Tại các địa phương: Báo động tình trạng trốn đóng BHXH

THCLĐó là thông tin BHXH Việt Nam cho biết tại cuộc hội thảo khu vực miền Trung về những triển vọng và thách thức trong việc bảo đảm an sinh xã hội (ASXH) cho người dân, được Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội (PCSA), Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (MOLISA) và BHXH(VSS) tổ chức vào sáng 10/4 tại Đà Nẵng.

Toàn cảnh hội thảo

Quản lý DN và người lao động còn bất cập

Tính đến 31/12/2014, tổng sốtham gia BHXH là 11.647.784 người, tăng 590.356 người (tương ứng tăng 5,34% so với năm 2013). Trong đó, có 11.451.530 người tham gia BHXH bắt buộc tăng 5,16% (tương ứng tăng 562.197 người); 196.254 người tham gia BHXH tự nguyện, tăng 16,8% (tương ứng tăng 28.159 người)…

Theo đánh giá của BHXH Việt Nam, số người tham gia BHXH đều tăng qua các năm, bình quân khoảng 5%, nhưng vẫn còn thấp hơn so với số thực tế phải tham gia và tốc độ tăng chưa đáp ứng được yêu cầu. Số người tham gia BHXH tự nguyện còn quá thấp so với tổng số đối tượng tiềm năng thuộc diện tham gia.

Bên cạnh đó,tình trạng trốn đóng BHXH xảy ra phổ biến ở tất cả các địa phương. Điển hình mới đây nhất là Công ty CP Xây dựng và Cung ứng lao động quốc tế Nibelc.Chỉ khi xảy ra vụ tai nạn thảm khốc tại Dự án Cảng Sơn Dương Formosa thì DN này mới đến BHXH Ninh Bình để đăng ký nộp bổ sung cho 770 công nhân từ tháng 1 đến tháng 3/2015. Tuy nhiên, các công nhân gặp tai nạn tại công trường thì lại không nằm trong danh sách lao động được đóng BHXH.

Theo đại diện BHXH Việt Nam, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc trốn đóng BHXH lâu nay là do công tác quản lý DN và người lao động trên địa bàn chưa đáp ứng được yêu cầu; công tác thanh tra, kiểm tra chưa thường xuyên liên tục; việc theo dõi xử lý sau thanh tra, kiểm tra chưa triệt để, chế tài xử phạt còn nhẹ, chưa đủ tính răn đe; hành vi trốn đóng BHXH chưa được coi là tội phạm hình sự…

BHXH Việt Nam cho hay, số người hưởng BHXH 1 lần hằng năm rất lớn, điều này đã làm giảm diện bao phủ BHXH. Trong năm 2014, số người tham gia BHXH tăng 590.356, nhưng lại có 605.783 người hưởng BHXH 1 lần. Có thể trong số người hưởng BHXH 1 lần có một số trở lại làm việc và tham gia BHXH, nhưng điều này cũng cho thấy nếu hạn chế được số người hưởng BHXH 1 lần thì diện bao phủ BHXH sẽ tăng nhanh hơn.

BHXH: Trụ cột chính của hệ thống ASXH

Luật BHXH sửa đổi 2014 sẽ có hiệu lực thi hành vào năm 2016. So với Luật BHXH 2006, Luật BHXH sửa đổi 2014 đã đánh dấu một bước tiến trong việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống, chính sách pháp luật về BHXH. Trong đó, tiếp tục khẳng định, BHXH là chính sách xã hội quan trọng, là trụ cột chính của hệ thống ASXH; mở rộng đối tượng tham gia BHXH; hoàn thiện chính sách pháp luật và cơ chế quản lý Quỹ BHXH để bảođảm yêu cầu cân đối và tăng trưởng của Quỹ; có chính sách khuyến khích người dân tham gia BHXH tự nguyện; tạo điều kiện thuận lợi để người lao động tiếp cận và tham gia các loại hình bảo hiểm…

Tuy nhiên, ông Bùi Sỹ Lợi, Phó chủ nhiệm PCSA quan ngại: Làm thế nào để đến năm 2020, phát triển thêm 13,5 triệu người tham gia BHXH bắt buộc và 2,8 triệu người tham gia BHXH tự nguyện - là một thách thức rất lớn không chỉ với ngành BHXH.

Theo ông Lợi, mục đích của luật mới là nhằm mục đích ASXHcho người lao động, bảo đảm đời sống của người lao động khi họ về già. Nhưng Luật BHXH mới đối mặt với nhiều thách thức khi triển khai như làm sao để tăng cường tuân thủ tham gia bảo hiểm  bắt  buộc (hiện nay, mức độ tuân thủ tham gia BHXH bắt buộc chỉ đạt 60-70% so với quy định pháp luật);bố trí ngân sách nhà nước thế nào để hỗ trợ cho các đối tượng tham gia BHXH tự nguyện nhằm tạo cơ chế khuyến khích người lao động khu vực không có quan hệ lao động tham gia khi chính sách này có hiệu lực từ 01/01/2018…

Định hướng của Điều 60 Luật BHXH mới quy định về giải quyết BHXH 1 lần là tiến bộ, nhưng phải xem xét điều kiện thực tiễn người dân, tránh tình trạng người lao động bán sổ vì cần tiền.

Với một số thay đổi trong chính sách BHXH có tác động trực tiếp, ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất, ảnh hưởng đến doanh thu và lợi nhuận của DN… đòi hỏi cần có sự thông tin tuyên truyền một cách mạnh mẽ, cụ thể để người dân hiểu và đón nhận.

Thu Hằng