“Hàng giả, hàng nhái, hàng vi phạm về sở hữu trí tuệ (SHTT), sở hữu công nghiệp (SHCN) đang là vấn nạn và có biến động phức tạp. Giải quyết tốt vấn đề này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp (DN)”. Đó là nhận định của ông Vương Trí Dũng, Phó chi cục trưởng, Chi cục QLTT Hà Nội, trong cuộc trao đổi với Thương hiệu & Công luận nhân ngày chống hàng giả, hàng nhái 29/11.

Thưa ông, tình hình thực thi quyền SHTT ở Việt Nam nói chung và trên địa bàn Hà Nội nói riêng hiện nay như thế nào?

Việc thực thi quyền SHTT ở Việt Nam trong thời gian gần đây có nhiều chuyển biến tích cực như hệ thống văn bản được ban hành, bổ sung, sửa đổi nhanh, bám sát yêu cầu thực tiễn; xây dựng thêm các đơn vị chuyên trách từ TW đến địa phương; các hoạt động cấp phép kinh doanh, thủ tục xác nhận công bố chất lượng hàng hóa… đã và đang được xem xét đến yếu tố không gây xâm phạm quyền SHTT.

Trên thực tế, các vụ xử lý xâm phạm quyền SHTT đang tăng dần và tăng cả về đối tượng bảo hộ ở các hình thức: Bản quyền tác giả, chỉ dẫn địa lý, cạnh tranh không lành mạnh về SHTT. Có vụ xử phạt hành chính lên tới 500 triệu đồng về việc tổ chức giả mạo nhãn hiệu. Các DN đã thực hiện quyền SHTT bài bản hơn, phối hợp với các cơ quan chức năng có chiều sâu hơn...

Những khó khăn trong công tác chống xâm phạm SHTT, SHCN?

Để xử lý việc xâm phạm quyền SHCN, nhất thiết cần có sự tham gia của chủ sở hữu quyền trong 3 khâu: Đủ căn cứ pháp lý bảo hộ quyền, đủ chứng cứ xác định vi phạm quyền và đề nghị xử lý xâm phạm cũng như xác nhận hàng hóa xâm phạm khi cơ quan chức năng bắt giữ.

Hiện nay, số DN được bảo hộ quyền SHCN đề nghị xử lý xâm hại quá ít, ngay tại Hà Nội, trung bình chỉ có 40 – 50 đơn/năm đề nghị về việc xử lý xâm hại. Nhiều DN lớn không đề nghị xử lý xâm hại, không xác nhận hàng hóa xâm phạm khi cơ quan bắt giữ đề nghị.

Hà Nội làm thí điểm tuyến phố không kinh doanh hàng giả, hàng nhái, nhưng khi liên hệ thì chỉ có khoảng 43% chủ sở hữu quyền tham gia nên nhiều hàng giả mạo nhãn hiệu khi bị phát hiện không xử được là hàng giả mà xử hàng lậu rồi lại đem bán ra thị trường.

Các DN tham gia chủ sở hữu quyền còn quá ít. Họ cho rằng, việc bảo vệ quyền SHTT là trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền chứ không nhìn nhận, xác định rõ vấn đề là quyền dân sự giống như tài sản vật chất, việc bảo vệ tài sản trí tuệ trước tiên thuộc về trách nhiệm của mỗi DN.

Ông có thể nói rõ hơn về những đối tượng xâm phạm quyền SHTT, SHCN?

Qua gần 200 vụ xử phạt vi phạm hành chính về SHCN của lực lượng QLTT Hà Nội cho thấy, đối tượng xâm phạm quyền SHCN có thay đổi, các đối tượng kinh doanh từ hộ cá thể đến DN đều biết mình kinh doanh hàng xâm phạm quyền, giả mạo nhãn hiệu, kiểu dáng; hàng giả mạo nhãn hiệu làm giống hệt hàng thật, chỉ khác về giá và chất lượng. Đáng lưu ý, hàng xâm phạm SHCN cung ứng không hạn chế về số lượng, đi sâu trong nội địa và bày bán công khai tại các trung tâm thương mại, chợ biên giới, trên các tuyến phố...

Bên cạnh đó, không còn khái niệm về đối tượng sản xuất hàng xâm phạm SHCN là người nghèo, ít học mà thực tế là những chủ DN, kỹ thuật viên cao trong nhiều lĩnh vực, các cơ sở sản xuất có quy mô và trang thiết bị hiện đại (có sự tham gia trực tiếp hoặc tư vấn của các cá nhân am hiểu pháp luật); hàng giả tuồn từ nước ngoài vào Việt Nam…

Để hạn chế cũng như xử lý hiệu quả việc chống hàng giả, hàng nhái, chúng ta cần có những giải pháp cụ thể gì?

Trước hết, chúng ta cần phải có quy định, siết chặt hơn thủ tục kiểm soát hàng nhập khẩu tiểu ngạch. Trong khi hàng nhập khẩu chính ngạch có sự kiểm tra ngặt nghèo về thủ tục, hạn mức, chất lượng và SHCN… thì hàng tiểu ngạch cùng loại lại hoành hành.

Bên cạnh đó, cần có đầu mối chỉ đạo đủ tầm, can thiệp và bảo vệ kịp thời cho cán bộ công chức thực thi nhiệm vụ, có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chức năng để kiểm soát và thống nhất; tạo cơ chế cho các DN Việt Nam được bảo hộ quyền tham gia chủ động, có trách nhiệm phối hợp và cung cấp thông tin kịp thời về xâm phạm quyền cho các lực lượng chức năng xử lý; thường xuyên thực hiện công tác giáo dục, tuyên truyền, phổ biến pháp luật và nâng cao nhận thức, văn hóa cho người tiêu dùng.

Xây dựng quy chế, quy trình thực thi của các cơ quan có thẩm quyền, chia sẻ thông tin, tránh tình trạng ngành có ngành không và tránh chồng chéo…

Xin cảm ơn ông!

Phạm Nguyễn (Thực hiện)