Thủ tướng: Làm rõ trách nhiệm, xử lý nghiêm và không để tái diễn việc thiếu sách giáo khoa

Tham dự cuộc họp có Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn, lãnh đạo các bộ ngành, cơ quan Trung ương.

Tại cuộc họp, theo chỉ đạo của Thủ tướng, các đại biểu đã báo cáo, thảo luận về các giải pháp bảo đảm cung ứng đủ sách giáo khoa trong thời gian sớm nhất; phát huy trách nhiệm của chính quyền địa phương tham gia với các nhà trường để bảo đảm chất lượng, an toàn các bữa ăn trường học; đánh giá việc vận hành hệ thống các trường học sau sắp xếp và xử lý các vướng mắc, bất cập phát sinh; vận hành các trường phổ thông nội trú liên cấp bảo đảm hiệu quả, chất lượng và tiếp tục đầu tư xây dựng các trường mới; công tác quản lý, tổ chức, bộ máy, cán bộ, giáo viên của các trường; chuẩn bị cho những năm học tiếp theo…

Phát biểu khai mạc và kết luận, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiêm túc tiếp thu các ý kiến tại cuộc họp, tập trung triển khai thực hiện ngay các nhiệm vụ, giải pháp cấp thiết về cung ứng sách giáo khoa; rà soát, hoàn thiện chương trình, sách giáo khoa phổ thông và chuẩn bị phục vụ Đoàn giám sát chuyên đề thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW; trong đó, có những vấn đề cấp bách phải xử lý ngay, có những vấn đề cần xử lý trong thời gian tới, năm học tới.

Sách giáo khoa: Không phụ thuộc vào một nhà xuất bản

Về tình hình cung ứng sách giáo khoa năm học 2026-2027, Thủ tướng nêu rõ năm học 2026-2027 là năm đầu tiên triển khai một bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW.

Yêu cầu bảo đảm đủ sách giáo khoa đã được Bộ Chính trị, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu chỉ đạo quyết liệt; tuy nhiên, đến khi bước vào năm học mới, vẫn còn tình trạng nhiều học sinh, cơ sở giáo dục phổ thông ở một số địa phương chưa có đủ sách giáo khoa (đến nay vẫn còn thiếu trên 776.000 bản sách giáo khoa, chiếm tỉ lệ khoảng 0,31%); đây là vấn đề cấp bách, được xã hội rất quan tâm. 

Những hạn chế, bất cập trong tổng hợp nhu cầu, dự báo, đặt hàng, xuất bản, dự trữ, điều phối, phân phối sách giáo khoa có cả nguyên nhân khách quan và chủ quan, như Bộ Giáo dục và Đào tạo đã báo cáo và các ý kiến phát biểu tại cuộc họp đã nêu. Tuy nhiên, nguyên nhân chủ quan là chủ yếu, đặc biệt là công tác chỉ đạo, điều hành cung ứng sách giáo khoa của Bộ còn chưa quyết liệt, chưa kịp thời, chưa hiệu quả, chưa đổi mới thực sự sâu sắc về cách làm trong tình hình mới.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo và toàn ngành Giáo dục nhìn nhận nguyên nhân, nghiêm túc rút kinh nghiệm, có ngay biện pháp cấp bách chấn chỉnh kịp thời, bảo đảm cung ứng đủ sách giáo khoa trong thời gian sớm nhất; đồng thời không để tái diễn việc thiếu sách giáo khoa trong những năm học tiếp theo.

Về một số nhiệm vụ cần thực hiện ngay, Thủ tướng yêu cầu Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung chỉ đạo, chịu trách nhiệm trực tiếp trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về áp dụng các biện pháp quyết liệt, cấp bách, mạnh hơn để giải quyết dứt điểm tình trạng thiếu sách giáo khoa cho năm học 2026-2027 và phải hoàn thành dứt điểm trước ngày 25/9/2026, với quyết tâm, nỗ lực cao nhất.

"Trong trường hợp cần thiết, Bộ trưởng quyết định việc mời các nhà xuất bản khác, các cơ sở in ấn khác tham gia để đáp ứng yêu cầu khẩn cấp trong thời gian sớm nhất, nhanh nhất, không phụ thuộc chỉ vào Nhà xuất bản Giáo dục. Những năm tới đây, cũng phải đa dạng hóa việc in ấn, phát hành, không chỉ có một đầu mối; các nhà xuất bản khác hoàn toàn có đủ khả năng tham gia. Các đồng chí ra tiêu chuẩn, điều kiện, chất lượng để kiểm soát và tổ chức in ấn đồng bộ để đảm bảo cung ứng đủ sách", Thủ tướng phát biểu. 

Thủ tướng lưu ý phải làm việc với từng địa phương, thực hiện rà soát, xác nhận đến từng cơ sở giáo dục, từng nhà trường để bảo đảm cung ứng đầy đủ sách giáo khoa cho từng học sinh; tuyệt đối không để tiếp diễn tình trạng học sinh đi học mà không có sách giáo khoa (nhất là tại các địa phương hiện đang còn thiếu nhiều sách giáo khoa như Lâm Đồng, Đồng Nai, Ninh Bình, Phú Thọ, Khánh Hoà, Cần Thơ, Đắk Lắk...).

Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương, các cơ sở giáo dục còn thiếu sách giáo khoa thực hiện ngay các giải pháp phù hợp hỗ trợ học tập cho học sinh không để ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học theo quy định; đồng thời cập nhật thường xuyên tình hình, xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh liên quan đến sách giáo khoa, dạy và học của tất cả các cơ sở giáo dục, nhà trường trên toàn quốc.

Thủ tướng yêu cầu Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo nghiêm túc kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, đơn vị, cá nhân liên quan và xử lý nghiêm theo quy định trong việc cung ứng không đầy đủ sách giáo khoa phục vụ học sinh vào đầu năm học mới 2026-2027 theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, báo cáo Thủ tướng Chính phủ tình hình và kết quả trước ngày 10/10/2026.

Nhiệm vụ cấp bách quan trọng khác được Thủ tướng yêu cầu là Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các địa phương, các cơ sở giáo dục triển khai ngay các biện pháp bảo đảm chất lượng, an toàn bữa ăn trường học, không để phát sinh tiêu cực; những nơi nào đã làm tốt thì tiếp tục duy trì.

Bản quyền sách giáo khoa là của Nhà nước

Về rà soát, hoàn thiện chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tập trung rà soát kỹ lại các nội dung, chương trình giáo dục phổ thông, nhất là các tác giả; bổ sung các nhân vật lịch sử, tiền bối cách mạng, giá trị lịch sử, văn hóa, truyền thống dân tộc; sớm hoàn thiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và có 01 bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc.

Yêu cầu đặt ra là phải phù hợp với đặc điểm, điều kiện, trình độ phát triển KTXH, đáp ứng yêu cầu thực tiễn dạy và học của đa số giáo viên, học sinh của các vùng, miền; không để chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông có nhiều kiến thức chuyên sâu, gây áp lực cho công tác dạy và học, không thực sự cần thiết đối với mặt bằng giáo dục phổ thông (mà để dành cho tài liệu tham khảo nâng cao của các môn học); đồng thời góp phần giảm áp lực thi cử, tuyển sinh như trong thời gian vừa qua.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo khẩn trương triển khai rà soát, xác định rõ các khó khăn, vướng mắc và bất cập trong việc triển khai chương trình giáo dục phổ thông và bộ sách giáo khoa hiện nay; trong đó nghiên cứu, xem xét điều chỉnh Chương trình giáo dục phổ thông 2018 theo hướng giảm tải, lấy giáo dục phổ thông làm nền tảng, đảm bảo mọi học sinh đều được học tập, trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng, phẩm chất và năng lực cần thiết, chú trọng giáo dục đạo đức, nhân cách, lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm, khát vọng cống hiến; rà soát, hoàn thiện sách giáo khoa theo hướng thiết thực, hiệu quả, kịp thời điều chỉnh những bất cập theo đúng chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. 

Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung xây dựng kế hoạch rà soát, hoàn thiện Chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, phân công nhiệm vụ với lộ trình cụ thể để hoàn thành bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông mới sử dụng thống nhất trong toàn quốc từ năm học 2028-2029, bảo đảm đáp ứng yêu cầu về chất lượng, góp phần nâng cao hiệu quả dạy và học thực chất, giảm áp lực thi cử, dạy thêm, học thêm; báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ trong tháng 10/2026.

Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về sách giáo khoa; trước hết là về bản quyền theo tinh thần bản quyền sách giáo khoa là của Nhà nước. Cùng với đó, đánh giá, nắm bắt sát, đúng nhu cầu sách giáo khoa trên cơ sở dữ liệu, đồng thời với quá trình đẩy nhanh hơn nữa hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành giáo dục.

Nêu rõ mục tiêu miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh trên phạm vi toàn quốc từ năm học 2029 - 2030, nếu điều kiện cho phép thì thực hiện sớm hơn, Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính đánh giá nhu cầu, bố trí ngân sách nhà nước hằng năm phát sinh cho việc này để triển khai rất đồng bộ với các cải cách mạnh mẽ về sách giáo khoa; đồng thời tăng cường kiểm soát chi phí bởi đây là mặt hàng thiết yếu phải có sự điều tiết, quản lý của Nhà nước.

"Khi Nhà nước giữ bản quyền và miễn phí sách giáo khoa, thì phải giảm tất cả các khâu trung gian, giảm chi phí cho ngân sách nhà nước. Những nơi có điều kiện, đáp ứng được thì giao cho lãnh đạo địa phương và sở giáo dục và đào tạo chịu trách nhiệm in ấn, bảo đảm nhu cầu trên địa bàn; còn những nơi khó khăn, không thực hiện được thì chúng ta tổ chức xuất bản, in ấn, phát hành, trên tinh thần đa dạng hóa, không phụ thuộc vào một đầu mối", Thủ tướng nêu rõ.

Cùng với rà soát, điều chỉnh chương trình, sách giáo khoa, đổi mới công tác dạy và học, Thủ tướng nhấn mạnh cần tiếp tục đổi mới công tác thi cử, trên cơ sở đánh giá kỹ tình hình và mục tiêu cuối cùng là bảo đảm công bằng, đánh giá thực chất chất lượng người học; nếu có những điều chỉnh cần thiết thì phải đánh giá tác động rất kỹ và có lộ trình thực hiện để xã hội, người học chuẩn bị.

Trong quá trình thực hiện, yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo phải cầu thị, lắng nghe ý kiến của các địa phương, chuyên gia, nhà khoa học, nhà giáo đang trực tiếp giảng dạy để hoàn thiện.

Chuẩn bị từ sớm, từ xa, bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên

Thủ tướng cũng yêu cầu đánh giá tác động của việc sắp xếp, sáp nhập các cơ sở giáo dục công lập và những khó khăn, bất cập trong triển khai thực hiện, chủ động kiến nghị xử lý, kịp thời điều chỉnh nếu có vướng mắc, bất cập phát sinh.

Đồng thời, vận hành các trường phổ thông nội trú liên cấp ở các xã đất liền bảo đảm hiệu quả, chất lượng, tương xứng với nguồn lực Nhà nước đã đầu tư; khẩn trương hoàn thiện toàn bộ các hạng mục của 108 trường phổ thông nội trú liên cấp đã khánh thành và đẩy nhanh tiến độ xây dựng 121 trường còn lại, bảo đảm hoàn thành trước ngày 30/8/2027; tiếp tục chuẩn bị đầu tư xây dựng các trường mới tại những vùng khó khăn, nhất là vùng bãi ngang, ven biển.

Thủ tướng yêu cầu nắm bắt số lượng học sinh trong những năm học tới trên cơ sở dữ liệu để chủ động chuẩn bị từ sớm, từ xa, bố trí nguồn lực đầu tư để bảo đảm đủ trường, đủ lớp và tuyển dụng, điều động, bố trí để bảo đảm đủ giáo viên. Thủ tướng cũng lưu ý Bộ Giáo dục và Đào tạo tăng cường và làm tốt hơn nữa công tác phản ứng chính sách, truyền thông chính sách, giải thích chính sách, kịp thời điều chuyển, bố trí, thay thế những cán bộ thực hiện không tốt nhiệm vụ.

Thủ tướng yêu cầu tập trung chuẩn bị kỹ lưỡng nội dung báo cáo và các tài liệu liên quan phục vụ Đoàn giám sát chuyên đề thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm theo chỉ đạo của Ban Bí thư về tình hình, kết quả thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW; thực hiện nghiêm chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại Thông báo số 160-TB/VPTW ngày 29/8/2026, trong đó đánh giá toàn diện Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW; chỉ rõ những hạn chế, bất cập, khó khăn và đề xuất, kiến nghị cụ thể.

Các bộ, cơ quan liên quan, các địa phương phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo, huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị trong việc triển khai thực hiện các nhiệm vụ nêu trên; chủ động có giải pháp phù hợp theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc; trường hợp cần thiết yêu cầu Bộ trưởng, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực tiếp trao đổi, thống nhất để thực hiện, không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.

Theo chinhphu.vn