Theo thông cáo của Bộ Ngoại giao, chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae được thực hiện theo lời mời của Thủ tướng Lê Minh Hưng. Đây là hoạt động đối ngoại quan trọng, góp phần thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa hai nước trong giai đoạn mới.
Thủ tướng Takaichi Sanae sinh ngày 7/3/1961 tại tỉnh Nara, Nhật Bản, tốt nghiệp cử nhân ngành kinh doanh tại Đại học Kobe. Bà lần đầu trúng cử Hạ nghị sĩ vào năm 1993 và từng đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong Chính phủ Nhật Bản như Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông, Bộ trưởng phụ trách an ninh kinh tế, đổi mới sáng tạo, chính sách khoa học – công nghệ, vũ trụ và sở hữu trí tuệ. Từ tháng 10/2025, bà là Chủ tịch thứ 29 của Đảng Dân chủ Tự do Nhật Bản và hiện là Thủ tướng thứ 104 của Nhật Bản.
Quan hệ Việt Nam – Nhật Bản đã trải qua nhiều bước phát triển quan trọng, từ “Đối tác tin cậy, ổn định lâu dài” (2002) đến “Đối tác chiến lược vì hòa bình và thịnh vượng ở châu Á” (2009), “Đối tác chiến lược sâu rộng” (2014) và chính thức nâng cấp lên “Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới” vào ngày 27/11/2023.
Hai nước hiện duy trì hệ thống cơ quan đại diện ngoại giao đầy đủ. Nhật Bản có Đại sứ quán tại Hà Nội và các Tổng Lãnh sự quán tại TP.HCM, Đà Nẵng; trong khi Việt Nam có Đại sứ quán tại Tokyo cùng các Tổng Lãnh sự quán tại Osaka và Fukuoka.
Qua các giai đoạn, lãnh đạo cấp cao hai nước thường xuyên trao đổi đoàn và tiếp xúc tại các diễn đàn khu vực, quốc tế. Nhật Bản đã có nhiều chuyến thăm cấp cao tới Việt Nam, trong đó các Thủ tướng Nhật Bản đã thăm Việt Nam tổng cộng 13 lần. Về phía Hoàng gia, Nhà vua Akihito và Hoàng hậu đã thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam năm 2017; Naruhito khi còn là Hoàng Thái tử cũng từng thăm chính thức Việt Nam năm 2009.
Ở chiều ngược lại, lãnh đạo cấp cao Việt Nam cũng thường xuyên thăm Nhật Bản, với nhiều chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng và Chủ tịch Quốc hội, góp phần củng cố tin cậy chính trị và thúc đẩy hợp tác toàn diện.
Việt Nam và Nhật Bản hiện duy trì nhiều cơ chế hợp tác song phương quan trọng như Ủy ban Hợp tác Việt – Nhật cấp Bộ trưởng Ngoại giao, Ủy ban hỗn hợp về thương mại, năng lượng và công nghiệp, Sáng kiến chung Việt Nam – Nhật Bản, Đối thoại Nông nghiệp cấp Bộ trưởng, cùng các cơ chế đối thoại về quốc phòng, an ninh, trong đó có Đối thoại 2+2 cấp Thứ trưởng Ngoại giao và Quốc phòng được nâng cấp từ cuối năm 2025.
Nhật Bản là đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam, đồng thời là nước cung cấp ODA lớn nhất, đối tác hợp tác lao động lớn nhất, nhà đầu tư lớn thứ ba và đối tác thương mại, du lịch lớn thứ tư của Việt Nam.
Về thương mại, kim ngạch song phương đạt khoảng 52 tỷ USD trong năm 2025, tăng gấp đôi so với năm 2014. Riêng tháng 1/2026, tổng kim ngạch đạt 4,87 tỷ USD, tăng 27,7% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản đạt 2,53 tỷ USD, tăng 17,8%, còn nhập khẩu từ Nhật Bản đạt 2,34 tỷ USD, tăng 40,5%.
Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam gồm thủy sản, dệt may, giày dép, thiết bị điện – cơ khí, sản phẩm gỗ và nhựa. Ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Nhật Bản chủ yếu là máy móc, thiết bị, linh kiện điện tử, sắt thép, linh kiện ô tô và hóa chất.
Về đầu tư, tính đến ngày 31/1/2026, Nhật Bản có 5.722 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký đạt 78,9 tỷ USD, đứng thứ ba trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Các dự án tập trung chủ yếu vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, sản xuất điện và bất động sản.
Trong lĩnh vực ODA, Nhật Bản là nước cung cấp vốn vay lớn nhất cho Việt Nam, với tổng giá trị khoảng 2.550 tỷ Yên (hơn 23 tỷ USD), chiếm hơn 26% tổng vốn vay nước ngoài của Chính phủ. Nguồn vốn này chủ yếu tập trung vào phát triển hạ tầng, nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu.
Ngoài ra, hai nước còn hợp tác sâu rộng trong các lĩnh vực như nông nghiệp, giáo dục, y tế, lao động, du lịch, hợp tác địa phương và giao lưu nhân dân.
Theo Bộ Ngoại giao, quan hệ Việt Nam – Nhật Bản đang tiếp tục phát triển toàn diện, với tin cậy chính trị ngày càng được củng cố, các hoạt động trao đổi đoàn cấp cao và hợp tác trên nhiều lĩnh vực ngày càng đi vào chiều sâu, hiệu quả. Chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi Sanae được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo động lực mới cho quan hệ song phương trong thời gian tới.
Thiên Trường
