Công nghệ số nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát tài nguyên rừng
Là địa phương có diện tích rừng lớn của cả nước với khoảng 1,112 triệu ha đất có rừng, trong đó hơn 930.000 ha là rừng tự nhiên, tỷ lệ che phủ đạt 45,91%, Lâm Đồng đang từng bước ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ vào quản lý tài nguyên rừng.
Cùng với xu thế chuyển đổi số của ngành lâm nghiệp, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng đã triển khai đồng bộ các giải pháp công nghệ như viễn thám, ảnh vệ tinh, Flycam và các phần mềm chuyên ngành nhằm nâng cao hiệu quả giám sát diễn biến rừng cũng như quản lý việc chi trả dịch vụ môi trường rừng.
Nếu trước đây việc kiểm tra hiện trạng rừng chủ yếu dựa vào tuần tra thủ công với nhiều ngày băng rừng, vượt địa hình hiểm trở thì nay, thông qua ảnh vệ tinh được cập nhật định kỳ, các cơ quan quản lý có thể nhanh chóng phát hiện những khu vực có dấu hiệu biến động, suy giảm diện tích hoặc nguy cơ bị xâm hại.
Từ dữ liệu cảnh báo ban đầu, lực lượng kiểm lâm, chủ rừng và Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng sẽ tổ chức kiểm tra thực địa, xác minh và xử lý theo quy định, góp phần nâng cao tính chủ động trong bảo vệ tài nguyên rừng.
Minh bạch hóa chi trả dịch vụ môi trường rừng nhờ dữ liệu số
Hiện nay, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng thực hiện chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng trên phần lớn diện tích rừng cung ứng dịch vụ môi trường rừng của tỉnh, liên quan đến 27 ban quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng, 15 công ty lâm nghiệp, hơn 1.600 hộ gia đình, cá nhân, nhóm hộ, 15 cộng đồng dân cư và 20 UBND cấp xã.
Trong bối cảnh khối lượng dữ liệu ngày càng lớn, việc ứng dụng công nghệ số đã trở thành giải pháp quan trọng để bảo đảm tính chính xác, công khai và minh bạch trong công tác chi trả.
Đặc biệt, việc sử dụng Flycam đã mang lại hiệu quả rõ rệt khi cho phép khảo sát nhanh trên diện rộng, ghi nhận hình ảnh có độ phân giải cao và tiếp cận được những khu vực hiểm trở mà con người khó tiếp cận. Chỉ trong thời gian ngắn, cán bộ kỹ thuật có thể kiểm tra hàng chục héc-ta rừng, phục vụ hiệu quả công tác giám sát, kiểm tra và xử lý vi phạm.
Song song đó, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng còn đối chiếu dữ liệu ảnh vệ tinh, ảnh Flycam với bản đồ hiện trạng và cơ sở dữ liệu quản lý rừng để xác định chính xác diện tích đủ điều kiện hưởng chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng; đồng thời kịp thời phát hiện những khu vực suy giảm chất lượng hoặc mất rừng để điều chỉnh theo quy định.
Bà Nguyễn Thị Hải - Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng cho biết, việc số hóa dữ liệu lâm nghiệp đã giúp nâng cao chất lượng quản lý hồ sơ chi trả dịch vụ môi trường rừng. Thông tin về chủ rừng, diện tích quản lý, kết quả theo dõi diễn biến rừng và dữ liệu kiểm tra thực địa đều được cập nhật trên hệ thống dữ liệu tập trung, qua đó rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tăng tính minh bạch và bảo đảm quyền lợi của các chủ rừng cũng như người dân tham gia bảo vệ rừng.
Theo bà Hải, nhờ ứng dụng khoa học công nghệ, nhiều điểm nghi ngờ biến động rừng đã được phát hiện sớm, công tác kiểm tra, xác minh diễn ra nhanh và chính xác hơn. Nhiều vụ vi phạm lâm luật được phát hiện ngay từ giai đoạn đầu, góp phần hạn chế thiệt hại tài nguyên rừng, đồng thời hỗ trợ hiệu quả việc nghiệm thu, đánh giá kết quả quản lý bảo vệ rừng gắn với chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.
Hướng tới nền lâm nghiệp hiện đại, phát triển bền vững
Trong thời gian tới, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn, đơn vị chủ rừng và lực lượng kiểm lâm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong lĩnh vực lâm nghiệp.
Trọng tâm là hoàn thiện cơ sở dữ liệu số, nâng cao năng lực khai thác dữ liệu viễn thám, mở rộng ứng dụng Flycam và các phần mềm chuyên ngành nhằm xây dựng hệ thống giám sát rừng hiện đại, chính xác, đáp ứng yêu cầu quản lý tài nguyên rừng trong giai đoạn mới.
Việc ứng dụng khoa học công nghệ không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng mà còn tạo nền tảng quan trọng để thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng một cách minh bạch, chính xác và hiệu quả. Đây là hướng đi phù hợp trong tiến trình chuyển đổi số của ngành lâm nghiệp, góp phần gìn giữ những cánh rừng xanh của Lâm Đồng, nâng cao sinh kế cho người dân gắn với nghề rừng và thúc đẩy phát triển lâm nghiệp bền vững.
Hoàng Phương
