Theo dự thảo quyết định do UBND thành phố Hà Nội đưa ra lấy ý kiến, các bến xe, bãi đỗ và điểm trông giữ xe tạm thời phải từng bước ứng dụng công nghệ trong quản lý, vận hành và thanh toán dịch vụ. Quy định cũng áp dụng đối với khu vực đỗ xe có thu tiền tại chung cư, trung tâm thương mại, tòa nhà văn phòng, bệnh viện và trường học.
Riêng các điểm đỗ xe nội bộ của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình không kinh doanh dịch vụ trông giữ xe sẽ không thuộc diện bắt buộc thực hiện.
Ưu tiên thanh toán tự động, không dừng đối với ô tô
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là yêu cầu 100% điểm trông giữ, bãi đỗ ô tô triển khai ứng dụng công nghệ và thu giá dịch vụ bằng hình thức điện tử không dừng.
Theo đó, phương thức thanh toán được ưu tiên là sử dụng tài khoản giao thông của chủ phương tiện. Trường hợp xe chưa gắn thẻ đầu cuối hoặc tài khoản giao thông không đáp ứng điều kiện thanh toán, người gửi xe có thể lựa chọn hình thức thanh toán không dùng tiền mặt khác.
Đối với xe máy, các điểm trông giữ phải ứng dụng công nghệ trong quản lý, vận hành, đồng thời kết nối và chia sẻ dữ liệu với cơ quan quản lý nhà nước. Người dân có thể thanh toán tự động, quét mã QR hoặc sử dụng các phương thức thanh toán điện tử phù hợp.
Về lộ trình, dự thảo đặt mục tiêu 100% bến xe loại 1 trên địa bàn thành phố hoàn thành ứng dụng công nghệ trong hoạt động trông giữ xe trước ngày 31/12/2026. Các bến xe loại 2 cũng phải thực hiện theo thời hạn được quy định trong dự thảo.
Đáng chú ý, việc chuyển đổi sang thanh toán điện tử không đồng nghĩa với loại bỏ hoàn toàn tiền mặt trong mọi tình huống. Dự thảo cho phép thu tiền mặt khi hệ thống thanh toán tự động, phần mềm quản lý gặp sự cố hoặc người gửi xe không thể thực hiện thanh toán không tiền mặt vì nguyên nhân khách quan.
Tuy nhiên, những giao dịch này phải được ghi nhận đầy đủ trên hệ thống, lập chứng từ và xác định rõ là trường hợp ngoại lệ. Mức thu không được vượt quá giá dịch vụ đã niêm yết.
Ngược lại, khi hệ thống vận hành bình thường, đơn vị trông giữ xe không được ép khách hàng thanh toán bằng tiền mặt hoặc từ chối phương thức thanh toán không tiền mặt hợp lệ.
Dự thảo cũng nghiêm cấm việc yêu cầu người gửi xe phải gắn thêm thẻ định danh riêng, mở tài khoản của đơn vị khai thác hoặc mua thiết bị, dịch vụ đi kèm mới được sử dụng bãi đỗ.
Kết nối dữ liệu, tăng minh bạch trong hoạt động trông giữ xe
Không chỉ thay đổi cách thu phí, Hà Nội còn đề xuất xây dựng cơ chế quản lý tập trung thông qua hệ thống dữ liệu điện tử, cho phép cơ quan chức năng theo dõi hoạt động của các bãi đỗ và điểm trông giữ xe.
Theo dự thảo, các đơn vị khai thác phải kết nối với hệ thống quản lý thông tin bãi đỗ tập trung của thành phố. Dữ liệu cung cấp bao gồm thông tin đơn vị vận hành, vị trí, diện tích, thời hạn cấp phép, số chỗ đỗ còn trống, biển số phương tiện, thời gian xe vào và ra, số tiền thanh toán cùng trạng thái xuất hóa đơn điện tử.
Đặc biệt, thông tin về lượt phương tiện ra, vào và tình trạng chỗ đỗ phải được cập nhật gần như tức thời, với độ trễ tối đa 10 giây kể từ khi phát sinh.
Trường hợp mất kết nối, hệ thống tại bãi đỗ vẫn phải tiếp tục ghi nhận giao dịch, lưu trữ dữ liệu chưa truyền trong thời gian tối thiểu 72 giờ và tự động đồng bộ khi đường truyền được khôi phục.
Việc kết nối dữ liệu được kỳ vọng giúp cơ quan quản lý có thêm công cụ giám sát hoạt động kinh doanh trông giữ xe, hạn chế tình trạng thu tiền ngoài hệ thống, không xuất hóa đơn hoặc thiếu minh bạch trong ghi nhận doanh thu.
Để bảo đảm tính chính xác của dữ liệu, dự thảo nghiêm cấm hành vi can thiệp trái phép vào thiết bị, phần mềm, cơ sở dữ liệu hoặc cố tình ngắt kết nối nhằm che giấu doanh thu, né tránh nghĩa vụ xuất hóa đơn và hoạt động kiểm tra, giám sát.
Bên cạnh đó, thông tin biển số xe, hình ảnh phương tiện, lịch sử di chuyển và dữ liệu thanh toán phải được bảo vệ theo quy định về dữ liệu cá nhân. Mọi hành vi thu thập, sử dụng, chia sẻ hoặc mua bán trái pháp luật những thông tin này đều bị nghiêm cấm.
Bãi xe thu sai phải hoàn trả tiền trong 3 ngày làm việc
Cùng với yêu cầu ứng dụng công nghệ, dự thảo đặt ra những quy định cụ thể nhằm bảo vệ quyền lợi người sử dụng dịch vụ.
Theo đó, các bãi đỗ và điểm trông giữ xe phải công khai giá dịch vụ, thời gian tính giá và phương thức thanh toán tại khu vực lối vào cũng như nơi thực hiện giao dịch.
Sau khi thanh toán, người gửi xe được cung cấp thông tin về thời gian vào, ra, số tiền đã trả và hình thức thanh toán thông qua biên nhận điện tử hoặc chứng từ phù hợp.
Đơn vị khai thác phải bố trí ít nhất hai kênh tiếp nhận yêu cầu tra soát, khiếu nại, gồm số điện thoại và kênh trực tuyến hoặc văn bản. Trường hợp phát hiện thu sai, đơn vị phải xử lý và hoàn trả khoản tiền chênh lệch trong thời hạn 3 ngày làm việc.
Đối với hóa đơn, chứng từ, mỗi giao dịch trông giữ xe phải được ghi nhận và cung cấp cho khách hàng theo quy định. Những đơn vị thuộc diện bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử phải thực hiện kết nối, chuyển dữ liệu đến cơ quan thuế. Các đơn vị chưa thuộc diện bắt buộc vẫn phải lưu đầy đủ thông tin giao dịch và cung cấp biên nhận hoặc chứng từ cho người sử dụng dịch vụ.
Một nội dung khác được đề xuất là các bãi đỗ đang đầu tư xây dựng và những điểm trông giữ tạm thời được cấp phép mới chỉ được đưa vào khai thác sau khi đáp ứng yêu cầu ứng dụng công nghệ.
Trường hợp phát hiện đơn vị không bảo đảm điều kiện, cơ quan có thẩm quyền sẽ thông báo bằng văn bản và yêu cầu khắc phục trong thời hạn không quá 30 ngày.
Nếu hết thời hạn vẫn không thực hiện, các điểm trông giữ tạm thời có thể bị đình chỉ hoạt động, thu hồi hoặc không được cấp lại giấy phép theo quy định. Những đơn vị khác sẽ bị xem xét xử lý theo pháp luật về vi phạm hành chính và quy định chuyên ngành.
Việc đề xuất đồng bộ phương thức thanh toán điện tử và quản lý dữ liệu tại các bãi đỗ xe cho thấy định hướng của Hà Nội trong hiện đại hóa dịch vụ đô thị. Khi được triển khai, giải pháp này không chỉ tạo thuận lợi cho người dân mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tăng tính công khai, minh bạch trong hoạt động trông giữ phương tiện trên địa bàn Thủ đô.
Minh Thắm
