Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), bức tranh doanh nghiệp tháng 1/2026 – thời điểm cận Tết Nguyên đán cho thấy sự đan xen giữa động lực phục hồi và áp lực sàng lọc thị trường.
Gần 48.700 doanh nghiệp gia nhập và quay trở lại thị trường
Trong tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận hơn 24.000 doanh nghiệp thành lập mới, với tổng vốn đăng ký vượt 180.000 tỷ đồng. So với tháng 12/2025, số doanh nghiệp tăng 40,9%, vốn đăng ký tăng 9% và lao động tăng 7,5%. Nếu so với cùng kỳ năm 2025, mức tăng lần lượt đạt 126,8% về số lượng doanh nghiệp, 92,3% về vốn và 32,7% về lao động.
Đáng chú ý, hơn 24.500 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 146,2% so với tháng trước và tăng 7,6% so với cùng kỳ. Tính chung, tổng số doanh nghiệp thành lập mới và tái gia nhập thị trường đạt gần 48.700 đơn vị, tăng 45,6% so với cùng kỳ năm ngoái – phản ánh tín hiệu khởi sắc của môi trường kinh doanh.
Xét theo khu vực kinh tế: Nông, lâm nghiệp và thủy sản: 304 doanh nghiệp mới, tăng 169%. Công nghiệp và xây dựng: 5.480 doanh nghiệp, tăng 115,4%. Dịch vụ: gần 18.400 doanh nghiệp, tăng 129,9%, tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt.
Riêng lĩnh vực bất động sản có 625 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 130% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, 266 doanh nghiệp bất động sản hoàn tất giải thể, tăng 118%, cho thấy quá trình thanh lọc vẫn diễn ra song song với đà phục hồi.
Bên cạnh đó, gần 1.000 hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp – tương đương khoảng một phần tư tổng số hộ chuyển đổi của cả năm 2025 phản ánh xu hướng chuẩn hóa, minh bạch hóa và mở rộng quy mô hoạt động.
Hơn 54.300 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh
Ở chiều ngược lại, tháng 1/2026 ghi nhận gần 54.300 doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, cao gấp 11,8 lần tháng trước và tăng 2,8% so với cùng kỳ năm 2025.
Cùng thời điểm: 7.303 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể (giảm 42,1% so với tháng trước nhưng tăng 109,1% so với cùng kỳ). 4.609 doanh nghiệp hoàn tất giải thể (giảm 8,6% so với tháng trước nhưng tăng 128,1% so với cùng kỳ).
Những con số này phản ánh quy luật sàng lọc tự nhiên của thị trường, đặc biệt trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp phải tái cơ cấu để thích ứng với môi trường kinh doanh nhiều biến động.
Dù tổng vốn đăng ký tăng mạnh, vốn bình quân mỗi doanh nghiệp thành lập mới chỉ đạt khoảng 7,5 tỷ đồng – giảm hơn 22% so với tháng trước và giảm khoảng 15% so với cùng kỳ năm 2025. Điều này cho thấy xu hướng thận trọng hơn trong quyết định đầu tư ban đầu.
Ở chiều tích cực, các doanh nghiệp đang hoạt động đã đăng ký bổ sung gần 358.100 tỷ đồng vốn trong tháng. Dù mức này giảm nhẹ 2,5% so với cùng kỳ năm trước, nhưng vẫn góp phần duy trì nguồn lực tài chính cho nền kinh tế.
Triển vọng tăng trưởng 2026: Kỳ vọng song hành thách thức
Năm 2025, GDP Việt Nam tăng 8,02% – mức cao thứ hai trong giai đoạn 2011–2025. Bước sang năm 2026, nhiều tổ chức quốc tế tiếp tục đưa ra dự báo tích cực: ASEAN+3 Macroeconomic Research Office dự báo tăng trưởng đạt 7,6%. United Overseas Bank nâng dự báo lên 7,5%. World Bank ước tính 6,3%. HSBC dự báo 6,7%.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn tiềm ẩn nhiều rủi ro – từ căng thẳng thương mại đến bất ổn địa chính trị, mục tiêu tăng trưởng cao của Việt Nam tiếp tục tạo kỳ vọng lớn, dù tăng trưởng hai con số vẫn là ngưỡng thách thức mà chưa quốc gia ASEAN nào đạt được trong năm 2025.
Theo chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại cuộc gặp mặt cán bộ, công chức, viên chức, người lao động Văn phòng Trung ương Đảng ngay trong ngày làm việc đầu tiên sau kỳ nghỉ Tết, yêu cầu đặt ra là duy trì nhịp độ điều hành khẩn trương, đồng bộ, không để gián đoạn các hoạt động kinh tế – xã hội.
Khi bộ máy vận hành thông suốt và cộng đồng doanh nghiệp lấy lại đà tăng trưởng, những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026 có thể trở thành điểm khởi đầu cho một chu kỳ phát triển mới – nơi niềm tin được tái khởi động và thành quả được kiểm chứng vào cuối năm.
Hoàng Phương (t/h)
