Mở rộng không gian STEM/STEAM
Ngày 20/10/2026, UBND tỉnh Nghệ An ban hành Quyết định số 4559/QĐ-UBND phê duyệt Đề án “Phát triển giáo dục STEM trong các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông tỉnh giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035”. Đề án xác định lộ trình cụ thể về phát triển cơ sở vật chất, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, xây dựng học liệu và tăng cường ứng dụng công nghệ trong hoạt động giáo dục.
STEM/STEAM là phương thức tổ chức dạy học tích hợp, giúp học sinh kết nối kiến thức khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học và nghệ thuật, từ đó vận dụng vào giải quyết các vấn đề thực tiễn. Thông qua các hoạt động trải nghiệm, thiết kế, chế tạo và thử nghiệm sản phẩm, học sinh có điều kiện phát triển tư duy logic, khả năng sáng tạo, kỹ năng hợp tác và năng lực giải quyết vấn đề.
Tuy nhiên, việc triển khai giáo dục STEM/STEAM tại Nghệ An vẫn còn không ít khó khăn. Toàn tỉnh hiện có 24.751 phòng học, tỷ lệ phòng học kiên cố đạt 88,79% và 2.357 phòng học bộ môn ở cấp trung học. Dù vậy, các cơ sở giáo dục chưa có không gian STEM/STEAM được trang bị bộ thiết bị chuyên dùng đạt chuẩn; hạ tầng công nghệ thông tin giữa các vùng còn chênh lệch.
Thực tế này đặt ra yêu cầu phải có kế hoạch đầu tư đồng bộ, phù hợp với điều kiện từng địa bàn, đồng thời nâng cao năng lực tổ chức dạy học của giáo viên. Đề án được kỳ vọng tạo nền tảng để giáo dục STEM/STEAM từng bước trở thành hoạt động thường xuyên, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, 100% cơ sở giáo dục mầm non trên địa bàn tỉnh sẽ xây dựng không gian, khu vực hoặc góc trải nghiệm STEM/STEAM linh hoạt. Các không gian này có thể được bố trí tại lớp học, sân trường, vườn thiên nhiên hoặc khu vui chơi, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và điều kiện thực tế của từng trường.
Đối với giáo dục phổ thông, tỉnh dự kiến bố trí phòng STEM/STEAM Lab tại 35 cơ sở giáo dục, gồm 21 trường phát triển năng khiếu tiểu học và THCS, cùng 14 trường trọng điểm chất lượng cao theo kế hoạch triển khai thí điểm xây dựng các trường trung học trọng điểm chất lượng cao giai đoạn 2019-2030.
Bên cạnh đầu tư cơ sở vật chất, Đề án chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo. Tỉnh phấn đấu 100% cán bộ quản lý và giáo viên tiểu học được bồi dưỡng, tập huấn chuyên sâu về phương pháp, kỹ năng thiết kế và tổ chức hoạt động STEM/STEAM. Tỷ lệ này ở cấp mầm non và trung học đạt ít nhất 70%.
Về kết quả học tập, Nghệ An đặt mục tiêu tối thiểu 80-85% trẻ em, học sinh cuối cấp, gồm trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi và học sinh lớp 5, lớp 9, lớp 12, đáp ứng các yêu cầu về phẩm chất, năng lực STEM/STEAM. Tỷ lệ học sinh đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT ở các môn khoa học tự nhiên, kỹ thuật và công nghệ cũng được định hướng nâng lên khoảng 50%.
Những mục tiêu trên cho thấy việc phát triển STEM/STEAM không chỉ dừng ở trang bị phòng học hay thiết bị thực hành, mà còn hướng đến thay đổi cách tổ chức dạy học, tăng cường khả năng vận dụng kiến thức và khuyến khích học sinh chủ động nghiên cứu, sáng tạo.
Đẩy mạnh số hóa giáo dục
Giai đoạn 2031-2035 được xác định là thời kỳ phát triển bền vững, tăng cường liên thông và kết nối với doanh nghiệp. Theo định hướng này, Nghệ An phấn đấu 100% trường học các cấp có không gian STEM/STEAM đồng bộ, hiện đại và được khai thác hiệu quả. 
Cùng với đó, tỉnh hướng tới hoàn thiện, chuẩn hóa hệ thống học liệu và thiết bị phù hợp với điều kiện thực tế; hình thành mạng lưới các cơ sở giáo dục điển hình để chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ chuyên môn và nhân rộng những mô hình hiệu quả.
Một trong những yêu cầu đáng chú ý là nâng cao năng lực công nghệ cho đội ngũ nhà giáo. Đến năm 2035, 100% cán bộ quản lý và giáo viên các cấp được bồi dưỡng năng lực tổ chức, lồng ghép chủ đề STEM/STEAM vào môn học. Toàn bộ giáo viên tham gia lĩnh vực này được định hướng đào tạo chuyên sâu về quản lý, vận hành thiết bị công nghệ số, Internet vạn vật (IoT) và trí tuệ nhân tạo (AI).
Tỉnh cũng đặt mục tiêu 80% giáo viên trung học có khả năng chủ động thiết kế các chủ đề tích hợp liên môn gắn với thực tiễn, đồng thời phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán để hỗ trợ chuyên môn tại cơ sở.
Đối với học sinh, Đề án hướng tới việc tổ chức thường xuyên, hiệu quả các hoạt động STEM/STEAM tại 100% cơ sở giáo dục; bảo đảm toàn bộ học sinh tiểu học được tham gia và có sản phẩm sáng tạo. Tất cả học sinh, trẻ em cuối cấp cũng được định hướng đáp ứng yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực STEM/STEAM.
Đáng chú ý, 100% trường THPT được đặt mục tiêu triển khai ít nhất một dự án mỗi năm gắn với công nghệ cao như AI, IoT, robot và năng lượng tái tạo. Ít nhất 30% dự án tham gia các cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp tỉnh được định hướng gắn với giải pháp công nghệ số.
Để hiện thực hóa các mục tiêu, UBND tỉnh xác định 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, gồm nâng cao nhận thức về giáo dục STEM/STEAM; đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị; đào tạo, bồi dưỡng giáo viên; xây dựng chương trình, tài liệu và học liệu; tổ chức các hoạt động giáo dục cho học sinh; tăng cường hợp tác, huy động nguồn lực xã hội hóa; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, AI, IoT, thực tế ảo, thực tế tăng cường và công nghệ in 3D trong dạy học.
Đề án được triển khai theo 3 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 2026-2028 tập trung chuẩn bị điều kiện, tổ chức thí điểm và trang bị thiết bị cơ bản; giai đoạn 2029-2030 nâng cao chất lượng, bổ sung thiết bị hiện đại và đẩy mạnh số hóa; giai đoạn 2031-2035 hướng tới phát triển bền vững, tăng cường kết nối và hợp tác với doanh nghiệp.
UBND tỉnh giao Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng kế hoạch triển khai, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện tại các cơ sở giáo dục. Các Sở Khoa học và Công nghệ, Tài chính phối hợp triển khai nhiệm vụ theo chức năng, đồng thời hướng dẫn chuyên môn và bảo đảm việc bố trí, quản lý, sử dụng kinh phí đúng quy định. Các sở, ngành, đoàn thể và UBND các xã, phường có trách nhiệm phối hợp thực hiện, bảo đảm các nhiệm vụ được triển khai thiết thực, hiệu quả.
Với lộ trình đến năm 2035, Nghệ An hướng tới xây dựng hệ sinh thái giáo dục STEM/STEAM đồng bộ, trong đó cơ sở vật chất, năng lực giáo viên và ứng dụng công nghệ được phát triển song hành.
Hiệu quả của Đề án sẽ phụ thuộc vào việc phân bổ nguồn lực hợp lý, thu hẹp khoảng cách về điều kiện học tập giữa các vùng và bảo đảm các không gian STEM/STEAM thực sự phục vụ hoạt động dạy học, thay vì chỉ dừng lại ở đầu tư trang thiết bị.
Lê Quyết
