Trước đó, Bộ Y tế cùng các Bộ, ngành liên quan đã tham mưu trình Chính phủ ban hành các quy định mới nhằm khắc phục những bất cập của cơ chế cũ, đồng thời ngăn chặn tình trạng sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng và quảng cáo sai sự thật. Ngày 26/01/2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm và Nghị định số 46/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm, có hiệu lực từ ngày 26/1/2026.
Tại văn bản mới, một số nội dung thay thế, sửa đổi, bổ sung hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm và quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm sẽ được ban hành. Cụ thể:
Đột phá trong cải cách và phân cấp thủ tục hành chính
Một trong những điểm nhấn quan trọng của các văn bản mới là nỗ lực cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Cụ thể, đối với nội dung quảng cáo thực phẩm, cơ quan quản lý đã cắt giảm được 2 thủ tục hành chính (chiếm 10,5%) và giảm 20% thời gian giải quyết hồ sơ. Trong lĩnh vực chỉ định cơ sở kiểm nghiệm phục vụ quản lý nhà nước, thủ tục hành chính đã được cắt giảm tới 60% và đơn giản hóa 40%.
Bên cạnh đó, chủ trương phân cấp, phân quyền cho địa phương được thực hiện quyết liệt. Tính đến nay, 31 trên tổng số 39 thủ tục hành chính về an toàn thực phẩm (đạt tỷ lệ 79,49%) đã được phân cấp. Đáng chú ý, các thủ tục kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm nhập khẩu (bao gồm phương thức kiểm tra giảm, thông thường và chặt) thuộc thẩm quyền của Bộ Y tế đã được chuyển giao cho địa phương thực hiện, giúp giảm tải cho cơ quan trung ương và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
Để kiểm soát tận gốc vấn đề chất lượng, Nghị quyết và Nghị định mới đặt ra các yêu cầu khắt khe đối với cơ sở sản xuất. Cụ thể, các cơ sở sản xuất thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, thực phẩm bổ sung và sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ đến 36 tháng tuổi bắt buộc phải áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến như HACCP, ISO 22000, IFS, BRC, FSSC 22000 hoặc GMP. Đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, yêu cầu bắt buộc vẫn là đạt chuẩn GMP.
Đặc biệt, quy định mới yêu cầu cơ sở sản xuất phải là đơn vị đứng tên công bố sản phẩm, công bố tiêu chuẩn chất lượng và hợp quy. Quy định này nhằm loại bỏ tình trạng các công ty thương mại không có năng lực sản xuất nhưng đứng tên công bố để kinh doanh "chộp giật", sau đó giải thể để trốn tránh trách nhiệm khi có sự cố về chất lượng hoặc quảng cáo sai sự thật.
Quy định mới chuyển đổi cơ chế "tự công bố" sang "công bố tiêu chuẩn áp dụng" đối với nhóm thực phẩm bao gói sẵn và phụ gia thực phẩm chưa có quy chuẩn kỹ thuật đầy đủ. Phiếu kết quả kiểm nghiệm bắt buộc phải bao gồm cả chỉ tiêu an toàn và chỉ tiêu chất lượng.
Đối với nhóm sản phẩm có nguy cơ cao như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, quy trình đăng ký bản công bố sản phẩm được siết chặt. Hồ sơ đăng ký phải trải qua quy trình thẩm định nghiêm ngặt trong thời hạn 90 ngày, với sự tham gia của các tiểu ban chuyên môn hoặc Hội đồng tư vấn. Các sản phẩm đã được cấp giấy tiếp nhận trước đây sẽ có lộ trình chuyển đổi và hoàn thiện hồ sơ theo quy định mới trong vòng 24 tháng.
Trong công tác kiểm tra nhà nước về thực phẩm nhập khẩu, Chính phủ đã bãi bỏ quy định miễn kiểm tra đối với các sản phẩm đã có giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố. Các phương thức kiểm tra cũng được điều chỉnh theo hướng chặt chẽ hơn: phương thức kiểm tra giảm yêu cầu kiểm tra hồ sơ 100% lô hàng; phương thức kiểm tra chặt yêu cầu lấy mẫu kiểm nghiệm 100% các chỉ tiêu.
Quản lý chặt chẽ quảng cáo trên nền tảng số và công tác hậu kiểm
Trước thực trạng quảng cáo thực phẩm chức năng bát nháo trên không gian mạng, quy định mới yêu cầu chủ sở hữu sàn giao dịch thương mại điện tử và các nền tảng xã hội phải xây dựng cơ chế kiểm duyệt, yêu cầu người bán công khai giấy tờ pháp lý. Các đơn vị này phải chịu trách nhiệm liên đới nếu không thực hiện biện pháp kiểm duyệt cần thiết để xảy ra sự cố gây thiệt hại cho người tiêu dùng. Đặc biệt, người nổi tiếng, người có sức ảnh hưởng (KOLs) khi thực hiện quảng cáo phải công khai rõ ràng mối quan hệ tài trợ.
Về công tác hậu kiểm, Nghị định mới bổ sung quy định về kiểm tra theo kế hoạch và đột xuất, dựa trên mô hình quản lý của các nước tiên tiến. Cơ quan quản lý sẽ chủ động cung cấp phương pháp kiểm nghiệm cho các đơn vị kỹ thuật để lấy mẫu giám sát trên thị trường ngay sau khi sản phẩm được cấp phép. Đồng thời, các biện pháp xử lý vi phạm cũng được quy định cụ thể, bao gồm việc thu hồi giấy tiếp nhận công bố, gỡ bỏ thông tin sản phẩm và tạm dừng tiếp nhận hồ sơ mới đối với các đơn vị vi phạm.
Thành Nam
