Từ cuối năm ngoái đến nay, nhiều chuỗi bán lẻ hiện đại tham gia thị trường đồ cúng – lĩnh vực vốn lâu nay do kênh truyền thống chiếm lĩnh.
Dịp vía Thần Tài mùng 10 tháng Giêng vừa qua, nhiều clip ghi lại cảnh nhân viên Bách Hóa Xanh nướng cá lóc và bán ngay trước cửa hàng với giá 49.000 đồng/con lan truyền mạnh trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt xem và bình luận.
Không ít người bất ngờ khi một chuỗi bán lẻ hiện đại tham gia kinh doanh mặt hàng vốn gắn liền với chợ truyền thống. Theo giới kinh doanh, cá lóc nướng có thể chỉ là “mồi hút khách” để kéo người tiêu dùng đến cửa hàng và mua thêm các sản phẩm khác. Trước đó, việc AEON bán mâm cơm ngày Tết hay Lotte Mart tung ra bộ tam sên giá dưới 95.000 đồng cũng từng gây chú ý trên thị trường.
Đại diện Bách Hóa Xanh cho biết trong ngày vía Thần Tài, hệ thống có 132 điểm bán cá lóc nướng, tiêu thụ khoảng 13.400 con. Tuy nhiên, doanh nghiệp chưa tiết lộ kế hoạch dài hạn đối với nhóm sản phẩm đồ cúng và món ăn chế biến sẵn.
Trong khi đó, nhiều siêu thị Co.opmart thuộc Saigon Co.op đã bắt đầu nhận đặt các món cúng như xôi, gà luộc, gà nướng, chè đậu trắng, chè trôi nước… Dịp Tết vừa qua, một số điểm bán tại TP HCM còn giới thiệu thêm các combo cúng ông Táo và mâm cỗ gia tiên phục vụ khách hàng.
Ông Võ Trần Ngọc, Giám đốc kinh doanh Saigon Co.op, cho biết dịp Tết vừa qua doanh số các mặt hàng đồ cúng tại siêu thị khá khả quan, cho thấy phân khúc này còn nhiều tiềm năng, đặc biệt với nhóm khách văn phòng bận rộn.
Theo ông Ngọc, các set đồ cúng được thiết kế theo từng dịp lễ và phong tục. Mỗi siêu thị đều có đội ngũ chế biến, nghiên cứu sản phẩm theo chủ đề, thậm chí cung cấp dịch vụ tiệc tận nơi. Nhờ lợi thế giá ổn định, nhiều mặt hàng tại siêu thị thường rẻ hơn bên ngoài vào dịp cúng lễ. Các hệ thống cũng khuyến khích khách đặt trước thông qua chương trình khuyến mãi để bảo đảm số lượng và chất lượng.
Ông Đinh Quang Khôi, Giám đốc marketing MM Mega Market Việt Nam, cho biết hệ thống cũng đã tham gia bán một số mặt hàng đồ cúng và cá phóng sinh trong mùa cao điểm vừa qua nhưng do chuẩn bị muộn nên quy mô còn hạn chế. Theo ông, thị trường đồ cúng lâu nay chủ yếu thuộc về chợ truyền thống, song khi nhiều điểm chợ ngừng hoạt động, các hệ thống bán lẻ hiện đại đã nhanh chóng tận dụng cơ hội để mở rộng thị phần.
Ông Khôi cho rằng lợi nhuận trực tiếp từ đồ cúng không cao, nhưng đây là cách hiệu quả để thu hút khách vào siêu thị. Khi đến mua đồ cúng, người tiêu dùng thường phát sinh nhu cầu mua thêm nhiều sản phẩm khác cho gia đình, qua đó giúp tăng tổng doanh thu. Đợt bán vừa qua được xem như bước thử nghiệm để siêu thị rút kinh nghiệm. Trong thời gian tới, MM Mega Market sẽ chuẩn bị kế hoạch sớm hơn, từ nguồn hàng đến quảng bá, không chỉ cho dịp Tết hay vía Thần Tài mà còn cho các lễ cúng khác như rằm tháng 4, rằm tháng 7 âm lịch.
Trong khi đó, ông Nguyễn Đỗ Anh Quân, Giám đốc nhãn hàng iPOS.vn, nhận định các mâm cúng bán trong siêu thị thực chất là một nhánh của xu hướng thực phẩm làm sẵn hoặc chế biến nhanh. Điểm khác biệt là sản phẩm được thiết kế phù hợp với nghi lễ truyền thống của người Việt, đóng gói thành những bộ giải pháp trọn gói giúp người mua tiết kiệm thời gian, bảo đảm đúng nghi thức và yên tâm về vệ sinh, nguồn gốc.
Theo ông Quân, xu hướng này đã xuất hiện từ nhiều năm ở cả chợ truyền thống lẫn kênh bán lẻ hiện đại. Tuy nhiên, hiện nay các chuỗi bán lẻ đang đẩy mạnh việc chuẩn hóa từ quy cách, đóng gói đến gợi ý sản phẩm theo từng dịp lễ, đồng thời nâng cao khả năng cung ứng số lượng lớn trong thời gian ngắn. Không chỉ các siêu thị lớn, nhiều cửa hàng tiện lợi hoặc siêu thị nhỏ tại khu chung cư, khu đô thị cũng đã cung cấp các gói đồ ăn làm sẵn từ lâu, nhất là ở những nơi thiếu chợ truyền thống hoặc các chợ tự phát bị siết chặt quản lý.
Ngoài ra, việc tăng cường xử lý các chợ tự phát, lấn chiếm vỉa hè tại nhiều khu dân cư gần đây cũng khiến nhu cầu mua sắm nhanh chuyển dịch dần sang các điểm bán lẻ chính quy. Tuy vậy, ông Quân cho rằng nhóm hàng đồ cúng khó trở thành mảng kinh doanh chủ lực vì nhu cầu thường chỉ tập trung vào một vài dịp cao điểm trong năm, còn ngày thường sức mua khá thấp. Trong ngắn hạn, kênh chợ truyền thống vẫn giữ lợi thế nhờ những món ăn có hương vị đặc trưng, tay nghề gia truyền và lượng khách quen ổn định.
Chi Chi (t/h)
