Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, sáng 22/10, Quốc hội nghe trình bày tờ trình và báo cáo thẩm tra về dự án Luật Đất đai (sửa đổi).
Mỗi thửa đất được gắn mã định danh duy nhất trên phạm vi cả nước
Tờ trình của Chính phủ nêu rõ, qua 2 năm thi hành, Luật Đất đai năm 2024 đã có nhiều đổi mới quan trọng, song thực tiễn còn bộc lộ một số vướng mắc, bất cập. Trong bối cảnh đất nước phấn đấu tăng trưởng “hai con số”, việc sửa đổi Luật để khơi thông nguồn lực đất đai là yêu cầu cấp thiết.
Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) gồm 13 chương (giảm 3 chương so với Luật hiện hành) và 112 điều, với nhiều nội dung đáng chú ý.
Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, dự thảo quy định thu khoản tiền lũy tiến tăng dần theo thời gian vi phạm đối với đất thực hiện dự án đầu tư không được sử dụng hoặc chậm sử dụng; quá 60 tháng mà chủ đầu tư vẫn không đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất.
Để bảo đảm quyền, lợi ích của người có đất thu hồi, bảo đảm cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế, dự thảo Luật đã quy định người có đất ở bị thu hồi được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng với mục đích thu hồi, đất khác hoặc bồi thường bằng tiền.
Người có đất bị thu hồi được bố trí tái định cư tại chỗ, được hoán đổi phần đất ở bị thu hồi sang phần diện tích còn lại của thửa đất hoặc sang phần diện tích của thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của mình trong địa bàn cấp xã nơi có đất thu hồi.
Trường hợp người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi phần diện tích còn lại thì cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định. Khu tái định cư được bố trí nhiều cấp nhà, mức diện tích phù hợp với mức bồi thường và khả năng chi trả.
Về tài chính đất đai, giá đất, so với quy định của Luật Đất đai năm 2024, dự thảo Luật không còn quy định về giá đất cụ thể và tổ chức tư vấn xác định giá đất; đồng thời, kế thừa và hoàn thiện quy định về nguyên tắc, căn cứ định giá đất của Nhà nước, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, cách thức định giá đất theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất tại Luật Đất đai năm 2024, Nghị quyết số 254/2025/QH15 theo hướng thể chế quan điểm, chỉ đạo về chính sách tài chính đất đai, giá đất tại Nghị quyết số 21-NQ/TW.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp ở hội trường sáng 22/10. (Ảnh: DUY LINH)
Dự thảo bổ sung quy định tỷ lệ thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường để tính nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất và tính tiền bồi thường cho người có đất bị thu hồi; cách xác định chi phí xây dựng hạ tầng...
Nhà nước quyết định giá đất bảo đảm các nguyên tắc: trung thực, khách quan, công khai, minh bạch, phù hợp mục tiêu phát triển từng thời kỳ; tuân thủ đúng trình tự, thủ tục định giá đất; dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành có liên quan; hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.
Về cải cách hành chính, chuyển đổi số, thể chế tinh thần của Nghị quyết số 21-NQ/TW, dự thảo Luật quy định mỗi thửa đất được gắn mã định danh duy nhất trên phạm vi cả nước; quy định đăng ký đất đai và Giấy chứng nhận được thực hiện bằng giấy hoặc điện tử, có giá trị pháp lý như nhau; cơ quan giải quyết thủ tục hành chính không yêu cầu cung cấp lại thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu.
Đồng thời, xem xét cấp Giấy chứng nhận đối với một số trường hợp vi phạm thủ tục trước ngày 1/8/2024 nhưng sử dụng đất ổn định, không tranh chấp, phù hợp quy hoạch và không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, môi trường, an toàn công trình.
Về phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai, dự thảo đã bổ sung một điều quy định về thẩm quyền thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai theo hướng: cấp xã sẽ thực hiện thẩm quyền đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư; cấp tỉnh thực hiện đối với tổ chức và người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài và các dự án trên địa bàn từ 2 đơn vị hành chính cấp xã trở lên.
Căn cứ tình hình thực tế của địa phương, quy định của pháp luật về tổ chức chính quyền địa phương và năng lực của Ủy ban nhân dân cấp xã, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được phân cấp, ủy quyền đối với các trường hợp thuộc thẩm quyền của mình và trường hợp dự án thu hồi đất có cả tổ chức, hộ gia đình, cá nhân cho Ủy ban nhân dân cấp xã.
Ngoài các nội dung trên, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) cũng hoàn thiện các quy định về thanh tra, kiểm tra, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai; quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất và chế độ sử dụng đất; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất.
Bảo đảm khả năng tiếp cận đất đai đối với người chưa có quyền sử dụng đất
Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính nêu rõ Ủy ban tán thành với sự cần thiết ban hành Luật Đất đai (sửa đổi) như đã nêu tại Tờ trình của Chính phủ nhằm thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng mà trực tiếp nhất là Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan.
Đối với một số nội dung cụ thể, về công chứng, chứng thực hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất, Ủy ban đề nghị Chính phủ rà soát kỹ lưỡng, xác định rõ những trường hợp thực sự cần thiết bắt buộc phải công chứng để quy định cụ thể tại Luật hoặc Nghị định; bảo đảm quy định thống nhất tại dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi).
Đối với phương án Chính phủ đề xuất giao quy định tại Nghị định của Chính phủ, đề nghị bổ sung nội dung cụ thể tại dự thảo Nghị định kèm theo trong Hồ sơ dự án Luật, bảo đảm hiệu lực thi hành đồng bộ với quy định của Luật; đồng thời, có phương án sửa đổi, bổ sung Luật Công chứng để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra. (Ảnh: DUY LINH)
Về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhận thấy, chủ trương “chuyển mạnh từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất” là chủ trương quan trọng tại Nghị quyết số 21-NQ/TW, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Đề nghị tiếp tục rà soát dự thảo Luật và có quy định cụ thể tại văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành bảo đảm thể chế hóa đầy đủ nội dung “bảo đảm cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người có đất ở bị thu hồi”.
Trong đó, đề nghị làm rõ cơ sở đề xuất, bổ sung quy định tại điểm a khoản 1 Điều 48 về việc hộ gia đình, cá nhân đủ điều kiện được bồi thường về đất ở thuộc trường hợp thu hồi hết đất ở hoặc phần diện tích đất ở còn lại của thửa đất sau khi thu hồi nhỏ hơn diện tích tối thiểu theo quy định về tách thửa đất, phải đáp ứng điều kiện “không còn đất ở, nhà ở nào khác trên địa bàn cấp xã nơi có đất thu hồi” mới được bồi thường bằng giao đất ở hoặc nhà ở tại khu tái định cư hoặc tại địa điểm khác; rà soát, đối chiếu với quy định tại khoản 2 Điều 41, tránh cách hiểu khác nhau về điều kiện bồi thường về đất và điều kiện được bố trí tại khu tái định cư.
Về tài chính về đất đai, giá đất, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ chịu trách nhiệm hướng dẫn, chỉ đạo việc xây dựng Bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường của mỗi địa phương, bảo đảm giá đất trong Bảng giá đất có tăng, có giảm, bảo đảm khả năng tiếp cận đất đai đối với những người chưa có quyền sử dụng đất.
Liên quan thời điểm xác định giá đất đối với quỹ đất thanh toán cho dự án áp dụng hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao (BT), Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng cần bảo đảm tính tổng thể, toàn diện của cơ chế triển khai, thực hiện dự án BT tại Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (Luật PPP) và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật PPP.
Trong khi chưa sửa đổi, bổ sung Luật PPP, đề nghị Chính phủ nghiên cứu đánh giá kỹ lưỡng, thận trọng, có hướng giải quyết hợp lý để tháo gỡ được kịp thời các vướng mắc, khó khăn đã được nhận diện rõ trong quá trình thực hiện thời gian qua, bảo đảm phát huy hiệu quả cơ chế huy động nguồn lực xã hội và yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các công trình hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế-xã hội; nếu đã đủ chín, đủ rõ thì nghiên cứu sửa đổi ngay tại dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) hoặc có phương án khác kịp thời tháo gỡ.
Theo nhandan.vn
