Vượt cấp giành thủ khoa, bản lĩnh từ những lần thử sức
Dù mới học lớp 11, Bùi Nhật Mai, học sinh lớp 11S02, Trường THCS - THPT Newton (Hà Nội), đã xuất sắc giành giải Nhất, đồng thời trở thành thủ khoa môn Lịch sử tại kỳ thi học sinh giỏi thành phố dành cho học sinh lớp 12, năm học 2026-2027.
Tham gia kỳ thi vượt cấp, Nhật Mai phải đối mặt với khối lượng kiến thức lớn cùng yêu cầu cao hơn chương trình đang theo học. Để chuẩn bị, nữ sinh chủ động trau dồi kiến thức, luyện tập và từng bước hoàn thiện phương pháp học tập.
Đây không phải lần đầu Nhật Mai ghi dấu ấn tại các kỳ thi học sinh giỏi. Khi học lớp 8 và lớp 9, em liên tiếp giành giải Nhì cấp thành phố. Năm học 2025-2026, nữ sinh tiếp tục giành giải Nhất cấp thành phố và Huy chương Vàng tại kỳ thi học sinh giỏi các trường chuyên Trại hè Hùng Vương.
Chia sẻ về thành tích mới nhất, Nhật Mai cho biết em rất xúc động. Với nữ sinh, kết quả đạt được không chỉ ghi nhận những nỗ lực của bản thân, mà còn là món quà dành tặng gia đình, thầy cô, những người luôn động viên, hướng dẫn và đồng hành cùng em trong học tập.
Tuy nhiên, hành trình chinh phục vị trí thủ khoa cũng có những thời điểm thử thách. Nhớ lại kỳ thi vừa qua, Nhật Mai cho biết ngay ở câu hỏi đầu tiên, em đã gặp một vấn đề khó, khiến bản thân lúng túng và mất bình tĩnh. Thay vì để tâm lý lo lắng ảnh hưởng đến bài thi, nữ sinh chủ động trấn tĩnh, đọc kỹ yêu cầu, lần lượt phân tích vấn đề để tìm hướng giải quyết.
“Em hiểu rằng trong một kỳ thi, kiến thức rất quan trọng nhưng kỹ năng làm chủ cảm xúc và giữ vững tinh thần trước những thử thách cũng vô cùng cần thiết”, Nhật Mai chia sẻ.
Theo nữ sinh, trải nghiệm này giúp em nhận ra rằng, bên cạnh nền tảng kiến thức, khả năng kiểm soát cảm xúc và giữ bình tĩnh cũng đóng vai trò quan trọng khi đối diện với những thử thách trong học tập.
Học Lịch sử bằng tư duy phân tích thay vì ghi nhớ máy móc
Niềm yêu thích Lịch sử của Nhật Mai được hình thành từ những câu chuyện gần gũi trong gia đình. Có mẹ là giáo viên Lịch sử, ngay từ nhỏ, em đã thường xuyên được nghe kể về các nhân vật lịch sử, những anh hùng dân tộc và các dấu mốc quan trọng của đất nước.
Hình ảnh mẹ chuẩn bị bài thuyết trình, diễn thuyết trong những dịp kỷ niệm lớn cũng góp phần khơi gợi sự tò mò, thôi thúc Mai tìm hiểu sâu hơn về môn học.
Từ việc nghe mẹ kể chuyện, Nhật Mai dần chủ động tìm đọc sách, khám phá những sự kiện và nhân vật lịch sử mà bản thân quan tâm. Đến năm lớp 8, khi xác định được định hướng học tập, em bắt đầu đầu tư nghiêm túc cho môn Lịch sử và tham gia kỳ thi học sinh giỏi.
Theo Nhật Mai, để học tốt Lịch sử, trước hết học sinh cần nắm chắc kiến thức cơ bản. Trên nền tảng đó, việc thường xuyên luyện đề, đọc thêm tài liệu sẽ giúp củng cố kiến thức, mở rộng góc nhìn và rèn luyện khả năng phân tích, liên hệ giữa các sự kiện. Tuy nhiên, nữ sinh cho rằng, điều quan trọng không phải ghi nhớ càng nhiều mốc thời gian, nhân vật hay diễn biến càng tốt, mà cần hiểu được bản chất của sự kiện.
Khi tìm hiểu một vấn đề lịch sử, người học cần đặt sự kiện trong bối cảnh cụ thể, phân tích nguyên nhân, những yếu tố tác động đến kết quả và bài học có thể rút ra. Cách tiếp cận này giúp kiến thức không còn là những dữ kiện riêng lẻ mà trở thành câu chuyện có mối liên hệ giữa con người, hoàn cảnh và những quyết định trong quá khứ.
Nhật Mai nhận thấy, một bộ phận học sinh hiện nay chưa thực sự yêu thích Lịch sử do chưa tìm được phương pháp học phù hợp, hoặc chưa khám phá được những điều thú vị phía sau kiến thức sách giáo khoa.
Theo em, nếu chỉ học thuộc để phục vụ kiểm tra, kiến thức có thể nhanh chóng bị lãng quên. Ngược lại, khi hiểu được bối cảnh, nguyên nhân và ý nghĩa của sự kiện, học sinh sẽ có cơ hội tiếp cận môn học chủ động, tự nhiên và sâu sắc hơn.
Từ trải nghiệm thực tế đến định hướng bồi dưỡng học sinh giỏi
Không chỉ chú trọng phương pháp tự học, Nhật Mai cho rằng, việc đổi mới cách giảng dạy và tăng cường trải nghiệm thực tế có ý nghĩa quan trọng trong khơi dậy tình yêu Lịch sử ở học sinh.
Theo nữ sinh Nhật Mai, giáo viên cần truyền đạt kiến thức sinh động, giúp học sinh hình dung được bối cảnh, diễn biến và ý nghĩa của các sự kiện, trận đánh lịch sử. Việc khuyến khích học sinh đặt câu hỏi, trao đổi quan điểm cũng góp phần tạo hứng thú học tập.
Tại Trường THCS - THPT Newton, Nhật Mai cùng các bạn có cơ hội tham gia hoạt động trải nghiệm tại Hoàng thành Thăng Long, Nhà tù Hỏa Lò, đền thờ Trương Hống - Trương Hát và các bảo tàng.
Thông qua những chuyến đi, kiến thức trên lớp được kết nối với không gian, hiện vật và những câu chuyện lịch sử, giúp bài học trở nên gần gũi, sinh động hơn. Bên cạnh đó, các chương trình tuyên truyền dưới cờ nhân dịp lễ lớn cũng tạo cơ hội để học sinh tìm hiểu thêm về lịch sử dân tộc.
Thành tích của Nhật Mai cũng nằm trong kết quả chung của công tác bồi dưỡng học sinh giỏi tại Trường THCS - THPT Newton. Được biết, thời gian qua, nhà trường luôn chú trọng phát hiện, bồi dưỡng năng lực cá nhân, xây dựng môi trường học tập khuyến khích học sinh chủ động khám phá tri thức và phát huy thế mạnh. Nhà trường cũng đầu tư mô hình các lớp Săn học bổng, gắn với định hướng đào tạo, bồi dưỡng học sinh có năng lực nổi trội.
Tại kỳ thi học sinh giỏi thành phố Hà Nội năm học 2026-2027, Trường THCS - THPT Newton ghi nhận 55 giải thưởng, gồm 5 giải Nhất, 11 giải Nhì, 18 giải Ba và 21 giải Khuyến khích. Trước đó, năm học 2025-2026, trường đạt 43 giải, trong đó có 4 giải Nhất; số học sinh lớp 10, 11 dự thi vượt cấp và đạt giải chiếm xấp xỉ 70% số học sinh đạt giải của trường.
Những kết quả này cho thấy dấu ấn của hoạt động phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng lực học tập nổi trội, đồng thời tạo điều kiện để các em thử sức tại những kỳ thi có yêu cầu cao hơn chương trình đang theo học.
Với Nhật Mai, giá trị của môn Lịch sử không chỉ dành cho những người lựa chọn theo đuổi lĩnh vực này. Kiến thức lịch sử còn giúp mở rộng hiểu biết xã hội, rèn luyện tư duy phản biện và thói quen nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ. Việc tìm hiểu nguyên nhân, kết quả của các sự kiện cũng giúp người học biết cân nhắc thông tin, tránh đưa ra kết luận vội vàng khi chưa có đủ căn cứ.
Hiện tại, Nhật Mai vẫn đang cân nhắc định hướng nghề nghiệp tương lai và không giới hạn bản thân trong riêng lĩnh vực Lịch sử. Dù lựa chọn con đường nào, em tin rằng những kiến thức và bài học từ quá khứ sẽ tiếp tục là hành trang hữu ích.
Nữ sinh cũng mong muốn góp phần giới thiệu lịch sử, văn hóa dân tộc đến nhiều người hơn, để những người xung quanh hiểu biết và thêm yêu lịch sử Việt Nam.
Minh Khánh
