Thông tư 08/2026/TT-BTC sửa đổi, bổ sung các quy định tại Thông tư số 96/2020/TT-BTC về công bố thông tin trên thị trường chứng khoán; Thông tư số 120/2020/TT-BTC, quy định giao dịch cổ phiếu niêm yết, đăng ký giao dịch, trái phiếu doanh nghiệp, chứng chỉ quỹ và chứng quyền có bảo đảm; Thông tư số 121/2020/TT-BTC về hoạt động của công ty chứng khoán. Các văn bản này trước đó đã được điều chỉnh tại Thông tư số 68/2024/TT-BTC và Thông tư số 18/2025/TT-BTC.
Mục tiêu xuyên suốt của Thông tư 08 là tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời đáp ứng các tiêu chí kỹ thuật của FTSE Russell. Theo lộ trình, đến tháng 9/2026, cổ phiếu Việt Nam dự kiến được cơ cấu trong rổ chỉ số thị trường mới nổi của FTSE, qua đó nâng cao vị thế và tỷ trọng của thị trường Việt Nam trong các chỉ số toàn cầu.
Bên cạnh đó, Thông tư cũng hướng tới việc tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm hoạt động giao dịch và thanh toán chứng khoán diễn ra an toàn, ổn định, thông suốt và hạn chế rủi ro hệ thống.
Thông tư 08 gồm 16 điều, trong đó có 15 điều sửa đổi, bổ sung nội dung và 1 điều khoản thi hành. Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc bổ sung phương thức giao dịch mới cho nhà đầu tư nước ngoài. Theo đó, nhà đầu tư nước ngoài được phép thông qua các tổ chức môi giới toàn cầu để đặt lệnh giao dịch chứng khoán vào các công ty chứng khoán trong nước mà không cần mở tài khoản giao dịch trực tiếp tại Việt Nam.
Cách thức này đáp ứng yêu cầu từ FTSE Russell và các quỹ đầu tư lớn, giúp nhà đầu tư nước ngoài không phải ký thêm hợp đồng với công ty chứng khoán trong nước, đồng thời rút ngắn thời gian và thủ tục tham gia thị trường. Tuy không mở tài khoản giao dịch tại công ty chứng khoán trong nước, nhà đầu tư vẫn phải đăng ký mã số giao dịch chứng khoán và mở tài khoản lưu ký tại thành viên lưu ký theo quy định. Sau khi hoàn tất thanh toán tại VSDC và ngân hàng thanh toán, tiền và chứng khoán sẽ được phân bổ vào tài khoản lưu ký của nhà đầu tư.
Để bảo đảm quản lý chặt chẽ, Thông tư bổ sung khái niệm “tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện”, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của tổ chức này và công ty chứng khoán trong nước liên quan đến nhận lệnh, kiểm soát giao dịch, quản lý dữ liệu, nhận biết khách hàng và phòng ngừa giao dịch đối ứng.
Một nội dung quan trọng khác là việc không yêu cầu công bố thông tin ra thị trường trong trường hợp nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức vi phạm nghĩa vụ thanh toán giao dịch không có tiền trước (NPF). Thay vào đó, công ty chứng khoán có trách nhiệm báo cáo ngay cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, VSDC và Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam. Đồng thời, Thông tư quy định rõ chế tài hạn chế giao dịch NPF đối với các trường hợp vi phạm, nhằm tăng tính răn đe và an toàn hệ thống.
Đáng chú ý, Thông tư cũng bãi bỏ việc giới hạn danh mục cổ phiếu được giao dịch NPF. Việc mở rộng này giúp các quỹ đầu tư nước ngoài thuận lợi hơn trong việc mô phỏng chỉ số, đồng thời giảm rủi ro phát sinh vi phạm pháp luật về sở hữu chéo, mua lại cổ phiếu khi xử lý các trường hợp không thanh toán.
Ngoài ra, Thông tư bổ sung quy định cho phép công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được mở hai tài khoản giao dịch chứng khoán, phù hợp với quy định tại Nghị định số 245/2025/NĐ-CP. Một tài khoản phục vụ hoạt động giao dịch của chính công ty, tài khoản còn lại dùng để quản lý giao dịch cho khách hàng.
Với loạt điều chỉnh mang tính kỹ thuật nhưng có tác động lớn, Thông tư 08/2026/TT-BTC được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng giúp thị trường chứng khoán Việt Nam tiệm cận chuẩn mực quốc tế, thu hút dòng vốn ngoại bền vững và tiến gần hơn tới mục tiêu nâng hạng trong thời gian tới.
Nam Sơn
