Bổ sung cơ chế sử dụng nhà giáo sau nghỉ hưu
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 59/2026/TT-BGDĐT quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng. Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, thay thế Thông tư số 44/2011/TT-BGDĐT và Thông tư số 11/2013/TT-BGDĐT.
Thông tư được ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Nhà giáo, Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp và Luật Giáo dục đại học, tạo hành lang pháp lý thống nhất để các cơ sở giáo dục khai thác hiệu quả đội ngũ nhà giáo, chuyên gia và nhà khoa học có nhiều kinh nghiệm.
Điểm mới đáng chú ý là lần đầu tiên quy định cụ thể cơ chế cho phép các cơ sở giáo dục ký hợp đồng lao động toàn thời gian với nhà giáo sau khi nghỉ hưu khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Thông tư quy định rõ nguyên tắc ký kết hợp đồng, điều kiện đối với nhà giáo, thời giờ làm việc, tiền lương, phụ cấp, quyền và trách nhiệm của nhà giáo cũng như trách nhiệm của cơ sở giáo dục khi sử dụng đội ngũ này. Đồng thời nhấn mạnh việc sử dụng nhà giáo sau nghỉ hưu phải bảo đảm không ảnh hưởng đến chiến lược phát triển đội ngũ kế cận, không thay thế đội ngũ nhà giáo cơ hữu và tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật về lao động.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, quy định mới sẽ giúp tận dụng nguồn nhân lực chất lượng cao là các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên giàu kinh nghiệm để tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học, hướng dẫn học viên và nâng cao chất lượng đào tạo tại các cơ sở giáo dục.
Hoàn thiện quy định về nhà giáo thỉnh giảng
Bên cạnh cơ chế đối với nhà giáo sau nghỉ hưu, Thông tư 59 cũng sửa đổi toàn diện các quy định về hoạt động thỉnh giảng.
Theo đó, khái niệm nhà giáo thỉnh giảng, cơ sở thỉnh giảng và hợp đồng thỉnh giảng được thống nhất, làm rõ. Phạm vi hoạt động của nhà giáo thỉnh giảng không chỉ giới hạn ở việc giảng dạy môn học mà còn có thể tham gia hướng dẫn thực hành, nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, hướng dẫn khóa luận, luận văn, luận án và các hoạt động chuyên môn khác theo quy định.
Thông tư đồng thời quy định cụ thể hơn về tiêu chuẩn, điều kiện, định mức giờ thỉnh giảng, quyền và trách nhiệm của nhà giáo thỉnh giảng cũng như của cơ sở giáo dục. Đặc biệt, văn bản phân định rõ việc áp dụng hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ tùy theo tính chất của hoạt động thỉnh giảng, khắc phục những bất cập trong các quy định trước đây.
Để nâng cao tính minh bạch và chất lượng đào tạo, các cơ sở giáo dục phải xây dựng kế hoạch sử dụng nhà giáo thỉnh giảng; công khai danh sách nhà giáo thỉnh giảng trên cổng thông tin điện tử (trừ các trường hợp đặc thù); định kỳ đánh giá chất lượng giảng dạy, lấy ý kiến phản hồi của người học và sử dụng kết quả này làm căn cứ xem xét tiếp tục hoặc chấm dứt hợp đồng.
Đối với đội ngũ nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu, các cơ sở giáo dục cũng phải công khai danh sách, chức danh theo vị trí việc làm và bảo đảm tỷ lệ sử dụng phù hợp với quy định về kiểm định chất lượng giáo dục và quy mô đào tạo.
Thông tư khẳng định việc sử dụng nhà giáo sau khi nghỉ hưu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học. Kết quả hoạt động của đội ngũ này sẽ là một trong những căn cứ đánh giá năng lực đào tạo, xác định quy mô tuyển sinh và kiểm định chất lượng. Tuy nhiên, quy định mới không làm thay đổi yêu cầu bắt buộc về đội ngũ nhà giáo cơ hữu theo quy định của pháp luật hiện hành.
Hậu Thạch (t/h)
