Bám rừng qua những lối mòn hiểm trở
Giữa rừng sâu Tây Nguyên, mỗi chuyến tuần tra là một hành trình vượt qua không ít gian nan. Địa hình dốc, cây cối rậm rạp, những bụi tre gai đan kín lối đi cùng thời tiết thất thường khiến công việc bảo vệ rừng luôn tiềm ẩn hiểm nguy. Thế nhưng, với những người gắn bó cùng rừng, đó là nhiệm vụ phải thực hiện mỗi ngày.
Tại địa bàn do Trạm Quản lý bảo vệ rừng số 4 phụ trách, lực lượng chuyên trách thường xuyên phối hợp với người dân bon Đắk Prí, thuộc Tổ nhận khoán bảo vệ rừng số 3, tổ chức tuần tra, kiểm tra các khu vực trọng điểm.
Không cần những phương tiện hiện đại, hành trang của họ nhiều khi chỉ là đôi ủng, chiếc gậy và những vật dụng cần thiết cho chuyến đi dài. Họ luồn qua các bụi cây rậm rạp, men theo những lối mòn khuất sâu dưới tán rừng để kiểm tra hiện trạng, phát hiện sớm dấu hiệu xâm hại rừng.
Sức mạnh của những chuyến tuần tra không chỉ đến từ tinh thần trách nhiệm của lực lượng chuyên trách mà còn từ sự am hiểu địa hình của người dân địa phương. Những người gắn bó lâu năm với buôn làng có thể nhận biết từng lối đi, khoảng rừng và những thay đổi bất thường trên địa bàn.
Sự phối hợp giữa lực lượng quản lý, bảo vệ rừng và cộng đồng nhận khoán vì thế trở thành một trong những yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả giữ rừng. Khi người dân cùng tham gia, công tác tuần tra không chỉ được duy trì thường xuyên mà còn góp phần phát hiện, ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm.
Chặn nguy cơ xâm hại rừng từ cửa ngõ
Bên cạnh tuần tra diện rộng, Trạm Quản lý bảo vệ rừng số 4 và lực lượng nhận khoán còn tổ chức chốt trực tại các cửa rừng, khu vực trọng điểm có nguy cơ bị xâm hại.
Việc kiểm soát người ra vào rừng giúp lực lượng chức năng kịp thời nhắc nhở, tuyên truyền và ngăn chặn những trường hợp tự ý đi sâu vào rừng, khai thác tài nguyên không đúng quy định. Những điểm chốt cũng góp phần tăng cường sự hiện diện của lực lượng bảo vệ rừng, tạo sức răn đe đối với các hành vi xâm phạm rừng trái phép.
Một trong những vấn đề được quan tâm là tình trạng khai thác lâm sản ngoài gỗ không phù hợp, như lấy măng, đào bới cây thuốc và thu hái các sản vật dưới tán rừng. Nếu diễn ra quá mức, những hoạt động này có thể tác động tiêu cực đến khả năng tái sinh của thảm thực vật, làm xáo trộn môi trường sống của các loài động vật.
Vì vậy, công tác bảo vệ rừng không chỉ dừng ở việc ngăn chặn chặt phá cây rừng mà còn đòi hỏi sự kiểm soát đối với những hoạt động có nguy cơ làm suy giảm tài nguyên rừng. Cùng với biện pháp kiểm tra, giám sát, tuyên truyền để người dân nâng cao ý thức sử dụng tài nguyên rừng hợp lý cũng là nhiệm vụ quan trọng.
Giữ từng cánh rừng, bảo vệ muôn loài
Dưới những tán rừng già, nhiệm vụ của lực lượng bảo vệ rừng còn là gìn giữ môi trường sống cho các loài động vật hoang dã. Trong quá trình tuần tra, lực lượng phối hợp chú trọng phát hiện, tháo gỡ bẫy và ngăn chặn những hành vi săn bắt động vật trái phép. 
Mới đây, trong một đợt kiểm tra, lực lượng tuần tra liên ngành gồm kiểm lâm, công an và lực lượng quản lý rừng đã phát hiện, giải cứu động vật hoang dã mắc bẫy lồng sắt.
Việc kịp thời phát hiện và xử lý những chiếc bẫy nguy hiểm góp phần hạn chế nguy cơ động vật bị thương hoặc chết, đồng thời bảo vệ sự cân bằng của hệ sinh thái rừng. Đằng sau mỗi chuyến tuần tra là nỗ lực giữ gìn không chỉ màu xanh của cây lá mà còn sự sống của muôn loài.
Hình ảnh lực lượng chức năng sát cánh cùng người dân bon Đắk Prí giữa đại ngàn cho thấy vai trò quan trọng của cộng đồng trong bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Rừng cung cấp nguồn nước, điều hòa khí hậu, duy trì hệ sinh thái và tạo sinh kế cho người dân; ngược lại, sự tham gia của cộng đồng giúp tăng cường khả năng bảo vệ rừng ngay từ cơ sở.
Chính sách dịch vụ môi trường rừng tiếp sức người giữ rừng
Sau sáp nhập, tỉnh Lâm Đồng có tổng diện tích đất có rừng hơn 1,112 triệu ha, gồm hơn 930.156 ha rừng tự nhiên và gần 182.680 ha rừng trồng. Tỷ lệ che phủ rừng năm 2025 đạt 45,91% diện tích toàn tỉnh.
Trong đó, diện tích rừng có cung ứng dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) đạt hơn 701.000 ha, chiếm hơn 80% diện tích rừng toàn tỉnh. Đây là nguồn lực quan trọng góp phần duy trì hoạt động bảo vệ rừng, đồng thời tạo thêm thu nhập cho các tổ chức, hộ gia đình và cộng đồng tham gia nhận khoán.
Năm 2025, Quỹ DVMTR đã tạm ứng hơn 374 tỷ đồng cho các đối tượng cung ứng dịch vụ môi trường rừng qua 5 đợt. Nguồn tiền được phân bổ đến 21 ban quản lý rừng phòng hộ, 5 vườn quốc gia và khu bảo tồn, 14 công ty lâm nghiệp, 21 UBND cấp xã, 190 chủ rừng là tổ chức kinh tế khác và 37 chủ rừng là cộng đồng dân cư.
Theo bà Nguyễn Thị Hải, Giám đốc Quỹ DVMTR, Quỹ có nhiệm vụ rà soát, ký kết hợp đồng ủy thác, tiếp nhận và quản lý nguồn tiền chi trả DVMTR; đồng thời làm đầu mối giúp cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng kinh phí và việc thanh toán tiền cho các hộ nhận khoán bảo vệ rừng.
Thời gian tới, Quỹ sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát định kỳ việc thực hiện chính sách chi trả DVMTR tại các đơn vị chủ rừng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác kiểm tra, giám sát; phối hợp với các cấp, ngành và chính quyền địa phương tháo gỡ kịp thời những khó khăn, vướng mắc phát sinh.
Cùng với đó, công tác tập huấn, hướng dẫn quản lý và sử dụng tiền DVMTR sẽ tiếp tục được chú trọng nhằm bảo đảm nguồn kinh phí được sử dụng đúng quy định, đúng mục đích và hiệu quả, qua đó cải thiện sinh kế cho người dân tham gia giữ rừng.
Những bước chân bền bỉ giữa rừng sâu, những chốt trực nơi cửa rừng và nguồn lực từ chính sách DVMTR đang góp phần tạo nên mạng lưới bảo vệ rừng từ lực lượng chuyên trách đến cộng đồng dân cư. Họ có thể không xuất hiện trước đám đông, nhưng mỗi ngày bám rừng là thêm một ngày giữ lại màu xanh, nguồn nước và sự sống cho đại ngàn Tây Nguyên.
Hoàng Phương
