Một trong những quy định đáng chú ý nhất tại Nghị định mới là việc Chính phủ nghiêm cấm các quỹ xã hội, quỹ từ thiện thực hiện việc nhận tiền gửi, cho vay hoặc góp vốn đầu tư dưới mọi hình thức. Quy định này nhằm bảo toàn nguồn lực tài chính của quỹ, đảm bảo số tiền quyên góp từ cộng đồng được sử dụng trực tiếp cho các mục đích nhân đạo thay vì đem đi kinh doanh rủi ro.
Bên cạnh đó, Nghị định cũng cấm việc sử dụng ngân sách nhà nước hoặc các tài sản có nguồn gốc từ ngân sách để thành lập quỹ. Các hành vi tư lợi, gian dối trong việc lập chứng từ, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp hoặc thông đồng để trốn thuế cũng bị nghiêm cấm triệt để. Việc quản lý giấy phép thành lập quỹ cũng được siết chặt khi các hành vi làm giả, tẩy xóa, chuyển nhượng hoặc cho thuê, thế chấp giấy phép đều bị coi là vi phạm pháp luật nghiêm trọng.
Tính minh bạch được xem là xương sống trong hoạt động của các quỹ từ thiện để củng cố niềm tin của cộng đồng. Theo đó, hằng năm các quỹ có trách nhiệm phải công khai chi tiết các khoản đóng góp, tài sản đã tiếp nhận cùng kết quả sử dụng trên các phương tiện thông tin đại chúng. Trước ngày 31/3 mỗi năm, các đơn vị này phải hoàn thành báo cáo tình hình tổ chức, hoạt động và báo cáo tài chính (kèm theo kiểm toán nếu có) gửi cơ quan quản lý.
Đặc biệt đối với các quỹ được thành lập từ tài sản hiến tặng mà không tổ chức quyên góp thêm thì hằng năm vẫn phải dành tối thiểu 5% tổng tài sản để thực hiện các chương trình tài trợ đúng tôn chỉ mục đích. Mọi hoạt động của quỹ phải chịu sự giám sát đa tầng từ cơ quan nhà nước chuyên ngành đến các cá nhân tài trợ và toàn xã hội.
Nghị định 03 cũng nhấn mạnh trách nhiệm của quỹ trong việc giữ gìn đạo đức xã hội và thuần phong mỹ tục. Các hoạt động của quỹ không được xâm hại đến truyền thống, bản sắc dân tộc hay lợi ích quốc gia, an ninh quốc phòng. Quỹ có nghĩa vụ thực hiện tài trợ theo đúng yêu cầu của tổ chức hoặc cá nhân ủy quyền, trừ các trường hợp khẩn cấp như thiên tai, dịch bệnh hoặc hỏa hoạn theo quy định của pháp luật.
Việc lưu trữ hồ sơ, chứng từ tài chính và đăng ký mã số thuế là yêu cầu bắt buộc để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra bất cứ lúc nào. Những quy định mới này được kỳ vọng sẽ thanh lọc những tổ chức hoạt động kém hiệu quả hoặc không minh bạch, đồng thời tạo ra một môi trường thiện nguyện lành mạnh và có trách nhiệm hơn tại Việt Nam trong giai đoạn tới.
Tâm An(t/h)
