đổi phạm vi của một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, như: Kinh doanh làm thủ tục về thuế; kinh doanh dịch vụ làm thủ tục hải quan; dịch vụ phụ trợ bảo hiểm; kinh doanh dịch vụ cho thuê lại lao động; Kinh doanh dịch vụ giám định thương mại; kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng thực phẩm đông lạnh; kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng hóa thuộc danh mục hàng hóa đã qua sử dụng…
3. Luật Phục hồi, phá sản 2025 quy định doanh nghiệp được tạm dừng đóng BHXH khi đang áp dụng thủ tục phục hồi
Cụ thể, căn cứ khoản 3 Điều 30 Luật Phục hồi, phá sản 2025, kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi thì doanh nghiệp, hợp tác xã được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất.
Thời hạn tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất thực hiện theo quy định pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Đồng thời, khoản 2 Điều 86 Luật Phục hồi, phá sản 2025 sửa đổi, bổ sung điểm a khoản 1 Điều 37 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã được sửa đổi, mở rộng đối tượng được tạm dừng đóng BHXH như sau:
Khi người sử dụng lao động được áp dụng thủ tục phục hồi theo quy định của pháp luật về phục hồi, phá sản thì được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất trong thời gian tối đa 12 tháng.
4. Nghị định 357/2025/NĐ-CP về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản
Theo đó, tại khoản 5 Điều 3 Nghị định 357/2025/NĐ-CP, mã định danh điện tử sản phẩm bất động sản bao gồm nhà ở và phần diện tích sàn xây dựng trong công trình xây dựng.
Đây là chuỗi ký tự số và chữ tối đa không quá 40 ký tự được cấp riêng cho mỗi căn nhà (chung cư, riêng lẻ) hoặc bất động sản trong công trình xây dựng được quản lý trong hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và bất động sản.
Trong đó, Sở Xây dựng thực hiện gắn thông tin mã định danh điện tử sản phẩm bất động sản là nhà ở với các dự án phát triển nhà ở trên địa bàn cùng thời điểm ban hành văn bản thông báo về nhà ở đủ điều kiện bán nhà ở hình thành trong tương lai.
Ngoài ra, Nghị định này còn quy định về:
- Mã định danh điện tử của đơn vị quản lý vận hành nhà chung cư
- Mã định danh điện tử của chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản
- Mã định danh điện tử của cá nhân được thụ hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở
5. Từ 01/3/2026, hộ kinh doanh phải dùng tài khoản ngân hàng đúng tên đăng ký, không được dùng tài khoản ngân hàng tên cá nhân
Việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán được Ngân hàng nhà nước nêu tại Thông tư 25/2025/TT-NHNN sửa đổi Thông tư 17/2024/TT-NHNN.
Tại Điều 4 Thông tư 25/2025/TT-NHNN đã bổ sung điểm c1 vào sau điểm c khoản 1 Điều 13 Thông tư 17/2024/TT-NHNN liên quan đến tài khoản thanh toán tổ chức, tên tài khoản thanh toán phải bao gồm tên của tổ chức trên giấy phép thành lập, quyết định thành lập hoặc giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ chứng minh tổ chức được thành lập, hoạt động hợp pháp.
Quy định này có hiệu lực từ 01/3/2026. Do đó, từ 01/3/2026, hộ kinh doanh phải dùng tài khoản ngân hàng đúng tên đăng ký, không được dùng tài khoản ngân hàng tên cá nhân.
6. 3 trường hợp Mobile Banhking tự ngừng hoạt động
Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 77/2025/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 50/2024/TT-NHNN về an toàn, bảo mật cho việc cung cấp dịch vụ trực tuyến trong ngành Ngân hàng.
Trong đó, để tránh sự tấn công của mã độc từ bên ngoài, khoản 2 Điều 5 Thông tư 77/2025/TT-NHNN đã yêu cầu ứng dụng này phải tự động ngắt kết nối hoặc ngừng hoạt động ngay lập tức nếu phát hiện điện thoại thuộc trường hợp:
Điện thoại đã bị bẻ khóa (jailbreak với iOS, root với Android) hoặc bị can thiệp mở khóa cơ chế bảo vệ khởi động (unlock bootloader). Người dùng thường sử dụng thao tác này khi muốn cài đặt ứng dụng không chính thống hoặc né bản quyền.
Điện thoại đã bị chèn mã lạ từ bên ngoài nhằm theo dõi, lưu lại lịch sử thao tác… hoặc đã bị chỉnh sửa, đóng gói lại (repacking)
Điện thoại có gắn trình gỡ lỗi (debugger), hoặc chạy ứng dụng trên các môi trường giả lập (emulator), máy ảo, thiết bị giả lập…
7. Xếp lương công chức đã hưởng lương theo bảng lương cũ
Tại Thông tư 1/2026/TT-BNV, Bộ Nội vụ hướng dẫn xếp lương với người được tuyển dụng vào công chức có hiệu lực từ 01/3/2026.
Theo đó, người đã hưởng lương theo các bảng lương chuyên môn, nghiệp vụ kèm theo Nghị định số 204/2004/NĐ-CP căn cứ vào hệ số lương đang hưởng, phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có) và ngạch công chức của vị trí việc làm mới như sau:
- Có ngạch công chức với hệ số bậc lương trùng với hệ số đang hưởng, thì được xếp ngang bậc lương và tiếp tục hưởng tỷ lệ phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có). Thời điểm hưởng lương mới được tính từ ngày ký quyết định xếp lương theo vị trí việc làm được tuyển dụng.
- Có ngạch công chức với hệ số bậc lương khác so với hệ số đang hưởng, thì cách xếp lương được phân theo từng tình huống cụ thể.
Chưa hưởng phụ cấp thâm niên vượt khung: Căn cứ vào hệ số lương đang hưởng để xếp vào hệ số lương gần nhất (có thể cao hơn hoặc thấp hơn) trong ngạch công chức mới. Thời điểm hưởng lương mới tính từ ngày ký quyết định xếp lương.
Đang hưởng phụ cấp thâm niên vượt khung: Căn cứ vào tổng hệ số lương cộng phụ cấp thâm niên vượt khung đang hưởng để xác định hệ số lương gần nhất trong ngạch công chức mới.
Nếu hệ số lương hoặc tổng hệ số lương cộng phụ cấp thâm niên vượt khung đang hưởng cao hơn hệ số lương ở bậc cuối cùng của ngạch công chức mới thì xếp vào bậc lương cuối cùng và được hưởng thêm hệ số chênh lệch bảo lưu.
8. Quỹ từ thiện phải công khai thu chi hằng năm trước 31/3
Có hiệu lực từ 01/3/2026, Nghị định 03/2026/NĐ-CP tổ chức hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện siết chặt hoạt động của quỹ từ thiện trong việc thu chi, kết quả sử dụng tài sản.
Cụ thể, theo khoản 2 Điều 9 Nghị định 03/2026/NĐ-CP, quỹ xã hội, quỹ từ thiện có nghĩa vụ công khai các khoản đóng góp, tài sản đã tiếp nhận và kết quả sử dụng trên phương tiện thông tin đại chúng trước ngày 31/3 hằng năm.
Đồng thời, Quỹ hoạt động trong lĩnh vực nào thì chịu sự quản lý của cơ quan nhà nước về ngành, lĩnh vực đó và chỉ thực hiện tài trợ, hỗ trợ trong phạm vi hoạt động theo điều lệ, trừ trường hợp tham gia hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, sự cố nghiêm trọng, khẩn cấp.
9. Sửa đổi quy định về bồi hoàn học bổng và chi phí đào tạo
Chính phủ ban hành Nghị định số 51/2026/NĐ-CP ngày 2/2/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 143/2013/NĐ-CP ngày 24/10/2013 của Chính phủ quy định về bồi hoàn học bổng và chi phí đào tạo, có hiệu lực thi hành từ ngày 26/3/2026.
Nghị định số 51/2026/NĐ-CP bổ sung Điều 7a về xóa hoặc miễn chi phí bồi hoàn học bổng và chi phí đào tạo (sau đây gọi chung là chi phí đào tạo) đối với người học chương trình giáo dục cao đẳng, đại học, thạc sỹ, tiến sỹ được hưởng học bổng và chi phí đào tạo từ nguồn ngân sách nhà nước hoặc do nước ngoài tài trợ theo Hiệp định ký kết với nhà nước Việt Nam mà không chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền sau khi tốt nghiệp.
Nghị định quy định trường hợp người học được xóa hoặc miễn chi phí bồi hoàn: Xóa chi phí bồi hoàn trong trường hợp người học đã chết hoặc bị tòa án tuyên bố là đã chết theo quy định của pháp luật; miễn chi phí bồi hoàn một trong các trường hợp sau: Người học được cơ sở y tế có thẩm quyền xác nhận không đủ sức khỏe để làm việc; người học chấp hành nghĩa vụ làm việc chưa đủ thời gian theo quy định nhưng sau đó được cơ quan có thẩm quyền quyết định điều động, luân chuyển, biệt phái hoặc chuyển công tác đến vị trí khác; người học do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng nên không thể chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định việc bồi hoàn xem xét, quyết định việc miễn chi phí bồi hoàn đối với trường hợp này.
10. Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lưu trữ
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 31/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lưu trữ có hiệu lực từ ngày 8/3/2026.
Đối với vi phạm quy định về các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực lưu trữ, Nghị định quy định phạt tiền từ 20 đến 30 triệu đồng đối với một trong các hành vi vi phạm gồm truy cập, sao chép, chia sẻ trái phép tài liệu lưu trữ, cơ sở dữ liệu tài liệu lưu trữ mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; cung cấp, chuyển giao, hủy tài liệu lưu trữ trái phép hoặc mua bán, chiếm đoạt tài liệu lưu trữ mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; làm hỏng tài liệu lưu trữ đến mức không thể khôi phục được; làm mất tài liệu lưu trữ; sử dụng tài liệu lưu trữ vào mục đích bịa đặt, bôi nhọ, xúc phạm nhân phẩm, danh dự của cá nhân mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự…
11. Vi phạm hành chính trong hoạt động đường bộ bị phạt tới 150 triệu đồng
Chính phủ ban hành Nghị định số 336/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đường bộ với mức phạt tối đa là 150 triệu đồng.
Theo Nghị định, mức phạt tiền tối đa trong hoạt động đường bộ thuộc lĩnh vực giao thông đường bộ đối với cá nhân là 75 triệu đồng và đối với tổ chức là 150 triệu đồng.
Cụ thể, đối với các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho kết cấu hạ tầng đường bộ bị phạt từ 500.000 đồng đến 20 triệu đồng.
Hành vi vi phạm quy định về quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì công trình hạ tầng kỹ thuật sử dụng chung với đường bộ bị phạt từ 6 triệu đồng đến 15 triệu đồng.
Xử phạt từ 1 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với các hành vi vi phạm quy định về thi công trong phạm vi bảo vệ kết cấu hạ tầng đường bộ.
Xử phạt từ 100.000 đồng đến 5 triệu đồng đối với hành vi vi phạm quy định về quản lý, khai thác, bảo trì, bảo vệ kết cấu hạ tầng đường bộ.
Nghị định số 336/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/3/2026.
Hải Minh
