Sự kiện được tổ chức nhân dịp Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) lần thứ 11, với sự đồng bảo trợ của Nhật Bản, Philippines, Bỉ, Nam Phi, Senegal, Kenya, Zimbabwe và Guatemala, thu hút hơn 100 đại biểu là đại diện các quốc gia thành viên NPT và các tổ chức quốc tế hoạt động trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân.
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, Trưởng đoàn Việt Nam tham dự Hội nghị, nhấn mạnh những đóng góp thiết thực của năng lượng hạt nhân đối với các lĩnh vực then chốt như y tế, nông nghiệp, công nghiệp, bảo đảm an ninh lương thực, an ninh năng lượng và ứng phó biến đổi khí hậu. Thứ trưởng dẫn chứng từ thực tiễn Việt Nam trong chẩn đoán hình ảnh, tầm soát và điều trị ung thư, cũng như kiểm soát sâu bệnh trong nông sản.
Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang phát triển đối mặt với hạn chế về cơ sở vật chất, năng lực kỹ thuật và nguồn lực tài chính, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm công bằng trong tiếp cận công nghệ, thu hẹp khoảng cách phát triển, tránh nguy cơ bị bỏ lại phía sau đối với các nước phương Nam.
Thứ trưởng kêu gọi tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, chú trọng hỗ trợ các nước đang phát triển xây dựng năng lực, đào tạo nguồn nhân lực, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và huy động tài chính bền vững. Trong đó, Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế cần tiếp tục phát huy vai trò điều phối trung tâm, đồng thời tăng cường kết nối với các tổ chức tài chính quốc tế, đối tác phát triển, cũng như thúc đẩy hợp tác Nam - Nam và hợp tác ba bên.
Tại tọa đàm, đại diện IAEA đã đề xuất cách tiếp cận mới trong khuôn khổ NPT, đồng thời giới thiệu các chương trình hợp tác kỹ thuật nhằm hỗ trợ các quốc gia thành viên. Đại diện Nhật Bản chia sẻ kinh nghiệm và nỗ lực trong thúc đẩy hợp tác quốc tế, hỗ trợ nâng cao năng lực cho các nước đang phát triển. Phần Lan nhấn mạnh nhu cầu cải thiện khả năng tiếp cận tài chính và công nghệ, đồng thời đánh giá lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) là giải pháp phù hợp cho nhiều quốc gia.
Đại diện các nước đồng bảo trợ và nhiều quốc gia tham dự tái khẳng định vai trò thiết thực của ứng dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình trong thúc đẩy phát triển bền vững, đồng thời bày tỏ mong muốn được tạo điều kiện thuận lợi hơn trong tiếp cận công nghệ, nâng cao năng lực và huy động nguồn lực tài chính với chi phí hợp lý.
Tọa đàm đã góp phần làm nổi bật trụ cột sử dụng hòa bình năng lượng hạt nhân của NPT, khẳng định đây là yếu tố không thể tách rời trong việc bảo đảm tính cân bằng và hiệu quả của Hiệp ước. Các ý kiến phát biểu thống nhất cho rằng, công nghệ hạt nhân, nếu được quản trị có trách nhiệm và tiếp cận công bằng, sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng bao trùm, đổi mới sáng tạo và thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững.
Trong khuôn khổ tham dự Hội nghị kiểm điểm NPT lần thứ 11 từ ngày 27 đến 29/4, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng và đoàn Việt Nam đã có nhiều cuộc tiếp xúc song phương với lãnh đạo các tổ chức quốc tế và đối tác, trong đó có Tổng Giám đốc IAEA Rafael Mariano Grossi và Phó Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Izumi Nakamitsu.
Tại các cuộc tiếp xúc, các bên trao đổi về biện pháp tăng cường quan hệ song phương và đa phương, khẳng định vai trò của chủ nghĩa đa phương, cũng như trách nhiệm của các quốc gia thành viên trong việc củng cố ba trụ cột của NPT, không phổ biến vũ khí hạt nhân, giải trừ quân bị và sử dụng hòa bình năng lượng hạt nhân.
Các đối tác quốc tế đánh giá cao sự phát triển năng động của Việt Nam, khẳng định coi Việt Nam là đối tác quan trọng tại khu vực, đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục thúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực chính trị - ngoại giao, kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học công nghệ và phát triển bền vững. Đồng thời, các nước chúc mừng Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội nghị kiểm điểm NPT lần thứ 11 và cam kết phối hợp chặt chẽ, đóng góp vào thành công chung của Hội nghị.
Hậu Thạch (t/h)
