Vùng đất ấn tượng…
“Thế giới sông nước Mekong” (Mekong Water World) đã được Tổng Cục Du lịch (nay là Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam” xác định là sản phẩm du lịch đặc thù ĐBSCL từ 10 năm trước (năm 2015). Bởi ĐBSCL có có tài nguyên du lịch đặc sắc, phong phú, đa dạng, cả về tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn, trong đó, nổi bật là thế giới sông nước, miệt vườn. Không chỉ có các vườn quốc gia, khu bảo tồn tự nhiên, giá trị văn hóa nghệ thuật, lễ hội,… mà còn có tài nguyên du lịch biển đảo và các di tích lịch sử, di sản văn hóa… nơi đó được du khách nước ngoài biết đến với tên gọi Mekong Delta.
Thế giới sông nước Mekong” đã từng được Tạp chí du lịch nổi tiếng thế giới Lonely Planet bình chọn là điểm đến giá trị top 10 điểm đến giá trị nhất. Tạp chí Rough Guides của Anh bình chọn là top 10 điểm đến “giá trị nhất”. Rough Guides đã từng ca ngợi ĐBSCL là vùng đất trù phú, màu mỡ, có hệ thống kênh rạch chằng chịt, đầy sắc màu cuộc sống và hương vị cuộc đời. Du khách sẽ tha hồ khám phá phong cảnh và cuộc sống người dân miền sông nước Cửu Long. Thiên đường nhiệt đới đảo ngọc Phú Quốc là chặng dừng chân thú vị không thể bỏ qua trong hành trình khám phá các tỉnh miền Tây Nam bộ.
Rough Guides còn giới thiệu đoạn clip với các cảnh quay “đậm chất” ĐBSCL. Cảnh miền quê và những con người chịu khó “hòa quyện” trong tiếng đàn bầu hiện lên trong clip gợi lên những cảm xúc khó tả, ai đi xa cũng nhớ về. Đoạn clip được thực hiện bởi vợ chồng nhiếp ảnh gia người Mỹ Mat Szwajkos và Erin Wigger trong chuyến du lịch của họ tới ĐBSCL. Anh Mat Szwajkos viết trên trang web cá nhân: “Tôi ấn tượng về cuộc sống đầy sắc màu tại vùng ĐBSCL một cảm nhận rất đặc biệt không giống với bất kỳ nơi nào tôi đã viếng thăm”.
Không chỉ riêng Tạp chí Rough Guides bình chọn ĐBSCL là điểm đến “giá trị nhất” mà Tạp chí du lịch Travel + Leisure (Mỹ) cũng đã từng chọn khu vực sông Mekong vào top 50 điểm đến hấp dẫn nhất thế giới. Một trong những tiêu chí Travel + Leisure lựa chọn là những điểm đến này “có sự chuyển mình, ngày càng thu hút và có sức sống mới” trên bản đồ du lịch thế giới. Khu vực sông Mekong được xếp ở vị trí thứ 11/50 điểm đến hấp dẫn nhất hành tinh.
Theo nữ phóng viên tự do chuyên viết về du lịch Stirling Kelso, nhịp sống khu vực sông Mekong đang “thay da đổi thịt”, du khách dễ dàng đến khám phá phong cảnh, tìm hiểu văn hóa và cuộc sống con người nơi đây thông qua loại hình du lịch du ngoạn trên du thuyền ngày càng phát triển. Còn doanh nhân người Mỹ gốc Ý Francesco Galli Zugaro, giám đốc điều hành Aqua Expedition khẳng định, đã nghiên cứu kỹ lưỡng về tiềm năng du lịch nên đã chọn Việt Nam là một trong những điểm đến trên hành trình dọc sông Mekong bằng du thuyền cao cấp.
Mới đây, trong những ngày cuối năm 2025, trong chuyến Famtrip ĐBSCL, bà Camelita G.Bunao, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Lữ hành độc lập Philippine với hơn 150 thành viên du lịch lữ hành, sau một vòng quanh ĐBSCL, cho rằng: “ĐBSCL là vùng đất ấn tượng. Chúng tôi đã đi từ miền Bắc đến Trung và Nam nhưng rất ấn tượng với thiên nhiên của vùng đất phía Nam Việt Nam. Chúng tôi phải nói rằng đây là nơi vùng đất hứa hẹn. Chắc chắn chúng tôi sẽ lên kế hoạch những chuyến tham quan kết hợp với du lịch giáo dục cho các đoàn học sinh và những chuyến du lịch xanh đến ĐBSCL. Chúng tôi có ký kết hợp tác về những chuyến đi sắp tới đến Việt Nam”.
Đánh thức lợi thế tiềm năng sông nước Mekong
Trong những năm gần đây, các tỉnh, thành ĐBSCL đã quan tâm đến lợi thế tiềm năng du lịch đường sông và tìm giải pháp “kích hoạt” các tuyến du lịch đường sông của dòng sông huyền thoại Mekong. Cuối năm 2024, trong khuôn khổ chuỗi sự kiện Tuần lễ Du lịch-Thương mại TP. Hồ Chí Minh (TP. HCM)-ĐBSCL, đã tổ chức Tọa đàm “Định hướng phát triển các sản phẩm du lịch đường sông và công bố tuyến du lịch đường sông kết nối TP.HCM-ĐBSCL”.
Tại buổi Tọa đàm này, chuyên gia du lịch cho biết: Vùng ĐBSCL nổi bật với hệ thống kênh rạch dày đặc, là nơi lý tưởng để phát triển du lịch sinh thái và khám phá văn hóa sông nước, chợ nổi như: Cái Bè- Đồng Tháp, Cái Răng-Cần Thơ, Phong Điền-Cần Thơ, Long Xuyên-An Giang… Nhiều khu vực sông nước ĐBSCL có hệ sinh thái đa dạng, là nơi cư trú của nhiều loài động, thực vật quý hiếm như: Vườn quốc gia Tràm Chim (Đồng Tháp), U Minh Thượng (An Giang), Rừng ngập mặn Cà Mau... không chỉ là những điểm du lịch sinh thái nổi tiềng mà còn góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và môi trường tự nhiên.
Với tiềm năng như vậy, những năm qua, nhiều địa phương đã bước đầu chú trọng phát triển du lịch đường sông và đạt được những thành công nhất định, điển hình như: Sông Tiền (Đồng Tháp), sông Cổ Chiên (Vĩnh Long), sông Hàm Luông (Vĩnh Long), sông Hậu (An Giang-Cần Thơ)…
Theo nhận định của Cục Du lịch Quốc gia: ĐBSCL nằm ở cực Nam của Việt Nam, thuộc hạ lưu sông Mekong và 9 đường rẽ của nó chảy vào biển Đông, vùng ĐBSCL, được đánh giá là vùng đất trù phú với những cánh đồng lúa màu mỡ thẳng cánh cò bay, những rặng dừa xanh mướt và hệ thống sông ngòi, kênh rạch kết nối liên thông với hàng chục cửa sông lớn chảy ra biển, rất thích hợp cho phát triển du lịch cộng đồng và du lịch đường sông…
Cục Du lịch Quốc gia khuyến khích ĐBSCL phát triển các sản phẩm mang đặc trưng riêng của vùng như: Du lịch sông nước miệt vườn, tìm hiểu di sản văn hóa; du lịch nghỉ dưỡng biển, đảo, vui chơi giải trí và tăng cường liên kết khai thác tài nguyên du lịch và tận dụng lợi thế về kết cấu hạ tầng theo các cụm: An Giang-Đồng Tháp-Long An; Tiền Giang-Bến Tre-Trà Vinh-Sóc Trăng; Kiên Giang-Cà Mau. Liên kết với với vùng Đông Nam bộ theo hành lang du lịch Bắc-Nam phía Đông và phía Tây, với Campuchia, Thái Lan theo hành lang ven biển phía Nam (Hà Tiên-Rạch Giá-Cà Mau). Nghiên cứu làm mới các chương trình du lịch đường sông theo hướng nâng cao chất lượng và tăng cường trải nghiệm, đặc biệt là trải nghiệm về văn hóa, phong tục, lối sống của vùng sông nước Cửu Long.
Tại Tuần lễ Du lịch-Thương mại TP. HCM-ĐBSCL đã công bố 69 tour/tuyến du lịch đường thủy TP. HCM; 19 tour/tuyến du lịch lưu trú trên sông Mekong (TP. HCM – các tỉnh, thành vùng ĐBSCL); 14 tour/tuyến du lịch đường sông liên kết từ TP. HCM đến ĐBSCL; 22 tour/tuyến du lịch đường sông được định hướng phát triển trong liên kết TP. HCM - ĐBSCL, phương tiện đưa vào khai thác: tàu cano du lịch, tàu cao tốc…
Vĩnh Long-địa phương nằm giữa 2 nhánh sông Tiền và sông Hậu, nhiều lợi thế phát triển du lịch sông nước miệt vườn, trong những năm gần đây đã quan tâm tìm giải pháp đánh thức du lịch sông nước, như: Hội thảo tìm giải pháp phát triển du lịch đường sông; Tổ chức Famtrip khảo sát các tuyến, điểm sông nước đặc trưng, mở rộng hợp tác phát triển du lịch bền vững. Cần Thơ-Đô thị miền sông nước đang tìm giải pháp đánh thức tiềm năng du lịch sông nước. Cuối năm 2025, Cần Thơ tổ chức Lễ hội Văn hóa Sông nước Cần Thơ năm 2025 với chủ đề “Cần Thơ - Sắc màu sông nước” với nhiều sự kiện tái hiện sinh động nét văn hóa, đời sống và ẩm thực của người dân vùng sông nước.
Bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ, kỳ vọng: “Lễ hội được tổ chức nhằm tạo điểm nhấn văn hóa - du lịch, góp phần làm phong phú các sản phẩm du lịch đặc trưng của vùng sông nước Nam bộ; Bên cạnh đó, sự kiện còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng trong gìn giữ môi trường sinh thái sông nước, khuyến khích phát triển du lịch bền vững và kết nối du lịch đường sông giữa TP. Cần Thơ với TP. Hồ Chí Minh, các tỉnh ĐBSCL và các quốc gia dọc sông Mekong.
Thông qua Lễ hội, TP. Cần Thơ mong muốn xây dựng hình ảnh Cần Thơ như “trung tâm du lịch sông nước Mekong”, thúc đẩy quảng bá quốc gia và quốc tế, kích cầu dịch vụ du lịch - ẩm thực - lưu trú, tạo sức lan tỏa cho kinh tế địa phương và đưa sự kiện thành hoạt động thường niên tầm vóc hơn".
Chào đón năm mới 2026, các tỉnh, thành vùng kinh tế trọng điểm vùng ĐBSCL tổ chức khánh thành thông xe các tuyến đường bộ cao tốc Cần Thơ-Cà Mau, Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng. Các tuyến đường bộ huyết mạch này mở ra cơ hội mới cho “Thế giới sông nước Mekong”, thời gian di chuyển từ TP. Hồ Chí Minh-Cần Thơ-Cà Mau, Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng sẽ rút ngắn thời gian, du khách sẽ thuận lợi hơn khi đến tham quan, trải nghiệm sông nước miệt vườn Mekong.
Nghị quyết 13-NQ/TW ngày 2/4/2022 của Bộ Chính trị định hướng phát triển du lịch ĐBSCL: “Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn dựa trên những lợi thế so sánh về vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên của vùng như hệ sinh thái rừng ngập nước, hệ thống kênh rạch, bản sắc văn hóa của các lễ hội dân tộc… để tạo các sản phẩm đặc trưng về du lịch sinh thái, du khảo văn hóa gắn với miệt vườn, sông nước. Quản lý du lịch phù hợp với sức chịu tải của thiên nhiên và di sản văn hóa, đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch gắn với bảo tồn môi trường và di sản văn hóa của vùng. Liên kết chặt chẽ với các địa phương trong vùng và lân cận, đặc biệt với TP. Hồ Chí Minh để xây dựng các tuyến du lịch liên tỉnh và quốc tế".
Theo đó, 4 cụm du lịch chính: Cụm du lịch Cần Thơ và phụ cận; cụm du lịch Mỹ Tho và phụ cận; cụm du lịch Bảy Núi-Rạch Giá và phụ cận; cụm du lịch Cà Mau và phụ cận. Phát triển các tuyến du lịch nghỉ dưỡng thông qua đường hàng không đến Cần Thơ và Phú Quốc. Phấn đấu giai đoạn 2021-2030: Tốc độ tăng trưởng lượng khách du lịch bình quân cả vùng khoảng 6%. Tổng thu từ du lịch của vùng đến năm 2030 ước tính khoảng 111.000 tỷ đồng”.
Hiện nay, “Thế giới sông nước Mekong” gồm 5 tỉnh, thành: An Giang, Cần Thơ, Cà Mau, Đồng Tháp, Vĩnh Long. Đến nay, các tỉnh, thành ĐBSCL đã tiến hành xong Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh, thành lần nhất, đều hướng đến mục tiêu đưa ngành du lịch trở thành kinh tế chủ lực, trở thành kinh tế mũi nhọn, sẽ đạt mục tiêu Nghị quyết 13-NQ/TW của Bộ Chính trị. Du lịch ĐBSCL ngày càng khởi sắc hơn. Thế giới sông nước Mekong- đã và đang trở mình thức giấc. Kỳ vọng, trong tương lai gần, du lịch sông nước ĐBSCL sẽ vươn mình đón kỷ nguyên mới, phát triển du lịch xứng tầm với tiềm năng.
Huỳnh Biển
